ခေတ်သစ်ကျန်းမာရေးဇာတ်လမ်းထဲရှိ ရှီလာဂျစ်။ ရိုးရာအသုံးပြုမှုများ၊ ပေါ်ပေါက်နေသောသုတေသနများနှင့် လုံခြုံမှု

အဓိက အချက်အလက်များ

• ရှီလာਜစ်သည် အာယွရေဒဆေးပညာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည့် သတ္တုဓာတ်များ စုပြုံသည့် သဘာဝ စီးဆင်းပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ယနေ့ခေတ် ထုတ်ကုန်တွေမှာ “သန့်စင်ထားမှု၊ စံနှုန်းထားမှု၊ စမ်းသပ်ချက် ရှိခြင်း” က ကြော်ငြာဟုက်အစား ပိုမိုအရေးကြီးလာပြန်ပြီ။
• လူအနိုင်အထောက်အထား ပိုမိုတင်းကျပ်လောက်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေက အလွန် ကန့်သတ်ထားပြီး (အထူးသဖြင့် ကလေးမရအမျိုးအတွက် သားအိမ်ရည်အရည် အရည်အသွေးနဲ့ တိုက်ဆိုင်မှုရှိတဲ့ အသက်သားဟော်မုန်း စသည့် ပြောင်းလဲမှုတွေကို စူးစမ်းတဲကြေးလေး လေ့လာမှုများအတွင်းရှိ အမျိုးသားတွေနဲ့ ပိုစပ်လျဉ်းနေတတ်) “စွမ်းအင်၊ အသက်ရှည်ရေး၊ သန့်စင်ပေးမှု” လို ကျယ်ပြန့်တဲ့ ဟောကျူန်းတွေကတော့ အရည်အသွေးမြင့် လေ့လာမှုတွေနဲ့ အပြည့်အစုံ မထောက်ခံရသေးပါ။
• လုံခြုံရေး ပြဿနာက “ရှီလာဂျစ် 危険လား” လို့ မေးရတာထက် *ဘယ်ရှီလာဂျစ်* လဲဆိုတာ ပိုမိုအရေးကြီးတယ် — အစားအစာ အရောင်းကွက်တွေမှာ ပျက်ကွက်မှု၊ မှားယြင်း မှတ်တမ်းတင်မှုတွေ ဖြစ်နိုင်လို့ တတိယ पक्ष စမ်းသပ်ဆဲနဲ့ batch သီးခြား COA (Certificate of Analysis) တွေကို ပြသပေးမှုက အလုံးစုံလိုအပ်နေပြီး စင်ကာပူလို စံနှုန်းမြင့်၊ စည်းမျဉ်းထိန်းချုပ်တဲဈေးကွက်တွေမှာ အထူးသဖြင့် အရေးကြီးပါတယ်။

မိတ်ဆက်

Guardian သို့မဟုတ် Watsons လမ်းကြောင်းတန်းထဲမှာ ရပ်နေလို့ ဖြစ်ဖြစ် (တစ်ညနောက်ကျချိန်မှာ ဖုန်းဖြင့် scroll လုပ်နေလို့ ဖြစ်ဖြစ်) *အိပ်ရေးကောင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်၊ အစာလည်း သင့်တင့်နေတာပဲ — ဘာလို့ ကျွန်တော်/ကျွန်မ ပိုင်းပျောက်နေသေးတာလဲ?* လို့ သဘောတရ အတွေးတွေ ပြန်လည် လာလေ့ရှိတဲ့ အချိန်တစ်ချိန်ရှိပါတယ်။ ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာပဲ “ရိုးရာ” ဆေးဝါး အားတက်အစာသာ တွေဟာ ပိုမိုဆွဲဆောင်မှု ရစေတတ်ပါတယ်။ ရှီလာဂျစ်ကလည်း အခုချိန်မှာ ဒီအမျိုးအစားထဲက အမည်အကြီးဆုံး တစ်ခုပါပဲ。

shilajit benefits လို့ Google ထဲမှာ ရှာဖွေကြည့်ဖို့ စတင်ထားလျှင် “ရိုးရာ အသက်သစ်ပေးဆေး” ကနေ “အသက်သားဟော်မုန်း တိုးပေးဆေး”၊ “မိုက်တိုကွန်ဒရိယ စွမ်းအင်မြှင့်” ဆီတိုင်အောင် မျိုးစုံစုံ ဖတ်ရှုတွေ့ရမှာ အတော်များနေတာပါ။ တကယ်လို့ ပြောရရင်လည်း ရှီလာဂျစ်နဲ့ စပ်လျဉ်းပြီး အသုံးပြုထားတဲ့ စကားပြောတွေက တော်တော်လေး အလွန်အကျွံ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။

အမှန်ကတော့ ရှီလာဂျစ်ဟာ သမိုင်းနောက်ခံနဲ့ ဓာတ်ဗေဒနောက်ခံ နှစ်ဖက်စလုံးနည်းလမ်းနဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းစေတဲ့ ပစ္စည်းတစ်မျိုးပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ထုတ်ကုန်အရည်အသွေး ပြောင်းလဲမှု အလွန်များလှပြီး သက်သေခံ အထောက်အထားတွေကလည်း လူမှုမီဒီယာ ပေးစေနေသလိုလောက် မကျယ်ပြန့်ဘဲ အလွန် သီးခြားပြီး ကန့်သတ်ထားပါတယ်။

ဤလမ်းညွှန်ကို စင်ကာပူ ပတ်ဝန်းကျင်အတွက်ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပြီး လက်တွေ့ကျ၊ အားကစားစွမ်းဆောင်ရည် အလေးပေးမှုနဲ့ လုံခြုံရေးအရ စဉ်းစားထားတာပါ။ ရှီလာဂျစ်က ဘာလဲ၊ လူတွေအပေါ် လေ့လာမှုတွေက ဘာတွေကို လက်ခံထောက်ခံပေးနေသလဲ (အဲ့တာတွေ ဘာတွေကို မထောက်ခံသေးလဲ)၊ သီအိုရီနည်းလမ်းတွေ (mechanisms) ကို သင်္ချာပေါင်းပြီး အပြီးသတ် ကြမ်းလှမ်းထားစရာ မလိုဘဲ ဆွေးနွေးမယ်၊ ထုတ်ကုန်ရွေးချယ်ရာမှာ အရေးကြီးမယ့် လုပ်ငန်းလောက လုံခြုံရေး/အရည်အသွေး စာရင်းသွင်း စစ်ဆေးချက်တွေကိုလည်း ခိုင်မာအောင် ထည့်သွင်းပေးမယ်။

—

ရှီလာဂျစ်က ဘာလဲ (နဲ့ ဘာလို့ ယနေ့ခေတ် wellness လောကထဲကို ဝင်လာနေသလဲ)?

ရှီလာဂျစ် (shilajit, “shilajeet” လိုလည်း စာလုံးပေါင်းတတ်) ဟာ တောင်တန်းဒေသ ရှိ ကျောက်တုံးတွေကနေ သဘာဝအတိုင်း ထွက်သွားနေလေ့ရှိတဲ့ ပစ္စည်းတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ် (အများအားဖြင့် ဟိမလေယာဒေသနဲ့ တွဲဖက်ဖော်ပြလေ့ရှိတယ်)။ ရိုးရာ အာယွရေဒစနစ်တွေထဲမှာတော့ အားကစားစွမ်းဆောင်ရည်၊ အသက်ရှည်ရေးကို ထောက်ပံ့ပေးတတ်တဲ့ *rasayana* ဆိုတဲ့ အုပ်စုကျယ်ထဲက တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားလေ့ရှိပါတယ်။

အဓိပ္ပါယ်ဖော်ပြချက် – humic/fulvic အစိတ်အပိုင်းတွေ ပါဝင်တဲ့ သတ္တုဓာတ်များ ပေါင်းစပ်ထားသည့် သဘာဝ စီးဆင်းပစ္စည်း

ခေတ်သစ် ရှုမြင်မှုနဲ့ကြည့်မယ်ဆိုရင် ရှီလာဂျစ်ကို အောက်ပါအရာတွေ ပါဝင်တဲ့ ရောနှောမှု ရှုပ်ထွေးလှတယ်လို့ ဖော်ပြလေ့ ရှိပါတယ် –

• Humic substances (အထူးသဖြင့် fulvic acid အစိတ်အပိုင်းတွေ)
• အမျိုးမျိုးသော သတ္တုဓာတ်နဲ့ ကျေးဇူးသတ္တုများ
• အခြား ဓာတုဇီဝ ဓာတ်ပျဉ်း အစိတ်အပိုင်းတွေ (စာပေတွဲအနေနဲ့ dibenzo‑α‑pyrones နဲ့ ဆက်စပ်မော်လီကျူးတွေလို ဖော်ပြလေ့ရှိတယ်)

ဒီလို ရောနှောမှု ရှုပ်ထွေးမှုက လူတွေကို စိတ်ဝင်စားစေတဲ့ အချက် ဖြစ်သလို အရည်အသွေး ထိန်းချုပ်မှု အလွန်အရေးကြီးစေတဲ့ အချက်လည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ ရှီလာဂျစ် ထုတ်ကုန် နှစ်မျိုးမှာ “shilajit” လို့ ပဲ ခေါ်နေတတ်ပေမယ့် ဓာတုဖွဲ့စည်းပုံအရ အလွန်ကွာခြားနေတတ်ပါတယ်။

ရိုးရာစနစ် VS ခေတ်သစ် ဆေးဝါးအဖြစ် – resin/extract, ‘purified shilajit’

သမိုင်းအရ ရှီလာဂျစ်ကို ယနေ့လို “ဝန်ဆောင်မှုတစ်ကြိမ်လျှင် 2,000 mg” လို့ စာဖော်ထားတဲ့ capsules အရေပြားလှလှလေးနဲ့ မရောင်းခဲ့ကြပါဘူး။ ယနေ့ခေတ်ထုတ်ကုန်တွေမှာ အများအားဖြင့် –

• Resin အဖြစ် (မပါးမရိပ် ကပ်ကြေး ပုံသဏ္ဍာန်ရှိပြီး အနံ့ကို အရမ်းပြင်း; အရသာလည်း ကျက်လှတတ်)
• အမှုန့် (အများအားဖြင့် အရန်အတွင်း ဆားရှက်အဖြစ် ခြောက်သွေ့ထား; တချို့မှာ စံနှုန်းထားထားပြီး တချို့မှာတော့ မထားထားနိုင်)
• ကပ်ဆူလ်/လက်ဘ်လက် (သုံးရအဆင်ပြေဆုံး; အရည်အသွေးက အထဲမှာ ဘာ ထည့်ထားသလဲ၊ ဘယ်လောက် စမ်းသပ်ထားသလဲ ပေါ် မူတည်)

လက်တွေ့ လူနာ လေ့လာမှုစာရွက်တွေထဲမှာ purified shilajit လို့ သိုင်းထားတာတွေ သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီသီးခြားအမှတ်တံဆိပ် မော်ဒယ်တွေကို တွေ့လေ့ရှိပါတယ်။ အဲဒါက အလွန်အရေးကြီးပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ စမ်းသပ်လေ့လာထားတဲ့ သန့်စင်ထားသော စံနှုန်းထား သတ်မှတ်ထားသော ထုတ်ကုန်အပေါ်ရလာဒ်တွေကို အွန်လိုင်းမှာ အကျွံရောင်းနေတဲ့ resin တွေအားလုံးကို တိုက်ရိုက် ပြောင်းလဲ သုံးသပ်လိုက်လို့ မရဘူးဆိုတာပါပဲ။

ဖွဲ့စည်းပုံ ကွာခြားနေတဲ့ အကြောင်း – ဂြိုလံဝင်ဒေသ၊ ရိုက်ကူးပုံစံ နဲ့ ပြုပြင်လုပ်ကိုင်ပုံ

ရှီလာဂျစ်ကို ဂရိုလောဂျီ ပတ်ဝန်းကျင်နယ်နိမိတ်တွေကနေ အတော်များများ ရိုက်ကူးယူတတ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ရင်းမြစ်နဲ့ အပြုပြင်အလုပ်လုပ်ပုံ က အရေးအကြီးဆုံးပါ–

• ဒေသအရင်းအမြစ် က သတ္တုဓာတ် ပရိုဖိုင်းနဲ့ ဓာတုဇီဝ ပစ္စည်း အစိတ်အပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံကို သက်ရောက်စေတတ်တယ်။
• ရိုက်ကူးယူသည့် နည်းလမ်း က အညစ်အကြေးပါဝင်နိုင်မှုကို သက်ရောက်စေတတ်တယ်။
• သန့်စင်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ် က အညစ်အကြေးတွေကို လျော့ကျစေတတ်ပေမယ့် စုစုပေါင်း ဓာတုဖွဲ့စည်းပုံကိုလည်း ပြောင်းလဲစေတတ်တယ်။
• စမ်းသပ်စံနှုန်း တွေဟာ brand အလိုက် (တခါတရံ batch အလိုက်တောင်) မတူကွဲပြားနေတတ်တယ်။

စင်ကာပူ သုံးစွဲသူတွေအတွက် ဒီ mindset shift လိုအပ်တာက – ရှီလာဂျစ်ကို vitamin C လို “ascorbic acid ဆိုရင် ascorbic acid တို့ပဲ” လို ပြောလို့မရတော့ပါဘူး။ ရှီလာဂျစ်အနေနဲ့ဆိုရင် *အမှန်တကယ် အမည်တင်ထားတဲ့ အရာဟာ ဘာလဲ၊ သန့်ရှင်းပမာဏဘယ်လောက်လဲ၊ အညစ်အကြေး စစ်ဆေးမှု ဘယ်လောက် လုပ်သလဲ* ဆိုတာက label ပေါ် dose လောက်အရေးကြီးတက်လာပါတယ်။

လက်တွေ့ နမူနာတစ်ခု – Nano Singapore ရဲ့ Himalayan Shilajit – 90ct ကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် အကြမ်းသဘော resin အနေနဲ့ မပုံတင်ထားဘဲ ashwagandha extract နဲ့ BioPerine® (black pepper extract) တို့လို အခြားအချို့ ပါဝင်ပစ္စည်းတွေနဲ့ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ capsule ထုတ်ကုန်တစ်ခုလို့ (ထုတ်ကုန်စာမျက်နှာမှာ ဖော်ပြထားသလို) ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီဟာကို “ကောင်း”၊ “မကောင်း” လို့ သတ်မှတ်မယူရပါဘူး – အခုလို retail ထုတ်ကုန် အများစုက formula တွေ ဖြစ်နေတတ်လို့ သက်သေခံလေ့လာမှုတွေကိုလည်း အဲဒီဖွဲ့စည်းပုံအရသာ သုံးသပ်သင့်တယ်လို့ သတိပေးရာက သာ။

—

ရှီလာဂျစ် အကျိုးကျေးဇူး – ယနေ့ခေတ် သက်သေခံချက်နဲ့ မထောက်ခံနိုင်သေးသည့် အပိုင်းတွေ

ဒီပိုင်းထဲကနေ အဓိက အချက် တစ်ချက်ပဲ မှတ်ထားသင့်တယ်ဆိုရင် – အထောက်အထားတွေဟာ “လုံးဝ မရှိသေးတာ” မဟုတ်ပေမယ့် စာအုပ်စောင်တိုက် အကုန် ခွင့်ပြုထားတဲ့ ကတ် ခွင့်မဟုတ်သေးဘူး လို့ ဆိုချင်တာပါ။ အများဆုံး အဆိုအကောင်အထည်ဖော်မှုတွေဟာ “စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတဲ့ သီအိုရီ အဆင့်” နဲ့ “လူနာအနည်းငယ်နဲ့ လေ့လာထားတဲ့ သက်သေခံ အချက်ပြလက္ခဏာ” အကြား 어딘가မှာ ရပ်နေတာပါ၊ “လူနာအမျိုးအစား အစုံအလင်အတွက် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ လက်တွေ့သက်သေပြ ပြီးဆုံး” ဆိုတဲ့ အဆင့်အထိတော့ မရောက်သေးပါဘူး။

သက်သေခံအဆင့် ပမိုင်းရမ် – ရိုးရာ အသုံးပြုမှု၊ သီအိုရီနည်းလမ်းတွေ၊ တိရစ္ဆာန်လေ့လာမှုတွေ၊ လူနာအနည်းငယ် လေ့လာမှုတွေ

ရှီလာဂျစ် ကြော်ငြာအများစုက “ရာစုနှစ်များစွာ အသုံးပြုလာခဲ့တယ်” လို့ စပြီး “အခုခေတ် ကျန်းမာရေးရလဒ် တွေအတွက် လုံးဝ အလုပ်လုပ်မယ်” ဆိုပေးတဲ့ လမ်းကြောင်းကို နည်းနည်း အရင်ပျားသလို လိုက်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ သိပ္ပံရပ်မှာတော့ သက်သေခံ အမျိုးအစား မတူသလို အလေးချိန် အလည်း မတူကြပါဘူး –

• ရိုးရာ အသုံးပြုမှု က သီအိုရီ ထုတ်ယူဖို့ အထောက်အကူ ဒီပေမယ့် အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ကိုယ်တော်မခံချက် မပေးသေးပါဘူး။
• ဆဲလ်/တိရစ္ဆာန် လေ့လာမှု က နည်းလမ်း သီအိုရီတွေ ကို ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ပေမယ့် လူသားတွေဟာ သားကြီးကြွေဟာ မဟုတ်ကြပါဘူး။
• လူနာအနည်းငယ် လေ့လာမှု တွေက စိတ်ဝင်စားစရာနဲ့ ကောင်းပေမယ့် လူနာ ပမာဏ ကြီးမားပြီး သီးခြားအဖွဲ့အစည်းတွေ လွတ်လပ်စွာ ပြန်လည်အတည်ပြုထားတဲ့ လေ့လာမှုတွေ၊ အချိန်အတော်ကြာ ဖောက်လိုက်မှုနဲ့ အချုပ်ကိုင်မှု ပြင်းထန်တဲ့ စမ်းသပ်မှုတွေနဲ့ မတူပါဘူး။

အဲဒါကြောင့်ပဲ အမေရိကန် NCCIH ကဲ့သို့ သက်သေခံအရည်အသွေးကို သုံးသပ်ဖို့ အားပေးတယ်။ testimonial စကားများ သို့မဟုတ် သီအိုရီရှင်းပြချက်တွေကိုသာ မမူတည်ဖို့ လိုပါတယ်။

လူနာပေါ် သက်ရောက်မှု လေ့လာမှု များဆုံး ဖြစ်နေသည့် နယ်ပယ်တွေ (ကျဉ်းကျပ်ပြီး ထုတ်ကုန်သီးခြား)

လူနာ လေ့လာမှု လိမ္မာချက်တွေ အများဆုံး တွေ့ရတာက အမျိုးသား ကျန်းမာရေး နယ်ပယ် – အထူးသဖြင့် –

• သားအိမ်ရည်အရည် parameters (infertility/oligospermia ရှိ အမျိုးသားတွေမှာ) (လူနာအနည်းငယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုများ)
• အမျိုးသား အသက်သားဟော်မုန်း နဲ့ ဆက်စပ် ပြောင်းလဲမှုများ (ထပ်မံအားဖြင့် purified shilajit သီးခြားထုတ်ကုန်နဲ့ လေ့လာထားတဲ့ ကန့်သတ်ထားတဲ့ လေ့လာမှုများ)

*purified shilajit* ကို အသုံးပြုထားတဲ့ placebo ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ လူနာ လေ့လာမှုတစ်ခုမှာ total testosterone, free testosterone နဲ့ DHEAS အဆင့်တွေကို သုံးလ(၉၀ ရက်) အကာအကြာအတွင်း တိုးတက်လာတယ်လို့ healthy volunteer တွေအတွက် တင်ပြထားပါသေးတယ်။ (သိသင့်တာ တစ်ချက်က – ဒီလိုလေ့လာမှုတစ်ခုက ထုတ်ကုန်သီးခြား ဖြစ်နေပြီး အွန်လိုင်းမှာ ရောင်းနေတဲ့ ရှီလာဂျစ် ထုတ်ကုန်အားလုံးအပေါ်ကို တိုက်ရိုက် မသက်ရောက်နိုင်သေးပါဘူး။) (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)

အခြားတစ်ဖက်မှာ Andrologia ဂျာနယ်ထဲက processed shilajit ကို oligospermia ရှိသူတွေမှာ အသုံးပြုပြီး semen ကိုယ်ပိုင် မီasure တွေ လေ့လာထားတဲ့ clinical evaluation တစ်ခုကိုလည်း အများစုဖော်ပြလေ့ရှိပါတယ်။ အဲဒီမှာလည်း သုံးလ (၉၀ ရက်) ကျော်အချိန်ဆက်တင်နဲ့ လိုက်နာသူတွေနဲ့အတူ အချို့လူနာအုပ်စုမှာ semen ဆိုင်ရာ parameters တိုးတက်လာတယ်လို့ ထုတ်ဖော်ပြောထားပါတယ်။ (ovid.com)

သေချာပြီး မျှတတဲ့ သတ်မှတ်ချက်အနေနဲ့ –

• စိတ်ဝင်စားဖို့ အလားအလာ ရှိတဲ့ သက်သေခံ လက္ခဏာတွေ ရှိနေတယ်။
• ဒါပေမယ့် အဲဒီသက်သေခံချက်တွေဟာ လုံလောက်အောင် ကျယ်ပြန့်လာခြင်း၊ လွတ်လပ်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ပြန်လည် လက်ခံအတည်ပြုခြင်း မတွေ့ရသေးလို့ အလွန်ကျယ်ပြန့်တဲ့ အာမခံချက်တွေ ပြောဆောင်ဖို့တော့ မကြာသေးဘူး။
• အသုံးပြုထားတဲ့ ထုတ်ကုန်ပုံစံကလည်း အလွန် များစွာ သက်ရောက်နေတယ်။

“စွမ်းအင်နဲ့ အသက်တာမြှင့်တင်မှု” ဆိုတဲ့ အဆိုတွေ ဘယ်လို သက်သေခံချက်ထက် ပိုလှုပ်ရှားနေလဲ

အဓိက hype အားလုံး ပိုမြင့်သွားတတ်တာက ဒီနေရာပါ – စွမ်းအင်၊ စိတ်ရှည်ခြင်း၊ မိုက်တိုကွန်ဒရိယ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း၊ “biohacking”၊ အသက်ရှည်ရေး စတာတွေ။

သုတေသန တွေမှာ ရှီလာဂျစ် အစိတ်အပိုင်းများကို မိုက်တိုကွန်ဒရိယ လုပ်ငန်းဆောင်တာနဲ့ စပ်လျဉ်းတဲ့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် သုတေသနများ (ATP ရရှိနိုင်မှု အစရှိတဲ့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် အကြောင်းအရာတွေ)၊ antioxidant လုပ်ဆောင်မှုနဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းအပေါ် သက်ရောက်မှု အစရှိတာတွေနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး အလေ့အထ လေ့လာထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ လေ့လာမှုဖြစ်စေ မဖြစ်စေ အဲ့ဒီအချက်တွေဟာ *နေ့စဉ်ဘ၀ထဲမှာ သင်ပို စွမ်းအင်ရှိသွားမယ်* လို့ တိုက်ရိုက်အာမခံမပေးနိုင်သေးပါဘူး။

လေ့ကျင့်ခန်းစွမ်းဆောင်ရည်နဲ့ ခြေလှမ်းပန်းနာမှုကို စမ်းသပ်ထားတဲ့ လူနာ လေ့လာမှုတွေကိုပါ တွေ့ရပေမယ့် အထောက်အထားစုဆောင်းမှုက ဆက်လက် ဖွံ့ဖြိုးနေဆဲဖြစ်ပြီး အများစုက ထုတ်ကုန်အမှတ်တံဆိပ် သီးခြား proprietary shilajit preparations တွေကို အသုံးပြုထားတတ်တယ်။ (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)

ဒါဟာ စင်ကာပူမှာ အလုပ်ရှုပ်နေတဲ့ လူငယ်တော်တော်များများ “ပိုစွမ်းအင်ရှိချင်၊ အသက်တာလည်း ကြည်လင်ချင်” လို့ ခံစားနေတဲ့ အခါ ဘာကိုဆိုလိုသလဲ?

ရှီလာဂျစ်ကို ရွေးချယ်လို့ရတဲ့ လိုအပ်ချက်မရှိတဲ့ အပိုဆောင်း၊ ကိုယ်တိုင် စမ်းသပ်နေရတဲ့ ဆေးဝါး အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသင့်တယ်၊ အိပ်ရေး စည်းမျဉ်းတကျထားခြင်း၊ နေ့စဉ် အသားအစာထဲမှာ စုစုပေါင်း ပရိုတိန်းပမာဏ လုံလောက်အောင်ရရှိစေခြင်း၊ အထူးသဖြင့် သင့်အတွက် အရေးကြီးရင် သွေးတွင်း ထိသိမ်းထားတဲ့ သံဓာတ်အဆင့်စစ်ဆေးခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ရင်း ပျင်းနေမနေ စီမံခန့်ခွဲသတ်မှတ်ပေးခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှု လျော့ကျအောင် လိုက်လုပ်ခြင်း တို့လို သက်သေခံချက်ကောင်းတဲ့ အခြေခံအရာတွေကို အစားထိုးမလုပ်သင့်ပါဘူး။

အနီပြားအကိန်း – ‘panacea’ လို အားလုံးနေရောဂါကုသနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ ကြော်ငြာနဲ့ ရောဂါကုဆေး အရေးပါတဲ့ အဆိုများ

ရှီလာဂျစ်ကို “အားလုံးနေရောဂါကုဆေး” လို့ ရောင်းချတဲ့ အသံတွေ – “နှင်းဓာတ် သန့်စင်ပေးတယ်”၊ “ဆီးချိုကို ဆေးပေးတယ်”၊ “အိုမင်းနေရပ်တန့်စေတယ်”၊ “သဲိုရွိုက်ကို ပြန်လည် သာမန်အဖြစ် ပြန်ဆယ်ပေးတယ်”၊ “မလိုအပ်ရိုးမက မီးယပ်ရောဂါကို ပြန်ပေးပျောက်ကင်းစေတယ်” လို စသည်တို့ကို တွေ့ရင် သင်ကား လက်ရှိလေး ခေတ္တရပ်တန့်သင့်ပြန်ပါတယ်။

review တစ်ခုမှာတောင် နာမည်တောင်းနဲ့ “panacea” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို သုံးထားသော်လည်း အဲဒါက ရိုးရာအသုံးပြုပုံနဲ့ မြင့်မားသောဒေသ (high-altitude) ပတ်ဝန်းကျင်ထဲက သုတေသနတွေကို ယူဆွေးနွေးထားတာ ဖြစ်သလို ယနေ့ခေတ်ရောဂါကု တိုးတတ်မှုတွေ အားလုံးအတွက် သက်သေခံ လက်ခံထားမိတယ် ပြောချင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)

လုံခြုံ စွာ သုံးစွဲလိုသူ တယောက်အနေနဲ့ –

• ရောဂါကု စကားဝိုင်းတွေကို မခံယူသင့်တဲ့ အချက် အနေနဲ့ တွေ့မြင်ပါ။
• “support လုပ်ပေးတယ်” လို စကားပုံတွေကို marketing လို ပြန်လည် သတ်မှတ်ပါ၊ သက်သေခံချက် မဟုတ်ပါဘူး။
• အသေးစိတ်ကို ကြည့်ပါ – *ဘယ်ထုတ်ကုန်နဲ့၊ ဘယ် dose နဲ့၊ ဘယ်လောက်အချိန် သောက်ထားပြီး၊ ဘယ်လက်ခံရလဒ် ကို ဘယ်လူနာအုပ်စုမှာ စမ်းသပ်ထားလဲ?*

—

လက်တွေ့ဘဝထဲက လုံခြုံရေး – အရည်အသွေး၊ အညစ်အကြေးများ၊ စင်ကာပူမှာ ဘယ်သူတွေ သတိထားသင့်လဲ

လက်တွေ့စကားပြောရရင် လူတွေ “ရှီလာဂျစ် လုံခြုံလား?” လို့ မေးကြတာဟာ မကြာခဏ မှန်ကန်တဲ့ မေးခွန်းမဟုတ်ပါဘူး။ ပိုကောင်းတဲ့ မေးခွန်းက –

*ဒီ* ရှီလာဂျစ် ထုတ်ကုန် – ဒီ batch — ကို သန့်စင်သနားလက်ခံ စမ်းသပ်ထားလိုက်ပြီလား?

ရှီလာဂျစ်ဟာ သတ္တုဓာတ်များ ပိုမိုစုပေါင်းထားတဲ့ သဘာဝ စီးဆင်းပစ္စည်းဖြစ်နေတာကြောင့် အလွန်ကြီးတဲ့ လုံခြုံရေး ပြဿနာက အညစ်အကြေးနှင့် အညစ်အကြေး သယ်ဆောင်မှု ဖြစ်ပြီး ရှီလာဂျစ် ကိုယ်တိုင် အထိမမီတဲ့ အချက်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

အကြမ်း/မသန့်စင်ရသေးတဲ့ ရှီလာဂျစ်ရဲ့ အန္တရာယ်ပိုကြီးတဲ့အကြောင်း

အကြမ်း ရှီလာဂျစ်မျိုးတွေမှာ –

• သတ္တုဓာတ် အနည်းငယ်ပင်လည်း မသင့်လျော်အောင် မြင့်မားနိုင်တဲ့ အလေးချိန် သတ္တုဓာတ်များ (ဂြိုလောဂျီ ပတ်ဝန်းကျင်ကနေ)
• မိုက်ခရိုဘို အညစ်အကြေး (ကိုင်တွယ်သုံးစွဲပုံ၊ သိမ်းဆည်း ပုံစံပေါ်မူတည်ပြီး)
• အခြား မလိုလားအပ်တဲ့ ဓာတု/သတ္တု အစိတ်အပိုင်းတွေ (ရိုက်ကူးပုံစံနဲ့ ပြုပြင်ရေး ဒီဇိုင်းအပေါ်မူတည်)

ဒီအရာတွေဟာ သီအိုရီအနေနဲ့ပဲ မရှိသလို မဟုတ်ပါဘူး။ ရိုးရာ/အာယွရေဒ ထုတ်ကုန်တွေ အပေါ်လေ့လာထားတဲ့ သုတေသနတွေထဲမှာ သတ္တုဓာတ် အလွန်မြင့်မားတဲ့ ထုတ်ကုန်တွေကို ထပ်ခါထပ်ခါ တွေ့ရတာကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး ဆွေးနွေးရေးအဖြစ် အပြည့်အစုံ ထွက်ပေါ်လာစေတာပါ။ (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)

စင်ကာပူ သုံးစွဲသူတွေဟာ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ အခြား နိုင်ငံတွေက ထုတ်ကုန်တွေကို အွန်လိုင်းဆိုင်တွေ မှတဆင့် ဝယ်ယူလေ့ရှိတဲ့ အလေ့အထလည်း များပြီး အဲဒီ brand တို့မှာ ထုတ်လုပ်ရေး စံနှုန်းတွေကို တူညီအောင် ထားမိမမေ့တာကို မမြင်ရပါဘူး။

စင်ကာပူ ပတ်ဝန်းကျင် – HSA ရဲ့ သဘောထားက ဝယ်ယူသူတွေအတွက် ဆိုလိုချက်

စင်ကာပူမှာ Health Sciences Authority (HSA) က ရိုးရာဆေးဝါးနဲ့ ထောက်ပံ့ ဆေးဝါး ထုတ်ကုန်တွေအတွက် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း အသေးစိတ်တွေ ထုတ်ပြန်ထားပြီး အလေးချိန် သတ္တုဓာတ် လက်ခံမလားတဲ့ အကန့်အသတ် ကိုပါ အထူးအလေးပေးထားပါတယ်။ (hsa.gov.sg)

သိသင့်တဲ့ ကဏ္ဍတစ်ခုက – ဒီလို စည်းမျဉ်းစနစ်တွေ ရှိနေသော်လည်း စပလီမင့် လောကဟာ *ဝယ်လိုသူတွေ* နဲ့ *brandတွေ* ကို အားပေးတဲ့ ကြောင့် –

• အမည် မှန်ကန်မှု
• အညစ်အကြေး အဆင့် လုံခြုံနေမနေ
• Label မှန်ကန်မှု
• စက်ရုံ ထုတ်လုပ်မှု စံနှုန်း (GMP)

စတာတွေကို ကိုယ်တိုင် တာဝန်ယူ စစ်ဆေး ထိန်းသိမ်းရတတ်ပါတယ်။

အဲဒါကြောင့် စင်ကာပူ ထဲမှာ အနည်းဆုံး လိုအပ်တဲ့ အချက်က – “တောင်တောင်တန်းမှအဖြူဖားဖား သန့်စင်သနား” လို ဇာတ်လမ်းကြော်ငြာထက် Batch သီးခြား နံပါတ်နဲ့ COA စာရွက်စာတမ်းတွေ ပြသပေးနိုင်ဖို့ ကြိုးစားတဲ့ brand တွေကို ဦးစားပေး ရွေးချယ်သင့်ပါတယ်။

ထိုက်တန်စစ်ဆေးသင့်တဲ့ အညစ်အကြေး အမျိုးအစားများ (နဲ့ အကြောင်းအရင်း)

COA (Certificate of Analysis) ကို တောင်းသောအခါ သင်က အကျပ်အတည်းလုပ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး – သင်က လုံခြုံရေးကို သဘောထားမှုပိုင်းနဲ့ သင့်လျော်အောင် ထိန်းသိမ်းနေတာပါ။

အနည်းဆုံးတော့ Batch သီးခြား COA ထဲမှာ ဒီအချက်တွေ ပါဝင်ဖို့လိုပါတယ် –

• အလေးချိန် သတ္တုဓာတ်တွေ – သဲံ၊ အားစနစ်၊ ခဒ်မီယမ်၊ ပရာဂျူရီ

(HSA က complementary health products အတွက် heavy metal limits အပေါ် ပြင်ဆင်ချက်တွေ ထုတ်ပြန်ထားတာက ဒီအချက်က ဘယ်လောက် အရေးကြီးလဲ ဆိုတာ ပြသပေးနေတာပါပဲ။) (hsa.gov.sg)

• မိုက်ခရိုဘို အညစ်အကြေး – total plate count, yeast/mould, *E. coli*, *Salmonella*
• Identity testing – ဘူးထဲမှာရှိတာနဲ့ Label ရှိတာ တူညီကြောင်း အတည်ပြုထားမှု
• အချိန်နဲ့ batch နံပါတ် – နှစ် ၃ လောက် အကြာက COA တစ်စောင် သို့မဟုတ် batch နံပါတ် မပါဘူးဆိုရင် လုံခြုံရေး အာမခံချက် မလိုလားနိုင်ပါဘူး။

ရောင်းချသူတစ်ဦးက “tested” လို့ပဲ ပြောပေမယ့် *ဘာကို စမ်းသပ်ထားလဲ*၊ *ဘယ်အချိန်မှာ*၊ *ဘယ်လက်လက်ခွဲစမ်းသပ်ရုံက လုပ်ပေးထားလဲ*၊ *ဘယ် batch အတွက် လုပ်ထားလဲ* ဆိုတာတွေ မဖော်ပြနိုင်ရင် သင်ရရှိထားတာက လုံခြုံရေး သက်သေခံချက် မဟုတ်ဘဲ စားသုံးသူဆွဲဆောင်ဖို့ စာကြောင်းတစ်ကြောင်းသာ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။

ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ နဲ့ ရပ်တန့်သင့်ချိန်

ရှီလာဂျစ်ကို အလွန်ရှည်လျားတဲ့ အချိန်အတွင်း သုံးစွဲမှုအပေါ် လူနာ လုံခြုံရေး သုတေသနတွေက ကန့်သတ်ထားသေးပြီး ထုတ်ကုန် အမျိုးအစားတိုင်းကလည်း မတူညီကြတယ်။ အဲ့ဒီကြောင့် ရှီလာဂျစ် အသစ်တစ်မျိုး စစသုံးမယ်ဆိုရင် ကိုယ့်ကိုယ် ကိုယ် သိသာနေစေလောက်အောင် သတိထားပြီး စမ်းသပ်သုံးစွဲသင့်ပါတယ်။

အောက်ပါအခြေအနေတွေ ဖြစ်လာရင် လက်လှမ်းမောက်ပြီး ဆရာဝန်ကို သွားတွေ့သင့်ပါတယ် –

• ယန္တရားဓာတ် တုန့်ပြန်မှုတွေ (အဖတ်၊ ရောဂါပေါက်ဖွားခြင်း၊ အသက်ရှူခက်ယှက်ခြင်း)
• အစာအိမ်အူလမ်းကြောင်း မအီမသာ ဖြစ်သည့် အခြေအနေ (မနာမကျင်၊ ဝမ်းဗိုက်နာကျင်၊ ဝမ်းလျှော)
• နှလုံးခုန် မြန်သွားခြင်း၊ ခေါင်းပိန်မူးဝေခြင်း၊ ထူးဆန်းတဲ့ စိတ်အှုပ်အဖွဲ့/အိပ်မပျော်ခြင်း
• သောက်စတင်ပြီးနောက် သဲိသလောက် ပြောင်းလဲသွားတဲ့ လက္ခဏာတွေ

အပြီးသတ်အနေနဲ့ – သင်သောက်နေတဲ့ ရှီလာဂျစ် ထုတ်ကုန်ဟာ formula (ဥပမာ – shilajit + ashwagandha + black pepper extract) ဖြစ်နေတယ်ဆိုလျှင် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ အကြောင်း လေ့လာတဲ့အခါ ရှီလာဂျစ်တစ်ခုတည်း သားလွန်တယ်လို့ မယူဆသင့်ပါဘူး။

ဘယ်သူတွေ သတိထားသင့်လဲ (သို့မဟုတ် ဆရာဝန် အကြံဉာဏ်မရအောင် မသောက်သင့်သူတွေ)

စင်ကာပူဖတ်ရှုသူတွေအတွက် လုံခြုံရေးကို ဦးစားပေး ခံယူမယ်ဆိုရင် အောက်ပါ အုပ်စုတွေဟာ သတိထားသင့်ပါတယ် –

• ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေတာ/နို့တိုက်နေသူတွေ – လုံလောက်တဲ့ လူနာ လေ့လာမှု မရှိသေးပါတဲ့အတွက် ဆရာဝန်က ပြောပြ မမီအောင် ကိုယ်တိုင် စမ်းသောက်မိတာ မကောင်းပါဘူး။
• Gout/hyperuricemia စိုးရိမ်ရသူတွေ – ရှီလာဂျစ်ရဲ့ သတ္တုဓာတ် ရောနှောမှု ရှုပ်ထွေးမှုနဲ့ လုံခြုံရေး သက်သေခံချက် မလုံလောက်သေးတာကြောင့် ကိုယ်တိုင် စမ်းသောက်သင့်တဲ့ အနေအထား မဟုတ်ပါဘူး။
• ကလေင်နီး ထိခိုက်နေသူတွေ – သတ္တုဓာတ်များ နဲ့ အညစ်အကြေးအန္တရာယ် တွေ အတူ ရှိနေခြင်းက အလွန် မကောင်းတဲ့ ပေါင်းစပ်မှုဖြစ်နိုင်တယ်။
• သံဓာတ် ပိုများမိနေသူများ (ဥပမာ hemochromatosis) – ရှီလာဂျစ်မှာ သတ္တု/trace elements ပါဝင်နေတာနဲ့ ထုတ်ကုန်အလိုက် ဖွဲ့စည်းပုံ မတူတာကြောင့် သီအိုရီဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိနိုင်တယ်။
• ရှည်လျားစွာ ဆေးသောက်ရသူများ သို့မဟုတ် အရိုးအသွေး/ခွဲစိတ် ခံယူမည့်သူများ – သင်သောက်နေတဲ့ supplements အားလုံးကို GP/ဖမာဆီဆရာဝန်ထဲမှာ ဖွင့်ပြထားသင့်တယ် – ဆေးအပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုတွေက မစိတ်ချရနိုင်ပေမဲ့ မခန္ဓာကိုယ်ကို။

ထပ်ပြီးပြောရရင် – ပင်ပန်းနေလှတဲ့ စိတ်ခံစားမှု၊ လိင်အလိုဆိ်နာမရှိမှု၊ Erectile ပြောင်းလဲမှု၊ စိတ်ဓာတ် ပြောင်းလဲခြင်း၊ ကလေးရဖို့ အခက်အခဲတွေက အကောင်းဆုံး ဆရာဝန် ခံရဖို့ အချိန်ကာလတွေပါ။ supplement တွေဟာ တချို့အခါ မှန်ကန်တဲ့ သ діagnosis ကို အချိန်မီ ထင်ရှားအောင် မပြပေးနိုင်ဘဲ လက္ခဏာတွေကို ဖုံးကွယ်ထားနိုင်တတ်ပါတယ်။

—

စင်ကာပူမှာ ရှီလာဂျစ် ရွေးချယ်သောက်သုံးပုံ – လုံခြုံရေး စာရင်းစစ်ဆေးမှု နဲ့ လက်တွေ့ စမ်းသပ်သောက်သုံးပုံ လမ်းညွှန်

ရှီလာဂျစ်ကို စမ်းသောက်ဖို့ တကယ်စဉ်းစားနေတယ်ဆိုရင် လူသုံးဘ၀ထဲမှာ အရေးကြီးဆုံးအချက်က ထုတ်ကုန် အရည်အသွေး၊ dose သေချာသိနိုင်မှု နဲ့ သင်ဘယ်လို သုံးသလဲ ဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်၊ ပိုမို စိန်ခေါ်ဖွယ် origin ဇာတ်လမ်းတွေ မဟုတ်ပါဘူး။

ဦးစွာ – သင် မည်သို့ ပြောင်းလဲမှု တစ်ခုကို တိကျစွာ လိုချင်နေလဲ ဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ပါ

အရာမဝယ်မီ သေချာ တိကျပါစေ။ သင်လိုချင်တာ –

• ကြိုတင် ဆရာဝန်ကုသမှုတွေနဲ့ အတူ လိင်ဦးစားပေးချင်တာလား?
• ကိုယ်ခံ စွမ်းအင်နဲ့ အသက်တာ ဝါဒကို ပိုကောင်းချင်တာလား?
• training recovery ကို ပိုကောင်းချင်တာလား?
• စိတ်ဖိစီးမှု လျော့နည်းမှု (ထုတ်ကုန်အလိုက် ashwagandha က ပိုအရေးကြီးသွားနိုင်တယ်) လိုချင်တာလား?

ဒီလို တိကျသတ်မှတ်ဖို့ အရေးကြီးရတဲ့အကြောင်းက ရှီလာဂျစ် သက်သေခံချက်တွေက နယ်နိမိတ် ကျဉ်းကျပ်စွာ ဖွဲ့စည်းထားတာနဲ့ စပ်လျဉ်းသလို ထုတ်ကုန် အများစုဟာ blend ဖြစ်နေတာပါ။ ဥပမာ – Nano Singapore ရဲ့ capsule formula ဟာ ashwagandha နဲ့ BioPerine® ပါဝင်နေပြန်ပြီ လို့ ထုတ်ကုန်စာမျက်နှာမှာ ဖော်ပြထားသလိုဖြစ်ရင် တစ်ခုတည်း အရာကို ဆီလျော်စွာ “ဘယ်ဟာက ဘာလုပ်ပေးနေလဲ” လို့ ခွဲတတ်ဖို့ က အခြေအနေ ပြောင်းသွားတတ်ပါတယ်။ (nanosingaporeshop.com)

Supplement Label ကို လက်တွေ့သဘောနဲ့ ကြည့်သင့်ပုံ – dose, extracts နဲ့ “equivalence”

အများစုရဲ့ ရှုပ်ထွေးနေတဲ့အချက်တစ်ခုက – “2,000 mg per serving” လို့ တွေ့ရင် သိပ်ကြီးတယ်လို့ တွေးမိပေမယ့် အကြောင်းအရာမသိရင် ဘာမှ မပြောနိုင်ပါဘူး။

Label ဖတ်ရာမှာ ကြည့်သင့်တာတွေ –

• Extract လား၊ raw material လား?

“Extract” လို့ ဖော်ပြထားတာက အချို့အခါမှာ ထပ်တိုးထားလို့ ဖြစ်နိုင်သလို တစ်ခါတရံ “အဓိပ္ပါယ်မသေချာတဲ့ စကားလုံး” ဖြစ်နိုင်တယ်။ သင်လိုချင်တာက ထုတ်ကုန်စိတ်ချရမှု ဖြစ်သင့်တယ်။

• စံနှုန်းထားမှု ရှိလား?

အချို့ brand တွေက fulvic acid ရာခိုင်နှုန်းလို marker တွေ အပေါ် စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားတတ်တယ်။

• serving size နဲ့ နေ့စဉ် သောက်ရမယ့် ပမာဏ

နေ့စဉ် ၁ကပ်လား၊ ၃ကပ်လား?

• အခြား active ပစ္စည်းတွေ ပါဝင်လား?

Ashwagandha, black pepper extract သို့မဟုတ် အခြား ကြက်သွန်ဖြူဆေးများ ပါဝင်နေရင် သက်ရောက်မှုနဲ့ interactions တို့ ပြောင်းလဲနိုင်တယ်။

သုတေသနအလိုက် purified shilajit လေ့လာမှုတွေက သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေ့စဉ် dose နဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ နာရီ (အများအားဖြင့် ၉၀ ရက် လောက်) သောက်သုံးထားတတ်ပါတယ်။ (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
ဒါက သင် မလုံးဝ ၉၀ ရက် သောက်ရပေမယ့် အဲဒီအကြာ အထိပဲ သက်သေခံထားတာ ဖြစ်ပြီး အဲဒီထက်ရှည်တဲ့ လုံခြုံရေး၊ အကျိုးရှိမှု အတွက် အာမခံချက်မဟုတ်သေးပါဘူး။

ရွေးချယ်ရာမှာ လက်တွေ့ အသုံးဝင်မယ့် အချိန်တိုင်းနည်းလမ်း – form တန်းဖော် နှိုင်းယှဉ်မှု

လူအများစုက resin, အမှုန့်နဲ့ capsules တို့အကြားကနေ ရွေးချယ်ရတတ်ပါတယ်။ အနည်းငယ် ရှင်းပြပြီးတော့ အသုံးချလို့ ရမယ့် ဇယားလေးကို ဖော်ပြပေးသွားမယ် –

ဒီဇယားကို ဘယ်လို အဓိပ္ပါယ် အနေနဲ့ ရှုမြင်သင့်လဲဆိုရင် – “အကောင်းဆုံး” ပုံစံက ရိုးရာဖြစ်နေမှ မဖြစ်ပါဘူး၊ သင်ခိုင်မာစိတ်ချရတဲ့ identity + purity + dose ကို သေချာသိနိုင်ပြီး နေ့စဉ်ဘ၀ထဲ ကျင့်သုံးရာမှာ ပင်ပန်းစေမယ့်ကိစ္စ မဖြစ်သလောက် သောက်သုံးလို့ရတဲ့ ပုံစံက ပိုကောင်းပါတယ်။

စင်ကာပူအတွက် အရည်အသွေး စာရင်းစစ်ဆေးမှု – ဝယ်မီ ကြည့်သင့်တာတွေ

ဤဆောင်းပါးရဲ့ အကျဉ်းချုပ်အနေနဲ့ ယူသွားသင့်တာတစ်ခု ရွေးချယ်ရရင် ဒီ checklist လေးဖြစ်ပါတယ်။

Batch သီးခြား၊ တတိယပါရှိ စမ်းသပ်ထားတဲ့ ရလဒ်တွေကို ရှာဖွေကြည့်ပါ။
ဒီက အဓိပ္ပါယ်က သင်ဝယ်မယ့် batch နံပါတ်နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ COA တစ်စောင်ပဲ ဖြစ်သင့်ပြီး စမ်းသပ်သည့် ရက်စွဲကလည်း နီးစပ်တယ်ဆိုရပါမယ်။

COA ကောင်းတစ်စောင်မှာ အောက်ပါအချက်တွေ ideally ပါဝင်သင့်တယ် –

• အမည်မှန် အတည်ပြုထားမှု
• အလေးချိန် သတ္တုဓာတ် စမ်းသပ်မှု (သဲံ၊ အားစနစ်၊ ခဒ်မီယမ်၊ ပရာဂျူရီ)
• မိုက်ခရိုဘို စမ်းသပ်မှု (အနည်းဆုံး အန္တရာယ်ရှားတဲ့ ပိုးမွှားတွေ အတွက် စမ်းသပ်ထားမှု)
• Lab နာမည် + စမ်းသပ်နည်းလမ်း + pass/fail thresholds (just “passed” လို့သာ မရေးထားသင့်)

စင်ကာပူအတွက် လက်တွေ့ကျတဲ့ နေ့စဉ်ဘဝအချက်အလက်တွေလည်း ဆင်ခွင့်ရအောင် –

• အပူချိန်နဲ့ စိုထိုင်းဆ – capsules တွေဟာ resin ထက် သိမ်းဆည်းရ ပိုလွယ်တတ်တယ် (အထူးသဖြင့် သင် အစီအစဉ်တကျ သိမ်းဆည်းမသုံးနိုင်ပါက)
• Importer 투명성 – ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ နိုင်ငံနဲ့ စမ်းသပ်ထားတဲ့ နည်းလမ်းကို ပွင့်လင်း ထုတ်ဖော်ရေးသားထားလား?
• ပြန်လည် ပေးငွေ/ပြန်လည် လက်ခံပေးရေး မူဝါဒ – ထုတ်ကုန်နဲ့ မဖြစ်သင့်တဲ့ လက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာခဲ့ရင် အရေးကြီးလာတတ်တယ်။

ရှီလာဂျစ်အပြင် အခြား အာယွရေဒ supplement တွေ သို့မဟုတ် ထိုက်တန် ကျန်းမာရေးထောက်ပံ့ ဆေးဝါးအမျိုးအစား အမျိုးမျိုးကိုလည်း သုံးစွဲဖို့ စဉ်းစားနေလျှင် အမှန်တကယ် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မယ့် ဆိုင်ကဲ့သို့ Nano Singapore ရဲ့ အစာအိမ်ဆေး အစုံအလင် စုစည်းမှု ကို လိမ္မာစွာ လှည့်ကြည့်လိုက်ဖို့ အကူအညီဖြစ်ပေးနိုင်တယ်။ ဒီလိုလုပ်ထားရင် သင် supplement တချို့ကို တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ထပ်မိသောက်နေမနေ အလိုအလျောက် စစ်ဆေးလိုက်ရတာပါပဲ။ (nanosingaporeshop.com)

လက်တွေ့ သုံးသပ်သောက်သုံးဖို့ အလွယ်ကူဆုံး protocol တစ်ခု (အမြဲသောက်နေမယ့် အရာ မဟုတ်)

သိပ္ပံနည်းလမ်းနဲ့ ကိုယ်တိုင် သွေးစမ်း စမ်းသပ်သလို လုပ်ချင်ရင် အောက်ပါအဆင့်တွေလိုက်ပါ–

1) အကြို စစ်ဆေးမှု

• ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေလား/နို့တိုက်နေလား? ကိုယ်ဝန် ရရှိဖို့ စီစဉ်ထားလား?
• Gout/hyperuricemia, kidney disease, iron overload ရှိမရှိ?
• ရင်သွေးဖိပေးဆေး၊ ဆီးချိုဆေး၊ သဲိုရွိုက်ဆေး၊ anticoagulants စတဲ့ ရှည်လျား တာဝန်ခံဆေးတွေ သောက်နေလား?

အထက်ပါမေးခွန်းတွေထဲက သာမန်အဖြေ “ဟုတ်တယ်” ဆိုရင် ဦးစွာ ဆရာဝန်နဲ့ ဆွေးနွေးရပါမယ်။

2) ထုတ်ကုန်တစ်မျိုးသာ ရွေးပြီး ထပ်ထည့် supplement တွေ မတခုတည်း စတင်ပါနဲ့
သင်သောက်မယ့် ရှီလာဂျစ် ထုတ်ကုန်ထဲမှာ ashwagandha နဲ့ black pepper extract (သို့မဟုတ် အခြား အားလုံးနေရောဂါကုဆေး အစိတ်အပိုင်းတွေ) ပါဝင်နေလျှင် တချိန်တည်းမှာ အခြား “performance” supplement နှစ်မျိုးသုံးမျိုး သောက်စတင်ဖို့ မကြိုးစားပါနဲ့။ မဟုတ်ရင် ဘယ်ထုတ်ကုန်က အကျိုးရှိလဲ၊ ဘယ်ထုတ်ကုန်က ဘေးထွက် ဖြစ်စေတယ်လဲ ခွဲမသိရဘူး။

3) dose နည်းနည်းနဲ့ စတင်ပြီး ကိုယ်အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်ပါ
အောက်ပါအချက်တွေကို မှတ်သားထားပါ –

• အိပ်ရေး အရည်အသွေး
• လေ့ကျင့်ခန်း စွမ်းဆောင်ရည်နဲ့ recovery
• နေ့လည်လေးနား အားပျက်အောင် ခံစားရမရ၊ နံနက်ခင်း သတိပေးမှု အဆင့်
• လိင်အလိုနဲ့ စိတ်ဓာတ်
• အစာအိမ်ခွဲ၊ နှလုံးခုန်၊ ခေါင်းကိုက်ခေါင်းပိန်၊ အသားအရေ ပြဿနာတွေ

4) ၂–၄ ပတ်အကြာမှာ ပြန်လည် သုံးသပ်ပါ
သိသိသာသာ ဘာမှ မဖြစ်မိရင် dose ကို ခဏခဏ တိုးချင်နေတတ်ပေမယ့် ခေတ္တရပ်နားကြည့်ပါ။ တချို့အခါ မှန်ကန်တဲ့ လမ်းကြောင်းက “ပိုထပ်သောက်” မဟုတ်ဘဲ “lab စမ်းသပ်မှုတွေ ပြန်စစ်ပါ” သို့မဟုတ် “အိပ်ရေးချေးကျန်တာကို ဖြေရှင်းပါ” ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

အဲဒီလို – အွန်လိုင်းနဲ့ supplements ဝယ်မယ် လို့ ဆုံးဖြတ်ရင်လည်း သင် ခွဲစိတ်ကုသဆိုင် ရွေးတဲ့ mindset နဲ့ပဲ သုံးပါ – ပွင့်လင်းမှု, စာရွက်စာတမ်းတွေ, ယုံကြည်စိတ် ခိုင်မာမှုတွေက အလှအပ သဘောတရ image ထက် ပိုအရေးကြီးပါတယ်။

lab စမ်းသပ်မှု ဘယ်တော့ လုပ်သင့်လဲ (နဲ့ စင်ကာပူက ဘယ်ဆရာဝန်ကို သွားသင့်လဲ)

သင်၏ အဓိက စိုးရိမ်မှုက လိင်အလိုကျဆင်းမှု ခံစားမှု (libido), ပင်ပန်းနေလှမှု, လိင်ဦးစားပေးမှု, ဟော်မုန်းဆိုင်ရာ အလက္ခဏာတွေ ဖြစ်ရင် supplements တွေဟာ အစပျိုး Diagnostic Tool မဖြစ်သင့်ပါဘူး။

အောက်ပါ ဆရာဝန်အုပ်စုတွေကို စဉ်းစားသင့်ပါတယ် –

• GP – အထက်ပါ အဆင့်တော်ဆရာဝန်; သံဓာတ်အဆင့်၊ သဲိုရွိုက် ဓာတ်ပြားစမ်းသပ်မှု၊ ဘေးကင်းမြန်ဆန်တဲ့ မီတာဘောလစ် markers, အိပ်ရေးချိုးဖောက်မှုအကြောင်း စတာတွေကို စကန်းစစ်ပေးနိုင်တယ်။
• Endocrinologist – ဟော်မုန်းအပိုင်းနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ ပြဿနာတွေ ရှိနေသလို ခံစားရလျှင်။
• Fertility specialist – ကလေးရဖို့ ကြိုးစားနေရင်; semen analysis ရလဒ်တွေကို အဓိပ္ပါယ်ရှင်းပြပေးပြီး သက်သေခံထားတဲ့ ကုသနည်းလမ်းတွေကို အကြံပေးပါလိမ့်မယ်။

ဒီလိုလုပ်ပေးရတာ သောက – “ရှီလာဂျစ်သောက်မီ/သောက်ပြီးနောက်” လို့ ကိုယ်တိုင် ပြောရမယ့် သံသရာဇာတ်လမ်းတွေက စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းနိုင်ပေမယ့် အမှန်တကယ် အဓိက ဖြစ်နေတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေကို (အိပ်အပျော်ချက်ဆုံးရှုံးမှု, သံဓာတ်ချို့ယွင်းမှု, လေ့ကျင့်ခန်း အလွန်အကျွံလုပ်နေတာ, စိတ်ကျရောဂါ/စိတ်ဖိစီးမှု, သဲိုရွိုက် လုပ်ဆောင်မှုချို့ယွင်းမှု, ဆေးဝါးဘေးထွက်) လုံးဝ မထောက်ဟန်နိူပ်လိုက်သလို ဖြစ်လို့ပါ။

—

နိဂုံးချုပ်

ရှီလာဂျစ်ဟာ ရိုးရာ ဆေးပညာနဲ့ ယနေ့ခေတ် wellness လောကကြားက interesting space တစ်ခုမှာ ရပ်နေတယ် – သတ္တုဓာတ်များ မြင့်မား၊ ဓာတ်ဗေဒအရ ရောနှောမှု ရှုပ်ထွေးပြီး ဇာတ်ကြောင်းလည်း စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတယ်၊ သုတေသနတွေ လည်း တကယ်ရှိတယ် – ဒါပေမယ့် အင်တာနက် ကတော်တော် မိမိနွေးလိုက်သလိုလောက် ကျယ်ပြန့်ပြီး အတည်ပြုရမယ့် လွန်ကဲတဲ့ အခြေအနေတွေရဲ့ အဆင့်အထိတော့ မရောက်သေးပါဘူး။

စင်ကာပူမှာ ရှီလာဂျစ် သောက်သုံးဖို့ စဉ်းစားနေသူအနေနဲ့ အနိုင်ရနိုင်မယ့် မဟာဗျူဟာက –

• မျှော်လင့်ချက်တွေကို ဖြောင့်မတ်အောင် ထားပါ (လူနာ လေ့လာမှု အကောင်းဆုံး သက်သေခံချက်တွေက တခန်းလောက် သီးခြားနယ်ပယ်မှာသာ ရှိသေးတယ်၊ ထပ်မံလေ့လာထောက်ခံမှု ကြီးတယ်မဟုတ်သေးဘူး)
• သန့်စင်မှု နဲ့ စမ်းသပ်မှုကို ဦးစားပေးပါ (batch သီးခြား COA, အလေးချိန် သတ္တုဓာတ် စမ်းသပ်မှု, မိုက်ခရိုဘို စမ်းသပ်မှု)
• နည်းပညာဆိုင်ရာ ကုသမှု သို့မဟုတ် evidence-based care ကို အစားထိုးမသုံးဘဲ အကူအညီပေးဖို့ အပိုဆောင်း supplement အနေနဲ့သာ သတ်မှတ်ပါ

အကယ်၍ သင် စံနှုန်း အရည်အသွေးကို ဦးစားပေးထားတဲ့ supplement options တွေကို စတင် လေ့လာချင်ရင် buy supplements online ဆိုတဲ့ လင့်တွေကိုလည်း လှည့်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။

မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

FAQ 1

ရှီလာဂျစ်ကို စင်ကာပူ HSA က အတည်ပြုထားပြီးသားလား?
HSA က supplements တွေကို ဆေးဝါးတွေလို တိုက်ရိုက် “approve” လုပ်ပေးတဲ့ စနစ် မရှိပါဘူး။ စင်ကာပူမှာ supplements နဲ့ ရိုးရာ ထောက်ပံ့ ဆေးဝါးတွေကို ဆေးဝါးတွေနဲ့ မတူညီတဲ့ စည်းမျဉ်းစနစ်နဲ့ ထိန်းချုပ်ထားပြီး buyer တွေအနေနဲ့ စမ်းသပ်ထားတဲ့ သတင်းအချက်အလက် သေချာစပ်, Label မှန်ကန်မှု, ယုံကြည်စိတ် ရှိတဲ့ ရောင်းသူတွေကို အသီးသီး ဦးစားပေးသင့်ပါတယ်။ HSA က ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ရိုးရာဆေးဝါးနဲ့ အလေးချိန် သတ္တုဓာတ် အကန့်အသတ် စာရွက်စာတမ်းတွေကို ဖတ်ရှုထားတာကလည်း အခြေခံ အကာအကွယ်ဖြစ်ပါတယ်။

FAQ 2

ရှီလာဂျစ်က အသက်သားဟော်မုန်း တက်စေမလား?
*purified shilajit* ကို အသုံးပြုထားတဲ့ placebo ထိန်းချုပ် လေ့လာမှုတစ်ခုမှာ သန်မာကျန်းမာ အမျိုးသားတွေမှာ ၉၀ ရက် အတွင်း အသက်သားဟော်မုန်းနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ measures တွေ တိုးတက်လာတယ်လို့ တင်ပြထားပေမယ့် အဲဒါက လူတိုင်းအတွက် နေ့စဉ် သောက်သုံးတဲ့ ထုတ်ကုန်တိုင်းမှာ တူညီတယ်လို့ မသတ်မှတ်နိုင်ပါဘူး။ ထို့အပြင် လက်တွေ့ ရောဂါပေါ် သက်ရောက်မှုကလည်း သင်၏ မူလ အသက်သားဟော်မုန်း အဆင့်၊ လက္ခဏာတွေနဲ့ အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုအပေါ် မူတည်ပြီး “အကြီး မားတဲ့ ထင်ရှားပြောင်းလဲမှုလား၊ သာမန် စာနယ်ဇင်း အရ အနည်းငယ်လို အခြေအနေ တစ်ခုလား” ဆိုပြီး သုံးသပ်ရပါမယ်။

FAQ 3

ရှီလာဂျစ်က မိန်းကလေးတွေအတွက် လုံခြုံသလား?
မိန်းကလေးတွေအတွက် ရှီလာဂျစ်သောက်သုံးမှုနဲ့ ပတ်သက်လို့ အရည်အသွေးမြင့် လူနာ လုံခြုံရေး သုတေသနတွေ ကန့်သတ်ထားသေးပါတယ်။ အချို့ ကိစ္စရပ်တွေမှာ (ဥပမာ အသားအရေ လို skin-related outcomes စတာတွေ) သုတေသနရှိပေမယ့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေတာ သို့မဟုတ် နို့တိုက်နေလျှင် လုံလောက်တဲ့ သုံးသပ်ချက် မရှိသေးသဖြင့် မသောက်သင့်ဘူးလို့ ပြောရပါတယ်။ Hormones နှင့် ပတ်သက်တဲ့ ပြဿနာတွေ (PCOS, သဲိုရွိုက် စတဲ့ အခြေအနေတွေ) ရှိနေတယ်ဆိုရင် ကိုယ်တိုင် စမ်းသောက်မတိုင်မီ ဆရာဝန်နဲ့ အရင် ဆွေးနွေးသင့်ပါတယ်။

FAQ 4

ရှီလာဂျစ်က ဆေးဝါးတွေနဲ့ အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်လား?
ဖြစ်နိုင်ပါတယ် – အထူးသဖြင့် သင်သောက်မယ့် ထုတ်ကုန်ထဲမှာ အခြား သားအိမ်ကုထုံးအပင်တွေ (ဥပမာ ashwagandha) သို့မဟုတ် ဆေးပစ္စည်းစုပ်ယူမှုပိုမြင့်စေတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေ (ဥပမာ black pepper extract) ပါဝင်နေလျှင် ပိုလုံခြုံစိတ်ချရမယ်။ သင် ရှည်လျားစွာ သွေးချို၊ သွေးဖိ၊ သဲိုရွိုက်၊ anticoagulants စတဲ့ ဆေးဝါးတွေ သောက်နေတယ်၊ ခွဲစိတ် ကုသမယ့် အစီအစဉ် ရှိနေတယ် ဆိုရင် မည်သည့် supplements မဆို ဖမာဆီ ဆရာဝန်/GP ကို ဖွင့်ပြထားသင့်ပါတယ်။

FAQ 5

Fulvic acid supplements နဲ့ ရှီလာဂျစ် တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု ဘာကွာခြားလဲ?
Fulvic acid ဟာ ရှီလာဂျစ်အောက်က အရေးကြီးတဲ့ fraction တစ်ခုအနေနဲ့ လေ့လာမှုများမှာ ပြောပြလေ့ရှိပေမယ့် ရှီလာဂျစ်ကိုတော့ အကျယ်ကြီးက humic substances + သတ္တုဓာတ်များ + အခြား trace compounds တွေပါဝင်တဲ့ မျိုးစုံ ရောနှောမှုကြီးလို့ မြင်ရပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် “fulvic acid” ထုတ်ကုန်တစ်ခုနဲ့ “shilajit” ထုတ်ကုန်တစ်ခုဟာ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ သက်ရောက်မှု၊ အညစ်အကြေးအန္တရာယ် အားလုံး အရ မတူညီနိုင်လို့ သက်သေခံထားတဲ့ သုတေသနတွေကို တိုက်ရိုက် လဲလှယ် သုံးခြင်း မလုပ်သင့်ပါဘူး။

ရင်းမြစ် အကိုးအကားများ

• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2876922/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26395129/
• https://www.nccih.nih.gov/health/using-dietary-supplements-wisely
• https://www.health.harvard.edu/healthy-aging-and-longevity/dietary-supplements-do-they-help-or-hurt
• https://www.hsa.gov.sg/traditional-medicines/overview
• https://www.hsa.gov.sg/docs/default-source/hprg-tmhs/revised_hml.pdf
• https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/1108395
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6060866/
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6364418/

Disclaimer

ဤဘလော့ဂ်တွင် ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာအားလုံးအနေနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အမြင်အနှုတ်များနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက် တစ်ခုစီသည် သတင်းအချက်အလက် ပေးရန်အတွက်သာ ရည်ရွယ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး မည်သည့်ရောဂါမျိုးကိုမဆို ခွဲခြား စစ်ဆေး ရောဂါကုသ ထိန်းသိမ်း သို့မဟုတ် ကာကွယ် ပေးရန် ရည်ရွယ်မထားပါ။ သင်၏ ကိုယ်ပိုင် ဆရာဝန်/ဆေးပညာရှင် ကပေးစွမ်းနိုင်သည့် ကျန်းမာရေးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်များကို အစားထိုးသို့မဟုတ် လုံးဝ အဆင့်အတန်းတူ မဖြစ်နိုင်ပါ။

Nano Singapore Shop အနေနှင့် သင်၏ ကျန်းမာရေးသို့မဟုတ် အစားအစာ အလေ့အထတွေကို ပြောင်းလဲမှုများ လုပ်မည်ဆိုလျှင် အထူးသဖြင့် သီးခြား ရောဂါအခြေအနေများနှင့် ဆိုင်သော ပြောင်းလဲမှုများအတွက် လုပ်မည်ဆိုလျှင် ကိုယ်ပိုင် ဆရာဝန်နှင့် အကြို တိုင်ပင်ပါရန် အားလုံးကို အားပေးလိုက်ပါတယ်။