• အလွန်မျိုးစုံသော ပိုးကူးစက်မှုများအနက် protozoa၊ helminths နှင့် ectoparasites တို့သည် လူတွင် ကူးစက်နိုင်သည့် ပိုးများဖြစ်ကြသည်။
• ပိုးအမျိုးအစားနှင့် ကိုယ်တွင်း ဘယ်နေရာမှာ ရှိနေသည်အပေါ် မူတည်ပြီး ပိုးကူးစက်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများ ကွဲပြားနိုင်သည်။
• မည်သည့် ပိုးအမျိုးအစားက ကူးစက်နေသည်နှင့် ကူးစက်လွန်ဆန်းမှု အဆင့်အတန်းအပေါ် မူတည်ပြီး ချမှတ်ပေးမည့် ဆေးဝါးအမျိုးအစားကို ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်သည်။

လူများအနက် များစွာသည် ပိုးများ ရှိပုံကို မကြာခဏ လွှတ်လပ်ထားကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အစေ့အစားအသောက်များကို ကျွန်ုပ်တို့ထံမှ စုပ်ယူကာ ကျွန်ုပ်တို့ ကိုယ်တွင်းမှာ နေထိုင်သော သေးငယ်သော ဇီဝများ ဖြစ်ပြီး ကျန်းမာရေးပြဿနာ မျိုးစုံကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပိုးအချို့သည် အန္တရာယ်ကင်းသော်လည်း အချို့သည် အလွန်အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပြီး သေဆုံးမှု စီရင်နိုင်ပါသည်။ ပြဿနာကတော့ ပိုးကူးစက်ရောဂါများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် လက္ခဏာများစွာကို အခြား ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် အလွယ်တကူ လိမ္မာယွင်းဖောက်ကြသည်မှ လျှောက်လွှာ အတည်ပြုခွင့် ခက်ခဲစေသည်ဖြစ်သည်။ သင်တွင် ပိုးကူးစက်မှု ရှိနေသည်ဟု ယုံကြည်ပါက လက္ခဏာများနှင့် သတိပေး အချက်အလက်များကို နားလည်ထားရမည်မှာ အလွန်အရေးကြီးသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ရေရှည် တွေ့ရလေ့ရှိသော ပိုးကူးစက်ရောဂါ လက္ခဏာများ၊ ၎င်းတို့အား မည်သို့ သတ်မှတ်မည်နည်း နှင့် ၎င်း烦扰စေသည့် ပိုးအဖက်များကို ကုသကာ ကာကွယ်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို ရှင်းလင်းပြောပြသွားမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မဖော်ရွေသော ကိုယ်အလေးချိန် လျော့နည်းခြင်း၊ ပင်ပန်းနစ်နာခြင်း သို့မဟုတ် အစာချေမှု ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ စသည့် အခြေအနေများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရ Whether မဆို သင်တွင် ပိုးရှိ/မရှိ ကို မည်သည့်ပုံစံဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်မည်ကို ဆက်ဖတ်ရင်း လေ့လာကြည့်ပါ။

ပိုးအမျိုးအစားများ

ပိုးများသည် သိုက်ရှာရာ မိခင်ကိုယ် (host) တွင် သို့မဟုတ် ၎င်း၏ အပြင်ဘက်တွင် နေထိုင်ကာ မိခင်ကိုယ်၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အသုံးချရင်း အကျိုးခံစားသည့် ဇီဝများ ဖြစ်သည်။ Protozoa၊ helminths နှင့် ectoparasites တို့ကဲ့သို့ လူကို ကူးစက်နိုင်သော ပိုးအမျိုးအစား အမျိုးမျိုး ရှိပါသည်။

Protozoa ဟုခေါ်သော တစ်ကလေးဆဲလ် ဇီဝများသည် giardiasis၊ toxoplasmosis နှင့် malaria ကဲ့သို့သော ကူးစက်ရောဂါများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ Helminths အဖွဲ့ဝင်များမှာ roundworms (ပတ်ပိုး)၊ tapeworms (အူလုံးပိုး) နှင့် flukes (ဖြီးပိုး) ကဲ့သို့သော বহுசဲလ် ဇီဝများဖြစ်သည်။ Ectoparasites များတွင် နားခွေး၊ သက်မွေးကောင် ticks နှင့် fleas တို့ကဲ့သို့ အရေပြားပေါ်တွင် နေထိုင်သော ပိုးများ ပါဝင်သည်။

ပိုးအမျိုးအစား တစ်မျိုးချင်းစီတွင် မိမိသက်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာများနှင့် ကူးစက်ပုံလမ်းကြောင်း မတူကြသည်။ လူတွင် ကူးစက်နိုင်သည့် ပိုးအမျိုးအစား မျိုးစုံကို နားလည်ထားရခြင်းက ပိုးကူးစက်ရောဂါ၏ သတိပေး လက္ခဏာများကို သိရှိ ခွဲခြားနိုင်ရန် အရေးကြီးသည်။

ပိုးကူးစက်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများ

ပိုးကူးစက်ရောဂါ လက္ခဏာများသည် ပိုးအမျိုးအစားနှင့် ၎င်းရှိနေသော ကိုယ်အင်္ဂါအပိုင်း၏ နေရာအပေါ် မူတည်ပြီး ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ အများအားဖြင့် တွေ့ရလေ့ရှိသော အချက်အလက်များမှာ –

• ဝမ်းဗိုက်နာကျင်မှု
• ဝမ်းပူဖောင်းခြင်း
• ဝမ်းလျှောခြင်း
• ဝမ်းချုပ်ခြင်း
• မ နေသာနေသလောက် နှင့် အန်ခြင်း
• အကြောင်းရင်းမရှိ ကိုယ်အလေးချိန် လျော့နည်းခြင်း
• ပင်ပန်းနစ်နာမှု
• အရေပြား ယားယံ ကာချောင်းထိုးများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း
• အကြော/အဆစ်နာခြင်း
• ခေါင်းကိုက်နာခြင်း
• အဖျားရခြင်း
• သွေးဖမ်းနည်း (သွေးအားနည်းရောဂါ)
• အာလර්ဂျီ လက္ခဏာများ
• အိပ်မပျော်ခြင်း

ပိုးများ မည်သို့ ကိုယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်သနည်း

ပိုးများသည် ကိုယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်သည့် လမ်းကြောင်း မျိုးစုံ ရှိသည်။ ယေဘုယျ တွေ့ရလေ့ရှိသည့် နည်းလမ်းများမှာ–

• အညစ်အကြေး အဟာရ/ရေများကို သုံးစွဲစားသုံးခြင်း
• ပိုးကူးစက်နေသည့် မြေသား နှင့် ထိတွေ့ရခြင်း
• ပိုးရှိသော ပိုးမွှားများကိုက်ခံရခြင်း
• ကူးစက်နေသော တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့ ရှိခြင်း
• လိင်ဆက်သွယ်မှုဖြင့် ကူးစက်ခြင်း
• ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ် သို့မဟုတ် နို့တိုက်စဉ် မိခင်မှ ကလေး ထံသို့ ကူးစက်နိုင်ခြင်း

ပိုးကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်မှုကို လျှော့ချရန် အရေအနေနှင့် အစားအစာ လုံခြုံရေး စည်းမျဉ်းများကို ကောင်းမွန်စွာ လိုက်နာမှု အရေးကြီးသည်။

ပိုးကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေ တိုးစေသော အကြောင်းရင်းများ

ပိုးကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်မှုကို တိုးစေသော အချက်အလက် သက်ရောက်မှုအချို့ ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ–

• သန့်ရှင်းမှုပြီးပြည့်စုံမှု နိမ့်ပါးသော နေရာများသို့ ခရီးသွားခြင်း
• ပိုးကူးစက်နေသော လူများ သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့ ရှိခြင်း
• ကိုယ်ရေးအကိုယ်တာ သန့်ရှင်းရေး စရိုက်ကျင့်မှု မကောင်းခြင်း
• ‌ကိုယ်ခံအား နိမ့်ပါးနေခြင်း
• အသား သို့မဟုတ် ငါး မလုံလောက်အောင် ချက်ထားသော (သို့) အချိုရေ နေလော့ စားသုံးခြင်း
• ရေဆေးသန့်မကျခဲ့သော ရေကို သောက်သုံးခြင်း
• သန့်ရှင်းသော သောက်သုံးရေ နှင့် သန့်ရှင်းရေးအဆောက်အဦ မလုံလောက်ခြင်း

အထက်ဖော်ပြပါ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသူများ ဖြစ်ခဲ့ပါက ပိုးကူးစက်ရောဂါများမှ ကာကွယ်ရန် ပိုမို သတိထားဆောင်ရွက် ရမည်ဖြစ်သည်။

ပိုး ရှိ/မရှိ စမ်းသပ်ခြင်း

သင်တွင် ပိုးကူးစက်ရောဂါ ရှိနေသည်ဟု သံသယရှိပါက သင့် ဆေး‌ဝန်ထမ်း/ဆရာဝန်မှ သင်တွင် တကယ်ပဲ ပိုးကူးစက်ထား/မထား စစ်ဆေးနိုင်ရန် စမ်းသပ်ချက်များ ပြုလုပ်ပေးနိုင်သည်။ စမ်းသပ်မှုများတွင် သွေးစမ်းသပ်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းစမ်းသပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံရိပ်ရယူ စမ်းသပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပြီး ပိုးအမျိုးအစားပေါ် မူတည်ပါသည်။ သင့် အားနည်းကျန်းမာရေး ပံ့ပိုးသူ၏ စမ်းသပ်မှုနှင့် ကုသမှုအကြံပြုချက်များကို လိုက်နာခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်။

ပိုးကူးစက်ရောဂါအတွက် သဘာဝ ကုထုံးများ

ပိုးကူးစက်ရောဂါများကို ကုသနိုင်သည့် တိုက်ရိုက် သဘာဝ အစွမ်းထက် သက်ဆိုင်ရာ အပင်အဆစ် (ဟာဘ်ဘယ်) ကုထုံးများ များစွာ ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုအရာများတွင်–

• ကြက်သွန်မြိတ် – ကြက်သွန်မြိတ်တွင် ပိုးသတ်ပါဝင်ပစ္စည်းများ ပါဝင်ပြီး ပိုးများကို သတ်ဖျက်ရန် ကူညီနိုင်သည်။ ကြက်သွန်မြိတ် အစားအစာထဲတွင် ထည့်စားခြင်း သို့မဟုတ် ထိုးသွင်းအဖြစ် သောက်သုံးခြင်းက ပိုးကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်မှုကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။
• ပရိုဘိုင်အိုတစ်များ – ပရိုဘိုင်အိုတစ် ဟုခေါ်သော အသုံးဝင် ဘက်တီးရီးယားများသည် အစာခြေကြွယ်ဝစေရန် ကူညီပြီး ပိုးကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်မှုကို လျော့ချပေးနိုင်သည်။
• သိမ်းဖုတ်စေ့များ – သိမ်းဖုတ်စေ့များတွင် ပိုးဖယ်ရှားရာတွင် အကျိုးဖြစ်စေနိုင်သော ဖျေါပွမှုအင်ဇိုင်းများ ပါဝင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သိမ်းဖုတ်စေ့စားသုံးခြင်း သို့မဟုတ် ထိုးသွင်းအဖြစ် သောက်သုံးခြင်းဖြင့် ပိုးကူးစက်ရောဂါကို ကုသနိုင်စေပါသည်။
• အုန်းနို့ဆီ – အုန်းနို့ဆီတွင် ပါဝင်သော medium-chain triglycerides များသည် ပိုးများကို သတ်ဖျက်နိုင် potentials ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။ အုန်းနို့ဆီကို နေ့စဉ် စားသုံးပမာဏ တိုးမြှင့်သောက်သုံးခြင်း သို့မဟုတ် အုန်းနို့ဆီ ဆေးသောက်ပြားများ သောက်သုံးခြင်းက ပိုးကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်မှုကို လျော့ချပေးနိုင်သည်။

သဘာဝ ကုထုံးများကို စမ်းသပ်မည်ဆိုပါက ၎င်းတို့ သင့်အတွက် လုံခြုံပြီး သင့်လျော်မှု ရှိ/မရှိ ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် သင့် ဆေး‌ဝန်ထမ်းနှင့် ပြောပါ။

ပိုးကူးစက်ရောဂါအတွက် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကုသမှု

သင်တွင် ပိုးကူးစက်ရောဂါ ရှိနေသည်ဟု သတ်မှတ်လျှင် သင့် ဆရာဝန်မှ ပိုးကူးစက်ရောဂါ ကို ကုသရန် ဆေးဝါး ချမှတ်ပေးနိုင်သည်။ ချမှတ်ပေးမည့် ဆေးဝါးအမျိုးအစားမှာ ပိုးအမျိုးအစားနှင့် ကူးစက်မှု၏ ပြင်းထန်မှု အဆင့်အတန်းပေါ် မူတည်သည်။ ပိုးသတ်ဆေးများ (antiparasitic)၊ ပိုးမျိုးသတ်ဆေးများ (antibiotics) နှင့် ဖန်ဂတ်ပိုးသတ်ဆေးများ (antifungal) တို့သည် ပိုးကူးစက်ရောဂါများအတွက် ယေဘုယျ သုံးစွဲလေ့ရှိသော ဆေးဝါးများ ဖြစ်ကြသည်။ ကူးစက်ရောဂါအား အပြည့်အဝ ပျောက်ကင်းရန် သင့် ဆေး‌ဝန်ထမ်းက ပေးထားသော ဆေးသောက်သုံးနည်းလမ်းများကို လိုက်နာ၍ သတ်မှတ်ထားသည့် ကုသရေး ခန့်မှန်းကာလ အပြီးသတ်လိုက်နာ သောက်သုံးရန် အလွန် အရေးကြီးသည်။

ပိုးကူးစက်ရောဂါကို ကြိုတင် ကာကွယ်ခြင်း

ပိုးကူးစက်ရောဂါများကို မဖြစ်စေခြင်းက ကူးစက်ရောဂါ အန္တရာယ်လျော့နည်းစေရာတွင် အရေးကြီးသည်။ ပိုးကူးစက်ရောဂါများကို ကြိုတင် ကာကွယ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းများမှာ –

• နေတာ/လက်ဆေးခြင်းများကို ပုံမှန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ရေးအကိုယ်တာ သန့်ရှင်းရေး ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းပါ။
• အသား၊ ငါးတို့ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ချက်စားပါ။
• သန့်ရှင်းပြီး စိမ့်ဖယ်ထားသော ရေကို သောက်သုံးပါ။
• ပိုးကူးစက်နေသူများ သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့ ရှိရန် ရှောင်ရှားပါ။
• ပိုးမွှားကိုက်ဒဏ် ခံရမှု လျော့ချရန် ပိုးမွှားသတ် လိမ်းဆေး/ဖျန်းဆေး အသုံးပြုပါ။
• လိင်အကျိုးဆောင်ရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်မှု လျော့နည်းစေရန် လုံခြုံသော လိင်ဆက်သွယ်မှု စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာပါ။

မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQs)

1. ပိုးရှိနေပြီး မသိရလောက်အောင် ဖြစ်နိုင်မလား?

ဟုတ်ကဲ့၊ သင်တွင် ပိုးကူးစက်ရောဂါ ရှိနေပြီး လုံးဝ လက္ခဏာ မပေါ်ပေါက်နိုင်ပါသည်။ သင်တွင် လက္ခဏာ မပေါ်ပေါက်မိခဲ့သော်လည်း ပိုးကူးစက်ရောဂါ ရှိနေပါက စစ်ဆေးမှုခံယူပြီး ကုသမှု ခံယူသင့်ပါသည်။

2. လူအားလုံးတွင်ပဲ ပိုး ရှိနေကြမလား?

မဟုတ်ပါ။ လူအပေါင်းတို့တွင် ပိုး ရှိနေကြသည်မဟုတ်ပါ။ သို့သော် သန့်ရှင်းသောက်သုံးရေ မရှိခြင်း သို့မဟုတ် သန့်ရှင်းရေး အခြေအနေ မကောင်းသော နေရာများတွင် ပိုးကူးစက်ရောဂါများသည် အလွန် စုန်းမိုက်လေ့ရှိသည်။

3. ပိုးကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်နေရမှုဟာ သာမန် တွေ့ရလောက်အောင် များလား?

ဟုတ်ကဲ့၊ အထူးသဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဆဲ နိုင်ငံများတွင် ပိုးကူးစက်ရောဂါများသည် အလွန် သာမန် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ သို့သော် သန့်ရှင်းရေး ကောင်းမွန်သည့် ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများရှိ လူများပါ အညစ်အကြေး အဟာရ/ရေများ စားသောက်ခြင်း သို့မဟုတ် သန့်ရှင်းမည့် နေရာများသို့ ခရီးသွားခြင်းတို့ကြောင့် ပိုးကူးစက်ရောဂါ များကူးစက်ခံရနိုင်ပါသည်။

4. ကျွန်တော်/ကျွန်မ ဝမ်းဗိုက်ထဲမှာ ပိုးရှိနေနိုင်မလား?

အညစ်အကြေး ပါဝင်သော အစားအစာ သို့မဟုတ် ရေများကို သုံးစွဲထားပြီး ဖြစ်ပါက သင်၏ ဝမ်းဗိုက်ထဲတွင် ပိုးရှိနေနိုင်မှု အန္တရာယ် ရှိပါသည်။ ဝမ်းဗိုက်ပိုးများသည် အသီးအသီးအားဖြင့် ကိုယ်အလေးချိန် လျော့နည်းခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း နှင့် ဝမ်းဗိုက်နာကျင်မှုတို့ကို ဖြစ်စေနေတတ်သည်။

နိဂုံးချုပ်

ပိုးကူးစက်ရောဂါများကြောင့် လက္ခဏာအမျိုးမျိုးနှင့် ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ များစွာ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ သင်တွင် ပိုးကူးစက်ရောဂါ ရှိနေနိုင်သည်ဟု သံသယရှိပါက သတ်မှတ်ရောဂါ ခွဲခြားစစ်ဆေးခြင်းနှင့် သင့်လျော်သော ကုသမှုများ ရန် ကျန်းမာရေး ဘက်ပံ့ပိုး ဆရာဝန်ထံ သွားရောက် တိုင်ပင်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ ကိုယ်ရေးအကိုယ်တာ သန့်ရှင်းရေးကို ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ခရီးသွားစဉ် လုံခြုံရေးအတားအဆီးများ လိုက်နာခြင်းနှင့် ဆရာဝန်က ချမှတ်ပေးထားသော ဆေးဝါးများကို သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း သောက်သုံးခြင်းတို့ဖြင့် ပိုးကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်မှုကို လျော့နည်းစေကာ ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ပါသည်။

ရင်းမြစ်များ

1. Parasites. (n.d.). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24911-parasites ‌

ဝန်ခံချက်

ဤဘလော့ဂ်တွင် ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အမြင်နှင့် ကျန်းမာရေး သို့ သက်ဆိုင်သည့် အချက်အလက် အားလုံးသည် သတင်းအချက်အလက် ပေးရန်သာ ရည်ရွယ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤဘလော့ဂ်တွင် ပါဝင်သော မည်သည့် အချက်အလက်/ဆောင်ကြဉ်းဝေါဟာရမျှမဆိုသည်တို့သည် မည်သည့်ရောဂါမျှကို ရောဂါ ကွဲပြားသတ်မှတ်ရန်၊ ကုသရန်၊ ကုသလျှင် ကုသမှု ပြီးစီးစေရန် သို့မဟုတ် ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်း မဟုတ်ကြပါ။ သင်၏ ကိုယ်ပိုင် ဆရာဝန်/ဆေးရုံ ဆရာဝန်မှ ပေးနိုင်သော ကျန်းမာရေးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်အစား အလိုအလျောက် လည်းမထားသင့်ပါ။ Nano Singapore Shop ဖြစ်သည့် ကျွန်ုပ်တို့မှ သီးခြား ရောဂါ သတ်မှတ်ချက် သို့မဟုတ် အခြေအနေ တစ်ရပ်ရပ်နှင့် သက်ဆိုင်သော အစာအဟာရ သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေး ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်မီ အထူးသဖြင့် ဆရာဝန် နှင့် အရင် တိုင်ပင်ရန် အားပေးလိုပါသည်။