အဓိက အချက်အလက်များ
- ယောက်ျားလူဦးများအတွက် မလ္တီဗီတာမင်အကြောင်းကို သဖြင့် သတ်မှတ်သင့်တာက သားသမီးကျန်းမာရေးအတွက် လိုအပ်တဲ့ အာဟာရဓာတ်နည်းနေတဲ့ နေရာ လေးလများကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မယ့် “အာဟာရအာမခံ” လို့ စဉ်းစားရသလိုပါပဲ။ ဒါဟာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ပရိုတီန်၊ အိပ်ရာဝသလိုကျင့်ဝတ်၊ လေ့ကျင့်ခန်းတွေကို လုံးဝ အစားထိုးမပေးနိုင်ပါဘူး။
- သက်သာချောမွေ့ကောင်းမွန်နေသော ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် နှလုံးရောဂါ၊ ကင်ဆာကို မလ္တီဗီတာမင်နဲ့ ကာကွယ်နိုင်မယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေဟာ တစည်းရေ တရားဝင် မပြသနိုင်သော်လည်း ယောက်ျားလူတွေကို စူးစမ်းသုံးသပ်ထားတဲ့ စမ်းသပ်မှုအချို့မှာတော့ *စုစုပေါင်း* ကင်ဆာဖြစ်ရဖွယ်ရာ အန္တရာယ်ကို အနည်းငယ် လျော့ချစေတယ်ဆိုတဲ့ အချက်အလက်တွေ ရှိနေပေမယ့် ဒီအချက်ကို နားလည်သိမြင်ဖို့ လိုအပ်လောက်အောင်ပဲ ဖြစ်ပြီး၊ အလွန်အကျွံ ဖော်ပြသင့်သလိုတော့ မဟုတ်ပါ။
- စင်္ကာပူမှာ အများဆုံးအညီအဖြေကတော့ – အရင်ဆုံး မရှင်းလင်းသေးတဲ့ အစားအစာဘက်ကွာဟမှုတွေကို ဖြေရှင်းပေးပြီးနောက် အနည်းမှ အလယ်အလတ်မစွန့်စားတဲ့ အထားအထားရှိတဲ့ သံမပါတဲ့ ယောက်ျားလူများ用 မလ္တီဗီတာမင် (ယောက်ျားအများစုအတွက်) ကိုရွေးချယ်ပေးဖို့၊ နောက်တစ်ဖက်မှာပါ အခြား အဆိပ်အတောက်ဆေးဝါးတွေကဲ့သို့ တူညီတဲ့ ഘടകအာနိသင်တွေ ထပ်မံပါဝင်နေလို့ မဖြစ်အောင် ရှောင်ရှားသင့်ပါတယ်။
နိဒါန်း
မြင်ဖူးမိတာထင်ပါတယ် – နေ့လယ် ၃ နာရီလောက်ဖြစ်ပြန်ပြီ၊ ကိုပီ (kopi) သောက်ခဲ့ပြီပေမယ့် အီးမေးလ်တွေကို မပြီးသေးခဲလို့ ပြန်ဖြေတုနေတာ၊ နေ့လယ်စာလည်း … တကယ်တော့ အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း အမြန်ဆုံး စားလို့ရမယ့် အရာတစ်ခုခုပဲ စားလိုက်ရတာ။ ဖြစ်နိုင်တာက ကြက်သွန်နီထမင်း၊ အခြားအစားအသောက်တွေမှာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်လုံလောက်မနေတဲ့ စားစရာပါ၊ ဒါမှ မဟုတ် အလုပ်တစ်ကြား တစ်ကိုက်နဲ့ ပါဝင်ရောနေတဲ့ ဘန်တစ်လုံးလောက်ပဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်ခွင့်နဲ့ မလ္တီဗီတာမင်ပုလင်း တစ်ဗူးလောက်ကို အိမ်မှာ အလယ်လောက်သောက်ပြီးထားတယ်ဆိုမိပြီး *ဒီကို နေ့တိုင်း သောက်သင့်လား၊ ဒါမှမဟုတ် ငါက အသိုက်အဝန်းကြီး တန်ဖိုးနဲ့ လိမ္မော်ရည်နီအဖြစ်နဲ့သာ ထုတ်ပေးနေတာလား* လို့ စိတ်ထဲမှာ မေးမြန်းဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။
စင်္ကာပူမှာ “multivitamin for men” လိုင်းနဲ့ ရှာဖွေကြည့်ဖူးရင် သင်က မထူးကဲသော အံ့ဩဖို႔ဆေးတစ်မျိုးကို မရှာနေတာပါ။ သင်လိုချင်နေတာကတော့ ဘယ်အချိန်မှာ မလ္တီဗီတာမင် စစ်မှန်စွာ အကျိုးဖြစ်စေမလဲ၊ အစားအစာနဲ့ တကယ်လို့ လုံလောက်သလား၊ ဘာတွေကို သတိထားရမလဲဆိုတာကို ပိုမိုရှင်းလင်းစေဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒါကြောင့် လိုအပ်သလောက် သက်ငြိမ်စိတ်ချရစေဖို့၊ သက်သေခံ သက်ကြောင်းအခြေခံဖြစ်အောင် စစ်ထုတ်ကြရအောင် – ထမင်းစားရုံနဲ့ပဲ မိစားရင်း နေထိုင်နေရင်းကို အပြစ်မမြွတ်ပဲပါ။ (အကြောင်းကတော့ – ဟုတ်ပါတယ်၊ ငါတို့ ဒီနေရာမှာပဲ နေကြတာမို့ပါ။)
ယောက်ျားလူများ用 မလ္တီဗီတာမင် သောက်ရင် လုပ်ပေးလို့ရနိုင်တာ (မလုပ်ပေးနိုင်တာ) – သက်သေခံအချက်အလက်တွေကို ရင်းမြစ်ခိုင်မြဲတဲ့ ဘာသာဖြင့်ရှင်းပြခြင်း
မလ္တီဗီတာမင်ကို “ကြားအပေါက် ဖြည့်ပေးရမယ့် အရာ” လို ဆင်ခြင်ပါ၊ ကျန်းမာရေး အဆင့်တက် နည်းမဟုတ်ပါ
မလ္တီဗီတာမင်ကို နားလည်ဖို့ အရိုးရှင်းဆုံးနဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ စိတ်ကူးအားဖြင့် ခွဲလှဲရရင် – အစားအစာ အမျိုးအစား မလုံလောက်တဲ့ နေ့ရက်တွေ (သို့) လပိုင်းများမှာ ပိုလျော့နည်းနေတဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေကို *အနည်းငယ်အနှောက်အယှက်ဖြေရှင်းပေးနိုင်တဲ့* အရာတစ်ခု လို ဆင်ခြင်ရပါလိမ့်မယ်။ Harvard Health ကလည်း မလ္တီဗီတာမင်ကို “nutritional insurance” လို့ ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ဒါလည်း သက်သေခံ caveat တစ်ခုနဲ့ လိုက်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကျန်းမာသက်သာစေမယ့် အစားအစာကို တစ်ဆင့်လုံး အစားထိုးမပေးနိုင်ဘူးလို့ ဆိုလိုခြင်းပါ။
ဒီလို ရှင်းလင်းအနက်နားလည်ထားရမယ့်အချက်က မလ္တီဗီတာမင်ဆီကို မှားယွင်းစွာ မျှော်လင့်နေလို့ မဖြစ်အောင် တားဆီးပေးနိုင်လို့ပါ။ မလ္တီဗီတာမင်ဟာ detox မဟုတ်ပါဘူး။ ဖိုင်ဘာအစားထိုးတစ်ခုလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အိပ်ရေးရှောင်လွှဲနေခြင်း၊ အများစုက သနပ်ထားတဲ့ ကော်ပိုနင်ထမင်းနဲ့ အမြဲကြော်တဲ့အစားအစာတွေ စားနေမှုတို့ကိုလည်း မပယ်ဖျက်ပေးနိုင်ပါဘူး။
ဒါပေမယ့် သင့်မှာ အခြေခံအရာ တချို့ မလုံလောက်ထားနေရင် – ဟင်းသီးဟင်းရွက်နည်းနေခြင်း၊ နို့ထွက်ပစ္စည်း/ fortified ပစ္စည်းအစားထိုးတွေ မလုံလောက်ခြင်း၊ whole food အစားအစာနည်းနေခြင်း စသဖြင့် – သာမန် standard မလ္တီဗီတာမင်တစ်မျိုးကို သောက်ပေးတာက *အကြောင်းပြချက်ရှိပြီး 合理* ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
နှလုံးရောဂါနဲ့ ကင်ဆာကို ကာကွယ်ဖို့ အတွက် USPSTF က ဘာပြောထားသလဲ
ယောက်ျားလူများ用 မလ္တီဗီတာမင်ကို ဝယ်သုံးကြရတာက ရေရှည်ကာကွယ်မှုအတွက်လည်း ဖြစ်လေ့ရှိပါတယ် – နှလုံးရောဂါ၊ ကင်ဆာ၊ “လုံးဝကာကွယ်တားဆီးရမယ့် အရာ” လိုမျိုးနဲ့ပါ။ US Preventive Services Task Force (USPSTF) က ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ သက်သေခံအချက်အလက်တွေမှာ ပုံမှန်ကျန်းမာရေး ကုမ္ပဏီဖြစ်တဲ့ လူနေနေထိုင်သူတွေမှာ မလ္တီဗီတာမင် သောက်သုံးခြင်းဟာ နှလုံးရောဂါ သို့မဟုတ် ကင်ဆာကို ကာကွယ်ပေးနိုင်တယ်လို့ ပြောကြားဖို့ ထောက်ခံချက် မလုံလောက်သေး တယ်လို့ အပြီးသတ် သုံးသပ်ထားပါတယ်။
“ထောက်ခံချက်မလုံလောက်ခြင်း” ဆိုတာ “လုံးဝ အသုံးမဝင်ဘူး” လို့ အတည်ပြုထားတာ မဖြစ်ပါဘူး။ အဓိကကတော့ စမ်းသပ်မှုတွေ အများကြီးအတွက် စုစုပေါင်းကြည့်လို့ မလ္တီဗီတာမင်က လူတိုင်းအတွက် အကြီးအကျယ် ကာကွယ်တားဆီးကို အမြဲတမ်း ပေးနိုင်တယ်ဆိုတာ တစ်ခုတည်းတင်နဲ့ မသက်သေခံဘူးလို့ ဆိုလိုခြင်းပါ။
အဲဒါကြောင့် သင့်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က “ငါ့ရဲ့ နှလုံးကူးခြင်း၊ အကြိမ်အနည်းငယ် ဖြစ်စေချင်တယ်” ဆိုတဲ့ အဖြေဖြစ်ရင်တော့ သင်က ပိုမိုအသုံးဝင်မယ့် လက်နက်တွေက ဒီအောက်ပါ အရာတွေပါ–
- ဆေးလိပ်မသောက်ခြင်း၊
- သွေးဖိအားနဲ့ ကိုယ်တွင်းအဆီဓာတ်ကို ကျန်းမာတဲ့ အဆင့်ထိ ထိန်းသိမ်းထားခြင်း၊
- အားကစားကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စာရင်းလိုက်အားကစား (cardio) လေ့ကျင့်ရေး၊
- အိပ်ရေးနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှု မန်းကျခြင်းကို စနစ်တကျ စီမံအုပ်ချုပ်ခြင်း၊
- နောက်ဆုံးအနေနဲ့ သင်နဲ့အမှီအနာ ပိုမိုတည်ကြည်ထားလို့ရမယ့် အစားအစာစနစ်ကို ပိုမိုကျင့်သုံးခြင်း။
အဓိက ယောက်ျားလူ စမ်းသပ်မှုတစ်ခုက တွေ့ရှိသွားတာ – စုစုပေါင်း ကင်ဆာ အန္တရာယ် အနည်းငယ် လျော့နည်းစေတယ် (ဒါပေမယ့် မာဂျစ် သန့်စင်ကာကွယ်မှု မဟုတ်တဲ့ အကြောင်း)
အခုမှာတော့ သေချာနားလည်ပေးဖို့ လိုအပ်တဲ့ လေးနက်မှုကို ကြည့်ကြရအောင်။
Physicians’ Health Study II (PHS II) လို့ ခေါ်တဲ့ စမ်းသပ်မှုကြီးတစ်ခုမှာ – အသက် ၅၀ နှင့် အထက်ရှိ ဆရာဝန်ယောက်ျားလူတွေကို သုတေသနလုပ်ခဲ့ပြီး – နေ့စဉ် မလ္တီဗီတာမင် သောက်သုံးသည့်အပြုအမူနဲ့ စုစုပေါင်း ကင်ဆာဖြစ်ပွားနှုန်းကို အနည်းငယ် လျော့နည်းစေတယ် လို့ တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ် (hazard ratio က ဝန်းကျင် 0.92 လောက်ရှိပြီး၊ ဆင်ခြင်စကားနဲ့ ပြောရရင် ၈% လောက် လျော့နည်းစေတယ်လို့ ရေးရာတွင် ဖော်ပြလေ့ ရှိပါတယ်)။ Subgroup analysis (အသင်းအဖွဲ့ခွဲထားတဲ့ စမ်းသပ်ချက်) တွေမှာတော့ စမ်းသပ်မှု စတင်ချိန်မှာ အရင်က ကင်ဆာရှိဖူးထားတဲ့ ယောက်ျားလူတွေမှာ ပိုမို လျော့နည်းစေတယ်လို့ လမ်းညွှန်ချက်တွေ ပိုနိုငှိသော်လည်း၊ subgroup ရလဒ်တွေက အမြဲလိုလို သေချာ သွေးဆောင်သုံးသပ်ရဖို့ လိုအပ်နေတတ်ပါတယ်။
ဒါကို သင့်အတွက် ဘာကို ဆိုလိုလဲ?
- ပြောရရင် *စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတယ်* နဲ့ လူအုပ်စုကြီးအဆင့်မှာ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါတယ်။
- ဒါပေမဲ့ အဲဒါဟာ ကင်ဆာအမျိုးအစားအားလုံးကို ကာကွယ်ပေးနိုင်မယ့် အာမခံ စည်းကမ်းစာတစ်ရပ် *မဟုတ်ပါဘူး*။
- ကင်ဆာ “အပိုကာကွယ်မှု” ဆိုပြီး “high potency” သောက်ဆေးနဲ့ ပိုမြင့်တဲ့ ဖော်မြူလာ သို့မဟုတ် များစွာ တပေါင်းတည်း ထပ်ခါထပ်ခါ သောက်သုံးသင့်တယ်လို့လည်း မဆိုလိုပါဘူး။ ပိုများသွားရင် ပိုကောင်းတယ်လို့ အမြဲမသတ်မှတ်ရပါဘူး – တခါတလေ ပိုအန္တရာယ်များစေတတ်ပါတယ်။
အောက်တန်း နိဂုံးချုပ် – သောက်ဆေးပြားတွေဟာ အစားအစာ၊ အိပ်ရေး၊ လေ့ကျင့်ခန်းနဲ့ ဆေးလိပ်မသောက်ခြင်းကို အစားထိုးစွမ်းအား မရှိပါ
ဒီအပိုင်းကနေ သတိပေးယူသွားဖို့ သင် အချက်တစ်ချက်ပဲ ရွေးရမယ် ဆိုရင် – မလ္တီဗီတာမင်ဟာ အာဟာရဓာတ်ဂရစ်ပေါက်လေးတွေကို ဖြည့်ပေးနိုင်သော်လည်း ရေရှည်ကျန်းမာရေးအတွက် အဓိက လက်နက်ကြီးတွေက သင့်ရဲ့ နေ့စဉ် အလေ့အကျင့်တွေပါလို့ သတ်မှတ်ပေးလိုက်ပါ။
အခြေခံ ယောက်ျားလူ用 မလ္တီဗီတာမင်ဟာ လက်ကူအဖွဲ့လိုပဲ ဖြစ်တယ်။ အဓိက အစီအစဉ်ထုတ်တဲ့ ပြောဆိုသူကတော့ သင့်ရဲ့ နေ့စဉ် လိုက်နာနေတဲ့ အလေ့အကျင့်တွေပါ။
တကယ်လိုအပ်သလား? စင်္ကာပူအတွက် လိုက်လုပ်ရလွယ်တဲ့ ကိုယ်တိုင်အန္တရာယ်သိခြင်း စစ်ဆေးမှု တစ်ခု
မလ္တီဗီတာမင် သောက်တာကို လူပုံစံတစ်မျိုးလို စိတ်ထဲမှာ ပြောင်းလဲမိတတ်ပါတယ် – “ငါက အမှန်တကယ် ဆေးအသားအရ သောက်ကြဉ်းတဲ့ ကောင်ပဲ” လိုမျိုးပါ။ ဒါပေမယ့် သင်လိုချင်နေတာကတော့ ကိုယ့်အစားအစာထဲမှာ အာဟာရဓာတ်နည်းနေရာက ဘယ်နေရာလဲဆိုတဲ့ *အန္တရာယ် စစ်ဆေးမှု* လိုမျိုးပါ – အထူးသဖြင့် စင်္ကာပူလို ထမင်းနယ်ရာမှာ ထမင်းစားဖို့ လွယ်ကူပြီး အချိန်ကြပ်သလို စားသောက်ပုံစံတွေ ပိုမိုလှုပ်ရှားနေတဲ့ နေရာမှာ။
ဒီလို အခန်းအနက်တွေရဲ့ လက်တွေ့ သက်ဆိုင်ရာနေရာတွေမှာ ယောက်ျားလူများ用 မလ္တီဗီတာမင် တစ်ခု သောက်သုံးခြင်းက *ပိုမိုအသုံးဝင်လာနိုင်တယ်*။
သင့်ရဲ့ နေ့စဉ် အစာရသောက် ဆာလ်အကျဉ်းက အများကြီးမှာ ဟောက်ကာ/အိမ်ရောက်အစားအစာ ပို့ဆောင်ခ ရှိနေလျှင် – အာဟာရအင်အားနည်းငယ်ဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ နေရာတွေ
ဟောက်ကာအစားအစာတွေဟာ အရသာကောင်းပြီး ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ အစားအစာစနစ်ထဲမှာပါ ပါဝင်လို့ ရပါတယ်။ ပြဿနာကတော့ မကြာခဏ စားကြလေ့ရှိတာနဲ့ မတူညီမှုရရှိနေတာပါပဲ။
လက်တွေ့ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိတဲ့ အာဟာရနည်းပါးမှုတွေ (သင့်မိမိကိုယ်တိုင်မှာပါ – အလုပ်ရှုပ်တွေ ရောက်လာတဲ့အခါ သတိထားကြည့်ရင် တွေ့ရတတ်ပါတယ်)–
- အသီးစားသောက် နည်းနေခြင်း (ရက်အတော်ကြာအောင် အသီးတစ်လုံးမျှ မစားဖြစ်ခြင်း)
- ဟင်းသီးဟင်းရွက် အရည်အတွက်နည်းနေခြင်း (ဟင်းနည်းလေးတစ်ဇွန်းလောက် ထည့်ပေးထားတာနဲ့ မလုံလောက်ပါ)
- whole grain နည်းနေခြင်း (သနပ်ထားတဲ့ ထမင်း/နူဒလ်ကို နေ့တိုင်းနီးပါး သုံးဝင်စားသောက်နေခြင်း)
- အကယ်စီယမ် အရင်းအမြစ် နည်းနေခြင်း (နို့ထွက်ပစ္စည်းနည်းခြင်း၊ အကယ်စီယမ်ထည့်သည့် မုန်ညင်း/တောက်ဖူးနည်းခြင်း၊ fortified အစားအစာနည်းခြင်း)
- omega‑3 ပါဝင်သော အစားအစာ နည်းနေခြင်း (ငါးစားကြပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် မကြာခဏမစားဘူး – အများစုမှာ ကြော်ငါးတွေ ပိုများပြီး အဆီကြွယ်တဲ့ ငါးမျိုးတွေ နည်းတတ်ပါတယ်)
ဆံ့ကျောက် သာမန် မလ္တီဗီတာမင်တစ်မျိုးက အမှုန့်အကူအညီအနည်းငယ်ပေးနိုင်လောက်တဲ့ micronutrient (အာဟာရဓာတ်သေးများ) အချို့ကို ဖြည့်ပေးနိုင်သော်လည်း ဖိုင်ဘာ၊ ပရိုတိန်းလုံလောက်မှု၊ omega‑3 အောက်ခံဓာတ်တွေကိုတော့ လုံလောက်စွာ မပေးနိုင်ပါဘူး။
အလျားအနက် ကန့်သတ်ထားတဲ့ အစားအစာပုံစံတွေ – ကိုယ်အလေးချိန် လျှော့ချနေတာ၊ စိတ်ကြိုက်သာ စားသူ၊ သားဟင်းစား/လက်ရည်သတ်စား၊ ငါး/နို့ထွက်ပစ္စည်း နည်းတဲ့သူ
သင့်အစားအစာကို “ကန့်သတ်နေတာ” လို့ စာတန့်မတင်ထားနေပေမယ့် လက်တွေ့နေတာကတော့ အရမ်း အကန့်အသတ်ထားပြီး မစားဖြစ်နေတာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒီလို ပုံစံတွေက အရေးကြီးပါတယ် –
- အလွန်အမင်း ကယ်လိုရီနည်းတဲ့ အစားအစာစနစ် (အလေးချိန်လျှော့ချရေး လှုပ်ရှားမှုတွေမှာ တွေ့ရလေ့ရှိတယ်) – စားရတဲ့ အစာအရေအတွက် နည်းသွားတာနဲ့အမျှ ဓာတ်ငွေ့အာဟာရတွေ လည်း နည်းသွားတတ်ပါတယ်။
- ပရိုတိန်းမြင့်ပြီး အမျိုးအစား မတူညီတဲ့ အစားအစာပုံစံ (ကြက်သားပဲ + ထမင်းပဲ အမြဲစားနေတဲ့ အခြေအနေ) – ပရိုတိန်းအတွက် ပြဿနာမရှိသော်လည်း အာဟာရဓာတ် မျိုးစုံမှု မလုံလောက်သလိုဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
- သားဟင်းစား/လက်ရည်သတ်စား – အရာအများစုအတွက် ကောင်းမွန်နိုင်သော်လည်း အထူးသဖြင့် vitamin B12 အတွက် ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ စီမံကြီးကြပ်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
- ငါးနည်း နို့ထွက်ပစ္စည်းနည်း – အစားအသောက်ပုံစံအလိုက် အိုင်အိုဒင်း၊ အကယ်စီယမ်၊ vitamin D၊ omega‑3 intake တွေ နည်းနည်း လျော့နည်းနေတတ်ပါတယ်။
ဒီလို အခြေအနေတွေမှာ မလ္တီဗီတာမင် တစ်မျိုး သောက်ပေးရုံနဲ့ အနည်းငယ် အကူအညီရနိုင်ပေမယ့်၊ အဓိက အကျိုးရှိအောင်လုပ်ဖို့ကတော့ *ဘယ်အာဟာရဓာတ်က အားနည်းနေလဲ* ဆိုတာကို အရင် သိရှိဖို့၊ ပြီးရင် အဲဒီအတွက် သီးခြား ထောက်ပံ့ပေးဖို့ဖြစ်ပါတယ် (အောက်ပိုင်းမှာ ဆက်ရှင်းပေးမယ်။)
နေအလင်းမများတာ (ရုံး/shift အလုပ်သမား) – ဘာကြောင့် vitamin D က အားနည်းချက် ‘gap nutrient’ အဖြစ် မကြာခဏ ဖြစ်လာတာလဲ
စင်္ကာပူက နေရောင်တောက်ပနေတဲ့ နိုင်ငံပေမယ့်၊ ယောက်ျားလူ အများစုမှာ နေရောင် နှုတ်ဆက်မှု နည်းပါးနေတတ်ပါတယ် –
- မနက်အစောဆုံး လမ်းပန်းနဲ့ သွားလာရလို့၊
- အလုပ်က အတွင်းခန်းမှာသာ လုပ်နေရလို့၊
- ညနေပိုင်းမှာပဲ အားကစား လေ့ကျင့်နေရလို့၊
- အပူလျှံပူလောင်တာ/အသားရည်အကြောင်းကြောင့် နေရောင်ကို ရှောင်ရှားနေရလို့။
Vitamin D က ဒီလို အတွင်းမှာနေရဟန်သမား လိုင်ဖ်စတိုင်တွေအတွက် အားနည်းဖြစ်လွယ်တဲ့ “gap nutrient” ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မလ္တီဗီတာမင်တွေထဲမှာ Vitamin D ပါတတ်သော်လည်း –
- ပါဝင်ပမာဏကသေးငယ်နိုင်တယ်၊
- သင့်ရဲ့ နေရောင်တားဆီးမှု အခြေအနေနဲ့ ကိုက်ညီအောင် မဖြစ်လောက်နိုင်ဘူး၊
- ပြီးရင် သင် အခြား Vitamin D သီးခြား ထပ်သောက်နေလျှင် တလွဲ double-dose ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
စင်္ကာပူအတွက် လက်တွေ့ကျတဲ့ အကြံပြုချက်– အများစုနေ့ရက်ကို အတွင်းမှာသာ နေထိုင်နေရင် –
1) လုံခြုံသလို နေရောင်ထွက်ခွင့် ပိုမိုရအောင် (အတိုချုံးနေရောင်ထွက်နေတတ်အောင်) စီမံကြိုးပမ်းပါ၊ သို့မဟုတ်
2) သင့် GP ဆရာဝန်နဲ့ Vitamin D အခြေအနေကို စမ်းသပ်ရမလား အကြံဉာဏ်ယူပါ – အထူးသဖြင့် အရိုးကျန်းမာရေး စိုးရိမ်ရသူ ဖြစ်ရင် သို့မဟုတ် အနိုင်ကျေ အသုံးအနှုန်းနည်းသူ ဖြစ်ရင်။
Vitamin B12 – သားဟင်းစား/လက်ရည်သတ်စား လိုလူနဲ့ စုပ်ယူမှုပြဿနာရှိသူတွေမှာ ပိုအရေးကြီးပုံ၊ label ပမာဏကို ဘယ်လိုဖတ်မလဲ
Vitamin B12 က လူနာအာရုံကြော လုပ်ငန်းဆောင်တာနဲ့ အနီရောင် သွေးခွက် တွဲဖက်ဖွဲ့စည်းမှုအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။ NIH အခုဆက်သက်ထားတဲ့ အရွယ်ရောက် လူကြီးတွေအတွက် RDA က 2.4 mcg/ရက် လို့ သတ်မှတ်ထားပေမယ့် လက်တွေ့ရေးမှာ အဓိကရဲ့ အစိတ်အပိုင်းက စုပ်ယူရလွယ်မလွယ်နဲ့ အစားအစာပုံစံပါ။
B12 ထပ်ဖြည့်သောက်ရတဲ့ အရေးနဲ့ ပိုမို ဆက်နွယ်တာတွေက –
- သင် သားဟင်းစား/လက်ရည်သတ်စား ဖြစ်နေတယ်၊
- အသားပါ အစားအစာနည်းနာ့နေတာ၊
- ကြီးထွားရေးအနေနဲ့ အစာအိမ်/အူလမ်းကြောင်း အနာအဆာတွေ ရှိနေသူ၊
- သို့မဟုတ် B12 စုပ်ယူမှုကို လျော့နည်းစေနိုင်တဲ့ ဆေးဝါးတွေ သောက်နေရသူ။
မလ္တီဗီတာမင် အများစုမှာ B12 ပါတတ်ပေမယ့် “ပါဝင်တယ်” ဆိုတာနဲ့ “လုံလောက်စွာ ထောက်ပံ့ပေးတယ်” လို့ မထင်မှတ်သင့်ပါဘူး။ ပမာဏအတိအကျကို label ပေါ်မှာ တိတိကျကျ ကြည့်ဖတ်ရမယ်၊ သင်မှန်ကန်စွာ သားဟင်းစား/လက်ရည်သတ်စား ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင်တော့ ယေဘုယျ မလ္တီဗီတာမင်တစ်မျိုးကိုသာ မေးပေမယ့် အစား တိုက်ရိုက် B12 သောက်ဆေးတစ်ခု သောက်ပေးခြင်းဟာ ပိုသင့်တော်နိုင်တယ်လို့ ထင်သင့်ပါတယ်။
သံ (Iron) – အရွယ်ရောက် ယောက်ျားအများစုအတွက် သံ အပိုမလိုရဘူး၊ ဘယ်သူတွေ သတိထားသင့်လဲ
ဒီအကြောင်းက ယောက်ျားလူအတွက် အရေးကြီးတဲ့ သတိပေးချက်တစ်ခုပါ။
NIH အနေနဲ့ အရွယ်ရောက် ယောက်ျားလူအတွက် သံ RDA ကို 8 mg/ရက် လို့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်၊ အများစု အစားအစာနဲ့ ပြည့်မှီလေ့ရှိပါတယ်။ လုံးဝ အကြောင်းအရာမရှိဘဲ ပုံမှန် သံထပ်ဖြည့်သောက်နေဖို့က မလိုအပ်သလို၊ သံ အလွန်အမင်း နည်းနည်းပဲ များသွားလည်း အန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ် – အထူးသဖြင့် hemochromatosis လို သံစွဲကျောက်ရောဂါ ထိခိုက်နေသူတွေအတွက်။
အဲဒါကြောင့် ယောက်ျားလူ用 မလ္တီဗီတာမင် ရွေးချယ်တဲ့အခါ သာမန်နည်းလမ်းတစ်ခုအနေနဲ့ –
- ယောက်ျားအများစု – သံမပါတဲ့ ဖော်မြူလာကို ရွေးချယ်ပါ၊ သင့်ဆရာဝန်က သံအားနည်း ရောဂါ ရှိတယ်လို့ သတ်မှတ်ထားပြီး သံထပ်ဖြည့်ဖို့ အကြံပြုထားတဲ့ အခါ ပြောင်းလဲသုံးပါ။
နောက်ထပ်တနည်းနဲ့ ဖော်ပြရမယ်ဆိုရင် – သံ ပါတဲ့ မလ္တီဗီတာမင် + သံပါ “energy” သောက်ဆေး တစ်ခုတိုးထပ်သောက်နေတာမျိုးက သံ ပမာဏကို လွယ်ကူလေးနဲ့ အလွန်အမင်း ထပ်မံတိုးတက်စေဖို့ အလွန်လွယ်ကူစေတတ်ပါတယ်။
Zinc, magnesium, iodine, selenium – ‘နည်းနည်း အပိုထပ်ပေးရင် ကူညီနိုင်’ အချို့အခြေအနေနဲ့ လုံးဝ မလိုတဲ့ အခြေအနေ
ဒီအာဟာရဓာတ်တွေက သာမန်သုံး gap nutrient လေးတွေပါ –
- Zinc က ကိုယ်ခံစွမ်းအား လုပ်ငန်းဆောင်တာ အတွက် ကူညီပေးတယ်၊ ဒါပေမယ့် ပိုများသွားတာက မလုံးဝ ပိုကောင်းတယ်လို့ မဆိုရပါဘူး။
- Magnesium က ကြွက်နီလှုပ်ရှားမှုနဲ့ စွမ်းအင် လုပ်ငန်းဆောင်တာ အတွက် ပါဝင်တယ် – မလ္တီဗီတာမင်ထဲမှာ အနည်းငယ် ပါလေ့ရှိပေမယ့် ပမာဏကြီး သွားရင် GI side effect တွေ ဖြစ်မလားဆိုပြီး သတိထားရဖို့ လိုပါတယ်။
- Iodine အာဟာရလုံးဝ အခြေအနေက အစားအစာပုံစံအပေါ် မူတည်တယ် – ငါးနည်းသတ်စားရှုနေလျှင်၊ iodised အီန်နီအော်စော ဆား မသုံးဘူး ဆိုရင် သေချာ အသိအမှတ်ပြုစေဖို့ လိုပါတယ်။
- Selenium ကလည်း သေးငယ်တဲ့ ပမာဏနဲ့ လိုအပ်တဲ့ အာဟာရဓာတ်ပါ – ထပ်ဖြည့်သောက်ရင် megadose မသွားဖို့ သတိထားရပါတယ်။
ကောင်းမွန်တဲ့ မလ္တီဗီတာမင်တစ်မျိုးက ဒီလို အာဟာရဓာတ်တွေကို နည်းနည်းထပ်ဖြည့်ပေးနိုင်ပေမယ့် အဓိကအနိုင်ယူတာကတော့ သင့်ရဲ့ အစားအစာပုံစံပါပဲ။
မလ္တီဗီတာမင်တွေ မဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ အရာတွေ – omega‑3, ဖိုင်ဘာ, ပရိုတိန်း၊ စုစုပေါင်း diet quality
ဒီနေရာမှာတော့ မလ္တီဗီတာမင်ဆီက မျှော်လင့်ချက်တွေကို reset လုပ်ရပါမယ်။
မလ္တီဗီတာမင်အများစုက အဓိကလှည့်ပတ်–
- omega‑3 intake (EPA/DHA) – သင် ငါးအဆီများတဲ့ ငါးမျိုးတွေ မစားလှပါက မလုံလောက်ပါဘူး
- ဖိုင်ဘာ (အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေး အကြောင်းအရာ အပြင်မှာ များစွာ ပါဝင်တဲ့ အကျိုးကျေးဇူးများ)
- ပရိုတိန်း လုံလောက်မှု
- ပိုတက်စီယမ် (သောက်ဆေးထဲမှာ ပမာဏအကန့်အသတ် များနေတာကြောင့် များစွာ မပါလေ့ရှိပါ)
ငါးနည်းစားသူ ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် အထူးသဖြင့် omega‑3 supplement သီးခြား သောက်ပေးတာဟာ “premium” မလ္တီဗီတာမင် တစ်မျိုးကို အဆင့်မြှင့်ဝယ်ယူထောက်ပံ့နေသလို ထင်ယောင်ပြီး အသုံးမဝင်အောင် မလုပ်သင့်ပါဘူး။ ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ Nano Singapore မှာ Omega-3 Fish Oil Extreme လို့ ခေါ်တဲ့ Web Page ရှိပြီး၊ EPA/DHA ပမာဏကို အဓိကပြထားပါတယ် – ငါးဆီ supplement ေတြကို နှိုင်းယှဉ်ရွေးချယ်တဲ့ အခါ အဓိကအရေးကြီးမဲ့တာတွေထက်၊ တကယ်လိုအပ်တဲ့ EPA + DHA per serving ကို ဦးစားပေးကြည့်ဖို့ လိုပေမယ့် ဥပမာပါပဲ။
စင်္ကာပူမှာ ယောက်ျားလူ用 မလ္တီဗီတာမင် ရွေးချယ်နည်း (ပိုတက်ရောက်မကြိုးစားဘဲ၊ ပိုမိုလွန်ကဲ သောက်မိတာကို ရှောင်ရှားထားနိုင်ဖို့)
Guardian/Watsons ကဲ့သို့ ဆေးဆိုင်ကြီးတွေမှာ ရပ်ပြီး သို့မဟုတ် online store တစ်ခုလုံး scroll လုပ်ကြည့်ရင်း *ဘာလို့ နောက်တလင်းကို နောက်တလင်းနဲ့အတူ တော်တော်များလောက်အချိန်ကာလ လက်ခံရတာလဲ* လိုမေးမိဖူးရင် သင်တစ်ယောက်ထဲ မဟုတ်ပါဘူး။ မလ္တီဗီတာမင်ကို ဘယ်လိုမရွေးခင် မတွက်မနေလက်ခံရမလဲဆိုတာ သေချာပြီး အသုံးဝင်မယ့်နည်းလမ်းလေးကို ကြည့်ကြပါမယ် – အလွန်အကျွံ ပမာဏများတဲ့ ဖော်မြူလာတွေကြောင့် ပိုငွေထပ်ပေးရတာကို မဖြစ်အောင်ပါ။
အဆင့် ၁ – သင့်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို သတ်မှတ်ပါ (အခြေခံ coverage လိုချင်တာလား၊ သို့မဟုတ် သေချာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အာဟာရအနည်းငယ်အားနည်းမှုလား)
ဒီအရာက အရမ်းအလွယ်ထင်ရပေမယ့်၊ အမှန်တကယ်တော့ အနောက်ကျိန်ဦးတည်ရမယ့် လမ်းကြောင်းကို အပြည့်အဝပြောင်းလဲပေးနိုင်ပါတယ်။
- အခြေခံ coverage ရည်ရွယ်ချက် – သင်က အခြေခံ “gap-filler” တစ်ခုလိုချင်တယ်။ အနည်းမှ အလယ်အလတ် dose ထိ ကန့်အသတ်ထားတဲ့ ဖော်မြူလာကို ရွေးပြီး၊ ပိုကြီးမြင့်တဲ့ dose တွေ မရွေးသင့်ပါဘူး၊ ဆက်လက် စိတ်လှုပ်ရှားမှု ကြီးမော်မှု မမျှော်လင့်သင့်ပါဘူး။
- အထူးသီးခြား အားနည်းမှု ရည်ရွယ်ချက် – သင့်ရဲ့ သွေး စမ်းသပ်ချက်တွေမှာ Vitamin D နည်းနေတယ်၊ B12 နည်းနေတယ် သို့မဟုတ် သံအားနည်း ဖြစ်နေရင် မလ္တီဗီတာမင်တစ်မျိုးက အရည်အချင်း အမြင့်ဆုံး သင့်တော်တဲ့ လက်နက် ဖြစ်မလာနိုင်ဘူး။ သီးခြား specific supplement plan တစ်ခုကို ဆရာဝန် လမ်းညွှန်မှုအောက် လုပ်ကိုင်ပေးရင် ပိုအကျိုးရှိနိုင်ပါတယ်။
အဆင့် ၂ – Daily Values/RDAs ဝန်းကျင် အနည်းမှ အလယ်အလတ် dose ကို ဦးစားပေးပါ၊ ‘megadose’ ဖော်မြူလာတွေကို ရှောင်ရှားပါ
NIH Office of Dietary Supplements က အောက်မေ့မရ လိုအပ်တဲ့အချက်အလက်တစ်ခုကတော့ မလ္တီဗီတာမင်/ဓာတ်ဓာတ်မလ္တီပရိုဒက်များဟာ အာဟာရဓာတ် ပါဝင်ပမာဏမှာ ခြားနားမှုအရမ်းများနေတာပါ။ အချို့ပစ္စည်းတွေမှာတော့ Daily Value အထက်ရောက်အောင်ပါ ပါဝင်သလို၊ fat‑soluble vitamins (A, D, E, K) လို ကိုယ်မှာ လာရောက်ဖို့အချိန်ကြာတဲ့ သောက်ဆေးတွေနဲ့ ကြားထပ်တွေမှာ အလွန်အမင်းသောက်ရင် အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါတယ်။
သက်ဆိုင်ရာအရာကတော့ –
- အများစုရဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေကို DV ဝန်းကျင်မှာထားတဲ့ ဖော်မြူလာတွေကို ရွေးချယ်ပါ၊
- “500% DV” လို့ မြင်ရချိန်တိုင်းအနေနဲ့ အဝါရောင်အန္တရာယ်ညွှန်ပြချက် တစ်ခုလို သတ်မှတ်ပါ၊ သက်ဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက် ရှိလျှင်မှ သုံးပါ၊
- သင် fortified အစားအစာတွေ (ဥပမာ နို့ထွက်ပစ္စည်းတွေနဲ့ cereal တွေ) ကနေပါ အာဟာရဓာတ် အများကြီး လက်ခံနေရဖို့ ကြိုတင် အသိထားရပါမယ်။
အဆင့် ၃ – Label ပေါ်က အနီအပြာ အန္တရာယ်စိန်ခေါ်မှုတွေ – Vitamin A မြင့်တယ်၊ Zinc မြင့်တယ်၊ ‘proprietary blends’၊ တွဲညှိထားတဲ့ blend တွေ
Label ဖတ်နည်း သေးငယ်လေးတွေက သင့်ကို အန္တရာယ်ရှောင်ရှားပေးနိုင်ပါတယ် –
- နည်းလမ်းမသိရတဲ့ dosing ကို ရှောင်ရှားပါ။ သောက်ဆေးတစ်မျိုးမှာ အဓိက vitamin/mineral တွေအတွက် “proprietary blend” လို့ သတ်မှတ်ထားရင် transparency ပြဿနာဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ပမာဏတွေကို သေချာ ကြည့်ဖတ်ခွင့်ရဖို့ လိုပေမယ့် မပေးထားရင် ပြဿနာဖြစ်ပါတယ်။
- Vitamin A မြင့်နေရင် သတိထားပါ။ Preformed Vitamin A (retinol တန်ဖိုးဝင် ထုတ်ကုန်များ အနေနဲ့) က beta‑carotene (အစားအစာကနေရတဲ့ A) ထက် ပိုလွန်ကဲ နေ့တိုင်းသောက်တဲ့အခါ toxicity ဖြစ်လွယ်ပါတယ်။
- Zinc ကို သာမာန်အလွယ်လိုင်းနဲ့ မထပ်ထပ်သောက်ပါနှင့်။ လူအများစုက zinc ကို “immunity အတွက်”, “testosterone အတွက်” လို့ သောက်နေကြပြီး၊ နောက်တစ်ဖက်မှာ မလ္တီဗီတာမင်ထဲမှာလည်း zinc ပါနေတာ၊ pre‑workout အားထုတ်ဆေးထဲမှာပါ minerals ထပ်ပါနေတာတွေဖြစ်ရင် အလွန်အမင်းအောက်ခံ ဓာတ်မြင့်တဲ့ အခြေအနေကို မထင်မှတ်ပဲ ရောက်သွားစေတတ်ပါတယ်။
အဆင့် ၄ – သံပါ vs သံမပါ ဆုံးဖြတ်နည်း (ယောက်ျားအများစု – သံမပါတာကို ပိုအခြေခံယူသင့်ပါတယ်)
အရေးကြီးလို့ အကြိမ်ကြိမ် ပြန်ပြောရတာက – အရွယ်ရောက် ယောက်ျားလူအများစုမှာ သံ အပို ဖြည့်သောက်ရဖို့ မလိုအပ်ပါဘူး – သံအားနည်းရောဂါကို သက်သေခံထားပြီး သံထပ်ဖြည့်သောက်ဖို့ ဆရာဝန် အကြံပြုထားတဲ့ အချိန်မျိုး မဟုတ်လျှင်။
သင် မသေချာရင် မလ္တီဗီတာမင်တစ်မျိုး ဝယ်ဖို့ ထိုင်ညှိကာ တွေးနေချိန်မှာ သံမပါတဲ့ ဖော်မြူလာကို ရွေးချယ်ထားတာက ပိုလုံခြုံပါတယ်။ သင်နေလောက်တဲ့ လက္ခဏာတွေ (ပင်ပန်းနိမ့်ကျခြင်း၊ အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရင် အားမရ စသည်) ရှိနေလျှင် မဆို၊ မိမိအကြံဖန်တီးနေရင်း လက်နက်ကုလာပစ္စည်း သောက်တော့မယ် မဖြစ်အောင် သွေးစမ်းသပ် စစ်ဆေးမှုအတွက် ဆရာဝန်ကို ရင်ပူဖို့ လိုပါတယ်။
အဆင့် ၅ – အရည်အသွေး အညွှန်းတံဆိပ်များ – အရည်အသွေး ကောင်းတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ ပစ္စည်း ပါဝင်ပမာဏ စိတ်ချရအောင် ဖော်ပြထားခြင်း၊ အကျိုးဆောင်ချက် ပိုင်းမှာ အမှန်တကယ် ဖြစ်နိုင်စေတဲ့ ရေးသားမှု၊ Labeling မှန်ကန်မှု
အရည်အသွေးကို တကယ့်တကယ် ခန့်မှန်းရခက်ပေမယ့် အခြေခံ အချက်အလက် အနည်းငယ်က တန်ဖိုးရှိတယ် –
- Supplement Facts မှာ အာဟာရဓာတ် တစ်ခုချင်းစီနဲ့ ပမာဏ ကို အကျယ်ကြီးဖော်ပြထားတာ
- ညွှန်ကြားချက်တွေ လိုက်လျောညီထွေ၊ စိတ်ကောင်မိရလွယ်အောင် ရေးထားတာ
- အမှန်တကယ် ဖြစ်နိုင်တဲ့ claims တွေ (ရောဂါကုသပေးတယ်လို အလွန်အကျွံ ကြွပြောထားချက်တွေ မဟုတ်ရ)
- GMP လို အရည်အသွေး ထုတ်လုပ်ရေး စံချိန်တံဆိပ် အားနည်းအားကောင်း တစ်ခုခုကို ကြေညာထားတာ။ ဒီလို စံချိန်တွေကို ဘာမှလည်း အမြဲထိရောက်မှု အာမခံ ပြုမနေခဲ့ပေမယ့် အခြေခံ လုံခြုံရေးအရန် ဖြစ်ပါတယ်။
ယောက်ျားလူ用 မလ္တီဗီတာမင်တစ်မျိုးကို ဥပမာယူချင်ရင် – အခြေခံ vitamin/mineral တွေ အပြင် အပင်အဆစ်အဆန် botanical တွေ (spirulina, saw palmetto စသဖြင့်) ပါဝင်တဲ့ ဖော်မြူလာပုံစံကို သွားကြည့်နိုင်ပါတယ် – Vitality Formula Men’s Multivitamin – 180ct ဆိုတဲ့ အရောင်းစာမျက်နှာမှာပါ။ အဓိကကတော့ မည်သူ့ဖော်မြူလာမဆို Label ဖတ်ရှုရာကနေ စတင်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ် – သင့်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ကိုက်ညီလား၊ သင် သောက်နေတာရှိပြီးသား ဆေးတွေ နဲ့ ပါဝင်ခြင်းတွေ ထပ်တူနေမလားဆိုတာကို ကြည့်သင့်ပါတယ်။
လုံခြုံရေး စစ်ဆေးစာရင်း – ဘယ်သူတွေ မလ္တီဗီတာမင် မစတင်ခင် GP/ဆေးဆိုင်ဆရာဝန်နဲ့ အရင် ဘာသာပြန်ပြောရမလဲ
မလ္တီဗီတာမင်က “safe” လို့ ခံစားရလေ့ရှိတယ်၊ လူအများစုအတွက်လည်း အမှန်အတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အောက်ပါ အခြေအနေတွေမှာတော့ အနည်းငယ် ကြိုးစား စဥ်းစားရပါမယ် –
- သက်တမ်းရှည် ဆေးဝါးတွေ သောက်နေတာရှိရင် – Vitamin/mineral အချို့ဟာ ဆေးဝါးတွေနဲ့ ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်မှုရှိနိုင်တယ် (ကျော်ကြားတဲ့ ဥပမာက Vitamin K နဲ့ warfarin ပါ)၊ minerals တွေကလည်း ဆေးတစ်ချို့ကို သွေးစီးအတွင်း လျင်မြန်စွာ ဝင်လို့ရမယ့် အချိန်ကို လျှော့ချ အကျိုးသက်ရောက်မှု အနည်းငယ်ရှိတတ်ပါတယ်။
- အသည်းလည်ပတ်မှု လျော့နည်းခြင်း၊ သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်အဆောင််ရေကျောက်ရောဂါ အခြေအနေ ရှိနေလျှင် – အချို့ minerals နဲ့ vitamin D dosing strategy တွေကို ဆရာဝန် ကြီးကြပ်မှုအောက် လုပ်ဆောင်ဖို့လိုတတ်ပါတယ်။
- အသည်းရောဂါ တို့ ပါဝင်တဲ့ ဆေးဘက်ကိစ္စများစွာ ရှိနေလျှင် –
- Supplement တွေ အများကြီး စုသောက်နေသူ – မလ္တီဗီတာမင် + vitamin D + zinc + magnesium + “greens powder” လိုတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို တွဲသောက်နေလျှင် စုစုပေါင်းအာဟာရ ဒို့စ် ပမာဏတွေ ပိုမြန်မြန် ထိုးတက်သွားနိုင်ပါတယ်။
- သင့်ထက် သင့်ကိုယ်တိုင် ထင်မြင်ချက်ထဲဝင်ဝါပြီး အာဟာရအားနည်းနေတယ် ထင်ထားတဲ့ လက္ခဏာတွေ ရှိနေလျှင် – ကြာရှည်သောက်နေမယ့် အစား Test လုပ်ကြည့်ပြီး အမှန်အချိုးကို သိရှိမှု ရယူတာက ပိုကောင်းပါတယ်။
ဒါကြောင့်ပဲ သစ်တံခါးပေါက်ပြားကို တစ်ပတ်တကြိမ် “mega-dose” လို အလွန်အမင်း ထိုးသောက်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို လုံးဝကြိုက်မနေပေမယ့် နှိုးထည့်ရတာပါ။ ခိုင်လုံမှုနဲ့ သင့်တော်မှုတို့က ဘယ်အချိန်မှာမဆို အလွန်အမင်း ထိုးသောက်မှုထက် ပိုကောင်းပါတယ်။
စင်္ကာပူမှာ နေထိုင်ရာ များသောယောက်ျားလူ နေ့စဉ်လေ့ကျင့်နေရတဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ “အစားအစာသာလောက်တယ်” စီမံချက်တစ်ခု (ဟုတ်ပါတယ်၊ အပြင်ထမင်းစားရသော်လည်းဖြစ်နိုင်တယ်)
သင့်ရဲ့ အစားအစာစနစ်က အခုတလောက် ကောင်းမွန်နေပြီးသား ဖြစ်နေလျှင် မလ္တီဗီတာမင် မလိုပါဘူးလို့ ပြောရနိုင်ပါတယ်။ ကွဲပြားတဲ့ အလုပ်အခါအပေါ်အခြေခံပြီး စင်္ကာပူတွင်း ဟောက်ကာနဲ့ ရုံးလုပ်သား မြို့ပြလမ်းကြောင်း အနေနဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ နည်းလမ်းလေးကို ပြောပြရအောင် –
“2‑2‑1” ဟောက်ကာပန်းကန် လမ်းညွှန်
အော်ဒါလက်ခံနေချိန်မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မိမိကိုယ်တိုင် သတ်မှတ်ပါ –
- လက်မောင်း ၂ လုံးနီလောက် အရွယ်ရှိတဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက် (ဟင်းအများကြီး တိုးပေးဖို့ စိတ်လှုပ်ရှားစွာ မမေးမိကြရသလို မစိတ်ရှုပ်ဖို့ပါ – စားဖိုက်နိမ့်ကြိမ်နေတာတွေ အများစုက အနည်းငယ်ပဲ ပိုဆောင်ပေးရင်ပါ လက်ခံတတ်ပါတယ်)
- လက်ဖဝါး ၂ လုံးအရွယ် ပရိုတိန်း (ကြက်သား၊ ငါး၊ ကြက်ဥ၊ တောက်ဖူး/ tofu၊ အားနည်းပိုနည်းတဲ့ အသားအမျိုးအစားတွေကို ဦးစားပေးပါ)
- လက်မောင်း ၁ လုံးအရွယ် အမိန့်အညွှန်း ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် (ထမင်း၊ နူဒလ်) ကို ရွေးချယ်ပြီး မဖြစ်မနေ ရွေးချယ်နိုင်ရင် ပိုကောင်းတဲ့ အစားထိုးတွေကို (brown rice, beehoon ကို ကြော်နူဒလ်အစား) ရွေးပါ၊ အရက်အရည်၊ gravy တွေကိုလည်း နည်းနည်း လျော့ချချင်ပါ။
အပြည့်အဝ အကောင်းမလိုပါဘူး။ ရည်ရွယ်ချက်က အမြဲစားနေတဲ့ default အသားပန်းကန်ကို ပိုမို အာဟာရဓာတ်ကျယ်ပြန့်အောင် လုပ်ပေးဖို့ပါ။
မလ္တီဗီတာမင်ထက် ပိုထိရောက်မယ့် အနိင်မြှင့်မီနူး အစာစားပုံ အပြောင်းအလဲ လေးတွေ
နေ့စဉ်မှာ အောက်ကအရာတွေထဲက တစ်ခုကို ဖိုးတန်အောင် ထည့်ပေးကြည့်ပါ –
- အသီး ၁ လုံး (ကလီနာ၊ လိမော်သီး၊ ပပယ်ယားပန်းကန်လေးတွေ – လွယ်ကူတဲ့ အနိုင်ယူမှုများ)
- အကယ်စီယမ် အရင်းအမြစ်တစ်ခု (နို့၊ အသားနို့၊ အကယ်စီယမ် ထည့်ထားတဲ့ တောက်ဖူး၊ fortified soy)
- အာလူးမျိုးစုံ သို့မဟုတ် nuts လက်ဖဝါးတစ်လုံးအတိုင်း
- အပင်ပင်လယ် based legume အစားအစာ (e.g. ပဲဟင်း၊ ဒိုန်ပဲဟင်း) ကို တပါတ်မှာ တခါ/နှစ်ခါ လောက်လုပ်စားကြည့်ပါ
ဒီလို အစားအစာထပ်ထည့်ပေးတာတွေဟာ micronutrient လေ့ကျင့်မှုကိုသာ မတိုးတက်စေဘဲ ဖိုင်ဘာနဲ့ အစာကြပ်မှု (satiety) ကိုလည်း တိုးတက်စေပါတယ် – ဒီလောက်အရာတွေကို မလ္တီဗီတာမင်တစ်လုံးနဲ့သာ ပြန်ပြည့်စုံအောင် မဖြည့်ပေးနိုင်ပါဘူး။
ငါးနည်းစားလေ့ရှိရင် – အစားအစာပုံစံအနည် မြှင့် omega‑3 ရင်းမြစ်တွေ (နောက်တစ်ဖက်မှာ Separate omega‑3 သောက်ဖို့ သင့်တော်ချိန်)
အစားအစာပထမစဉ်းစားချက်အနေနဲ့ – ထမင်းလော့ထိုးလို့ရတဲ့ fatty fish (salmon, sardines, mackerel စသဖြင့်) ကို တပါတ်အနည်းငယ်အနည်းငယ် ဘယ်လောက်လောက် စီမံထားပေးပါ။ လက်တွေ့အားဖြင့် အစားမဖြစ်နိုင်ရင် (အရသာ၊ စျေးနှုန်း၊ အချိန်ဇာတ်ကြောင့်) omega‑3 supplement သီးခြား သောက်ပေးတာက ပိုပြီးအရေးပါပါတယ် – premium multivitamin ကို တင်ပြီး ပိုငွေကျသွားရတာထက်။
လက်ခံလိုက်ရမယ့် လိုင်းဖ်စတိုင် multiplier တွေ – အိပ်စက်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်း၊ အရက်/ဆေးလိပ်
မလ္တီဗီတာမင် သောက်လိုက်ရင် “စွမ်းအင်ပြန်လာသွားမယ်” လို့ မျှော်လင့်နေလျှင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း အခြေခံတွေကို အရင် စစ်ဆေးကြည့်ပါ –
- သင် ၇ နာရီကျော် အိပ်စက်ပေးတတ်ရဲ့လား?
- သင် တစ်ပတ် ၂–၃ ကြိမ်လောက် ဓါတ်အားမြင့်မှု လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ပေးနေရဲ့လား?
- စိတ်ဖိစီးမှုအလွန်မိုးကျသွားတဲ့ အချိန်တွေမှာ အရက်သောက်သုံးမှု ပိုများလာနေလား?
- အနားကျမယ့် အစား caffeine ကို အစားထိုးနေပြန်ပြီလား?
အနည်းငယ် မလှုပ်မရှားဖြစ်တတ်ပေမယ့် ထူးထူးခြားခြား ပိုထိရောက်တဲ့ lever တွေက ဒါတွေပါပဲ။
သင့် Profile အပေါ် အခြေခံထားတဲ့ အမြန်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက် လမ်းညွှန်
အတောအကျပိုင်းကို လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်နိုင်အောင် အောက်ပါ လမ်းညွှန်ကို ကြည့်နိုင်ပါတယ် –
- Profile A – ပုံမှန် ကျန်းမာရေးကောင်းပြီး အစားအစာ decent ဖြစ်သူ → မလ္တီဗီတာမင် မသောက်ဖြစ်လည်း ရနိုင်တယ်၊ သို့မဟုတ် အချိန်အခါ မမှီတဲ့ အားနည်းသလို နေရာလေးတွေ ကို အကြိမ်အနည်းငယ် အချက်အလက်လေး အနေနဲ့ သောက်ပေးနိုင်ပါတယ်။
- Profile B – အပြင်ထမင်း နေ့စဉ်နီးပါး + အသီးဟင်းသီးဟင်းရွက် နည်းနေသူ → အခြေခံ မလ္တီဗီတာမင်တစ်မျိုး သောက်ပေးခြင်းက အာဟာရအရည်အသွေး အနည်းငယ် ဖြည့်ပေးနိုင်သလို၊ *သို့သော်* အသီး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ နို့/fortified အစားအစာတွေကိုရောထည့်ပြီး အစားအစာအပေါင်း ကိုလည်း အဆင့်မြှင့်ပေးရပါမယ်။
- Profile C – အတွင်းနေရေး အလုပ်သမား + နေရောင် အနည်းငယ်ပဲ တွေ့ရသူ → Vitamin D စမ်းသပ်ချက် ပြုလုပ်ဖို့ ဆရာဝန်ကို အကြံပြုပါ။ သင့်ရဲ့ မလ္တီဗီတာမင် dose က Vitamin D အားနည်းမှုကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖို့ လုံလောက်မလာနိုင်ပါ။
- Profile D – သားဟင်းစား/လက်ရည်သတ်စား → B12 အတွက် သေချာသိသာတဲ့ စီမံချက်ကို ဦးစားပေးထားပါ – မလ္တီဗီတာမင်တစ်မျိုးမှာပါပြီးသားတဲ့ B12 ပမာဏဟာ သင့်အတွက် လုံလောက်မလာနိုင်ပါဘူး။
- Profile E – သက်တမ်းရှည် ဆေးဝါး သောက်နေရသူ သို့မဟုတ် ရောဂါတွေ ခက်ခဲသူ → ဆေးဆိုင်ဆရာဝန်/GP ကို အရင် အကြံဉာဏ်ယူပြီး စတင်သောက်ရပါမယ် – ဆေးတွေနဲ့ ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်မှု၊ ပစ္စည်းထပ်ပေါင်းမှုတွေ တာဝန်ခံရအောင်။
အိမ်နီးချင်းလို site တွေကနေ supplements ကို online မှာ ဝယ်သုံးဖို့လည်း သာမန် ဖြစ်ပြီး သဘာဝပါပဲ။ တကယ်တော့ အဓိကမှာ လိုအပ်နေတာက သင့်ရဲ့ *တကယ်က အားနည်းနေတဲ့နေရာ* အပေါ် အခြေခံပြီး ရွေးချယ်တာဖြစ်ပြီး စျေးကွက်ရှင်းလင်းစာတွေကိုတော့ ခဏနားပြီး ဖတ်ကြည့်ပါ။
နိဂုံးချုပ်
ယောက်ျားလူ用 မလ္တီဗီတာမင်တစ်မျိုးက အမှန်တကယ် အသုံးဝင်နိုင်ပါတယ် – သာမန်ကျတဲ့ သူရဲ့ အကောင်းဆုံး အခန်းကတော့ သိသာထင်ရှားတဲ့ အာဟာရ gap လေးတွေကို ဖြည့်ပေးခြင်း – အလုပ်မအားတဲ့ ရာသီဥတုတွေ၊ အစားအစာ ကန့်သတ်စီမံပြီးနေတဲ့ အချိန်အပိုင်းတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး ထမင်းစားပုံစံ မပြေလည်တဲ့ အချိန်တွေမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သက်သေခံအချက်အလက်တွေက မလ္တီဗီတာမင်ကို လူတိုင်းအတွက် ရောဂါကင်းစင်ရေး ကာကွယ် သံတော်ဆင့် တစ်ခုအနေနဲ့ ထောက်ခံပေးမနေကြပေမယ့်၊ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေ လည်း အလွန်အကျွံ မကြီးမားသလို မပြန်ထွက်ရပါဘူး။ ဒါဟာ မလ္တီဗီတာမင်ကို လုံးဝ ငြင်းရှိုက်လိုက်ဖို့ စိတ်ကြိုက်စိတ်ကြက္အချက် မဟုတ်ပါဘူး – သင့်တော်တဲ့ အခန်းကဏ္ဍအတွင်း အသုံးချဖို့ လိုအပ်တဲ့ အကြောင်းပြချက်မျိုးပါပဲ။
အခု သင် ဆုံးဖြတ်ရတဲ့ အချိန်ဆိုရင် အဓိကမေးရမယ့် မေးခွန်းနှစ်ခုက – *ငါ့အတွက် ဖြစ်နိုင်ချေရှိတဲ့ gap နေရာက ဘာလဲ?* နဲ့ *ငါ တခုခုကို double‑dose သောက်လိုက်မိနေလား?* ဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီကနေစပြီး အနည်းမှ အလယ်အလတ် dose ဖော်မြူလာတစ်မျိုးကို ရွေးလိုက်ပါ – အများစုအရွယ်ရောက် ယောက်ျားအတွက် သံမပါတဲ့ ဖော်မြူလာက ပို သင့်တော်မယ်၊ သင့်ဆရာဝန်က သံအားနည်းနေတာကို သတ်မှတ်ထားရင်မှ သံပါမယ့် ဖော်မြူလာကို စဉ်းစားပါ။ ဒီလိုနဲ့ သင့်ရဲ့ မျှော်လင့်ချက်ကိုလည်း လက်တွေ့ကျအောင် ထိန်းသိမ်းလိုက်ပါ – အဓိက အလုပ်များစွာကို လုပ်ပေးနေတာက ဖိုးစာအရည်အသွေးနဲ့ နေ့စဉ်ကျင့်သုံးနေတဲ့ လူနေမှုပုံစံတွေပါပဲ။
သင် လိုချင်တာက ရွေးချယ်စရာတွေကို ငြိမ်သက်ပြီး လေ့လာနိုင်ဖို့ အချိန်ယူရင်း Label တွေကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင်း ဆုံးဖြတ်ချင်ရင် buy supplements online ဆိုတဲ့ ချိတ်ဆက်လင့်ခ်ကနေ စတင် Browsing လုပ်နိုင်ပါတယ်။
မကြာခဏ မေးလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းများ
FAQ 1 – မလ္တီဗီတာမင်ကို နေ့တိုင်း သောက်သင့်လား၊ ဒါမှမဟုတ် “အစားအစာ မကောင်းတဲ့နေ့”တွေမှာပဲ သောက်သင့်လား?
သင့်ရဲ့ အစားအစာစနစ်က အမြဲတမ်း လုံးဝလုံလောက်မှု မရှိဘူး (အသီးဟင်းသီးဟင်းရွက် နည်းခြင်း၊ ထမင်းစား အချိန်မပုံမှန်ခြင်း) ဆိုရင် နေ့စဉ် သောက်သုံးပေးခြင်းဟာ ပိုရိုးရှင်းတယ်၊ ဆွဲယူလိုက်ရတာလည်း ပိုမို တိကျပါတယ်။ အစားအစာပုံစံက သာမန်အားဖြင့် အဆင်ပြေပြီး “messy” 날 တချို့ပဲ ဖြစ်တတ်တဲ့အတွက် ဒါမျိုးမှာတော့ နေ့တိုင်း မသောက်ရလည်း ရနိုင်ပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲ ဖြစ်ဖြစ် သတ်မှတ်ထားတယ်ဆိုပြီး တူညီတဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေပါ ထပ်တူသောက်မိမယ့် Supplement တွေကို ရှောင်ရှားပါ။
FAQ 2 – မနက်ပိုင်း သောက်သင့်လား၊ ညနေ/ညက သောက်သင့်လား – အချိန်က သက်ရောက်သလား?
မလ္တီဗီတာမင် အများစုက အချိန်မရွေး သောက်လို့ရသလို သင့်တော်ပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် လူအများစုက အစားအစာနဲ့အတူ သောက်ရင် သလေးအနာ၊ ဗိုက်အောင့်ခြင်းတွေ ပိုလျော့နေတာကို တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ သင့် မလ္တီဗီတာမင်ထဲမှာ B vitamins တွေအများကြီး ပါဝင်ပြီး ဒီလိုနေလိုက်တော့ နေ့စဉ်သောက်ချိန်마다 သင့်ကို ပိုဆန့်ကျင်စေ၊ ခဏ သတိရစေလိုက်တယ်ဆိုရင် မနက်ခင်း သို့မဟုတ် နေ့လယ်လောက်မှာ သောက်ပေးတာက ညနေပိုင်းမှာ ထောင့်မထိန်းနိုင်စရာသိသာထင်ရှားတဲ့ အလယ်အောက် သက်ရောက်သလိုတွေ အဖြစ်ရနိုင်ပါတယ်။
FAQ 3 – မလ္တီဗီတာမင်တွေက testosterone, gym performance, သို့မဟုတ် စွမ်းအင် ကို boost ထားပေးနိုင်လား?
တကယ်လို့ သင့်ရဲ့ စွမ်းအင်နိမ့်နေခြင်းဟာ တကယ်ရှိသက်သေခံထားတဲ့ micronutrient ဓာတ်နည်းနေမှု (ဥပမာ B12 နည်းခြင်း၊ Vitamin D နည်းခြင်း) အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်နေရင် မလ္တီဗီတာမင် တစ်မျိုး သောက်ဖြစ်ခြင်းက ကူညီနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ယောက်ျားအများစုအတွက်တော့ မလ္တီဗီတာမင်ကို အားကစားဆိုင်ရာ performance enhancer တစ်ခုအနေနဲ့ အမြဲ မထင်သင့်ပါဘူး။ လေ့ကျင့်ခန်းနေထိုင်ပုံ၊ စုစုပေါင်း ကယ်လိုရီ၊ ပရိုတိန်း၊ အိပ်ရေးရေ၊ စိတ်ဖိစီးမှု စီမံမှုတွေက ပိုမိုအရေးကြီးလေ့ရှိပါတယ်။
FAQ 4 – Gummy မလ္တီဗီတာမင် သောက်သင့်လား? “high potency” ဖော်မြူလာတွေက ဘယ်လိုလဲ?
Gummy မလ္တီဗီတာမင်တွေဟာ အချို့ လူတွေအတွက် သောက်လွယ်ရေပို၌ရေဖြစ်နိုင်ပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် ဒါတွေထဲမှာ minerals အချို့ဟာ အနည်းငယ်သက်သာပြီး အချို့မှာ သကြား ထပ်ထည့်ထားလေ့ရှိပါတယ်။ “High potency” ဆိုတာက “အရည်အသွေးမြင့်တယ်” ခဲ့မဟုတ်ပဲ အဓိကက “dose မြင့်တယ်” လို့ ဆိုလိုတာဖြစ်ပြီး၊ သောက်ရင် အလွန်အမင်း ဓာတ်တွေရောက်သွားမယ့် အန္တရာယ်ကို မလေးစားရင် မဖြစ်ပါဘူး – အထူးသဖြင့် သင် supplement တွေ အများအပြား ထပ်တူသောက်နေလျှင်။ သင့်လိုအပ်ချက်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ ဖော်မြူလာပဲ ရွေးချယ်ပါ – ပမာဏ အကြီးဆုံးကိုသာ ရွေးမိနေတာလို မဖြစ်အောင်။
FAQ 5 – မလ္တီဗီတာမင်တစ်မျိုးကို ဘယ်လောက်ကြာ သောက်ကြည့်မှ မလိုတော့ဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ရမလဲ?
အထူးသဖြင့် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အာဟာရအားနည်းမှုမရှိဘဲ “အလားအလာ အာဟာရကောင်းစေဖို့” အတွက် သောက်နေတာဆိုရင် မလ္တီဗီတာမင်သောက်တယ်လို့ ပိုလူသိပါသေးမယ့် လက္ခဏာထူးခြားမှု တစ်ခုခုကို “ခံစားရ” မဖြစ်လည်း ရနိုင်ပါတယ် – ဒီအကြောင်း ပြောရရင် နေ့စဉ် အတော်လေး အများဆုံး ဖြစ်ရတဲ့ normal ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သင် မလ္တီဗီတာမင် သောက်ပါတယ်ဆိုရင် မစတင်ခင်မှာ သင်တို့ရဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေ (ပင်ပန်းနိမ့်ကျခြင်း၊ လက်/ဖေတွေနဲ့ tingling လက္ခဏာရှိနေခြင်း စသည်) အနည်းငယ် အားနည်းနေတာကြာရှည်လိုက်လို့ တဖြည်းဖြည်း တျော်ပျော်လာမယ်လို့ မျှော်လင့်ခဲ့တာဆိုရင် – သင်နေရတာ တပတ်နောက် မျက်နှာချင်းဆိုင်နေလည်း မပြောင်းလဲမနေလျှင် စိတ်ကြိုက် DIY တိုးချဲ့သောက်နေမနေဘဲ စိတ်ရှည်ဘဲ ဆရာဝန်ကို သွားရောက် ပြပေးပြီး လိုအပ်ချက်ရှိရင် သွေးစမ်းသပ် စစ်ဆေးရပါမယ်။
ရင်းမြစ်အချက်အလက်များ
- `https://ods.od.nih.gov/factsheets/MVMS-HealthProfessional/`
- `https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/vitamin-supplementation-to-prevent-cvd-and-cancer-preventive-medication`
- `https://www.health.harvard.edu/mens-health/do-multivitamins-make-you-healthier`
- `https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23162860/`
- `https://ods.od.nih.gov/factsheets/Iron-HealthProfessional/`
- `https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/`
- `https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB12-HealthProfessional/`
- `https://www.healthline.com/nutrition/vitamin-d-dosage`
- `https://www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/multivitamins-and-supplements-to-take-or-not-to-take`
ပယ်ချက်
ဒီဘလော့မှာ ပါဝင်တဲ့ ကောက်ချက်အကြောင်းအရာများ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ထင်မြင်ချက်များနဲ့ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက် အားလုံးဟာ သတင်းအချက်အလက်ပေးရုံသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဘလော့ပေါ်က သတင်းအချက်အလက်/ထင်မြင်ချက်များကို မည်သည့်ရောဂါကိုမဆို ခွဲခြားမြင်သာစေဖို့၊ ကုသဖို့၊ နိုင်ငံခြားအထူးဆေးဝါးပစ္စည်းပေးဆောင်မှုဖြင့် သတ်မှတ်ထားရန်၊ သို့မဟုတ် ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်း မဟုတ်ကြပါဘူး။ သင့်ဖုန်းထားရှိတဲ့ ဆရာဝန်/វិဿနာရှင်ဆရာဝန်တို့က ပေးနိုင်မယ့် ကျန်းမာရေးနဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံညဏ်များကို အစားထိုးရန်လည်း မဖြစ်သင့်ပါ။
ကျွန်တော်တို့ Nano Singapore Shop အနေနဲ့ သင့်ကိုယ်သင် အစာအုပ်ချုပ်ပုံ၊ ကျန်းမာရေး လှုပ်ရှားမှုတွေ ပြောင်းလဲလိုက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်မှီ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်လုပ်ရုံမှ မဖြစ်မနေ သေချာသိပြန်ပြီး အထူးအခြေအနေ သို့မဟုတ် ရောဂါအခြေအနေ တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲမှုတွေ လုပ်ကိုင်တော့မယ်ဆိုရင် ဆရာဝန်နဲ့ အရင်ဆုံး အကြံပြုပါရစေ။