• အသေးအစားအူလမ်းကြောင်း (small intestine) မှာ methane ထုတ်ပေးတဲ့ ဘက်တီးရီးယားများ အလွန်များပြားနေတာကနေ Methane SIBO ကို အခြား SIBO အမျိုးအစားတွေကနေ ကွဲပြားစေပါတယ်။
• Methane ပိုမိုသာလွန်သတ်မှတ်ထားတဲ့ SIBO မှာ တွေ့ရတဲ့ archaea အချို့က အလေးချိန် များယုတ်လာခြင်းကို ဖြစ်စေတဲ့ အဓိကအတွက်ပါဝင်နေသူများ ဖြစ်ပါတယ်။
• Methane SIBO ရောဂါလက္ခဏာတွေကို ကုသဖို့ အထိရောက်ဆုံး မဟာဗျူဟာတစ်ခုက အစားအစာပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

Small Intestinal Bacterial Overgrowth ဟုခေါ်ကြသော SIBO က လေထဲအူလမ်းကြောင်းကို ထိခိုက်စေပြီး အူဖောင်း၊ အန်အောင့်၊ ဝမ်းဗိုက်နာစေသည့် အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ SIBO မှာ အမျိုးအစားအမျိုးမျိုး ရှိနိုင်ပေမဲ့ methane ကြီးမားသည့် SIBO က အများဆုံး တွေ့ရသူ အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ Methane ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လုပ်ပေးတဲ့ ဘက်တီးရီးယား ပိုများနေခြင်းကြောင့် ဒီအမျိုးအစား SIBO မှာ မကြိုက်ဖွယ် မဖြစ်ဖွယ် လက္ခဏာတွေ အနှံ့ ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ မှန်ကန်တဲ့ ရောဂါသတ်မှတ်မှု နဲ့ ကုသမှုကို လက်ခံဖို့အတွက် Methane SIBO ရဲ့ လက္ခဏာတွေကို သိရှိနေဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးထဲမှာ Methane SIBO ရဲ့ လက္ခဏာတွေ၊ အခြား SIBO အမျိုးအစားတွေကနေ ဘာလောက် ကွာခြားသလဲ၊ ဘာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာလဲ၊ အထိရောက်ဆုံး ကုသနည်းတွေ ဆိုတာတွေကို ဖော်ပြပေးထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် သင့်အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးကို ကိုယ်တိုင် ထိန်းချုပ်ဖို့ အဆင်သင့်ဖြစ်နေလျှင် Methane SIBO ရဲ့ လက္ခဏာတွေ နဲ့ ထိရောက်စွာ ကုသနည်းတွေကို ဆက်ဖတ်လေ့လာပါ။

Methane SIBO ဆိုတာ ဘာလဲ?

အသေးအစားအူလမ်းကြောင်းထဲမှာ methane ထုတ်ပေးတဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေ အလွန်များပြားနေခြင်းက Methane SIBO ကို အခြား SIBO အမျိုးအစားတွေကနေ ကွဲပြားစေပါတယ်။ အူလမ်းကြောင်းထဲက အစားအစာကို လိုက်ဖျက်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားအချို့က အနောက်ဖြစ်ပစ္စည်းအနေနဲ့ methane ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်ပါတယ်။ Methane က အူလမ်းကြောင်းထဲမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် နည်းနည်းသာ ထွက်လဝ်ကာ ကျန်းမာရေးအတွက် အန္တရာယ် မဖြစ်စေတဲ့ ဓာတ်ငွေ့တစ်မျိုးပါ။ ဒါပေမဲ့ Methane SIBO ရှိသူတွေမှာတော့ methane ထုတ်လုပ်မှု အရေအတွက်ဟာ သာမန်ထက် လုံးဝ များသွားလေကြတယ်၊ ဒါကြောင့် မအေးချမ်းရတဲ့ လက္ခဏာ အမျိုးမျိုး ဖြစ်ပေါက်စေပါတယ်။

Methane SIBO ရဲ့ လက္ခဏာတွေဟာ အခြား SIBO အမျိုးအစားတွေလိုပဲ ခံစားရပေမဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ကွာခြားချက်တွေ ရှိပါတယ်။ အူဖောင်းခြင်း၊ ဝမ်းကပ်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်နာခြင်း၊ ပင်ပန်းနစ်နာခြင်း စတဲ့ လက္ခဏာတွေဟာ Methane SIBO မှာ တွေ့ရတတ်တဲ့ လက္ခဏာများပါ။ အခြား SIBO အမျိုးအစားတွေက မတူပဲ methane ပိုကြီးမားတဲ့ SIBO မှာ အူလမ်းကြောင်းအတွင်း သယ်ဆောင်ရွက်ပို့မှု နှေးကွေးသွားတတ်လို့ ဝမ်းကပ်မှု ပိုဆိုးလာခြင်းနဲ့ အညိမ့်ကို ထုတ်ဖယ်ရခက်ခဲလာမှုတွေ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။

Methane SIBO ရဲ့ လက္ခဏာများ

Methane SIBO ရဲ့ လက္ခဏာတွေက မအေးချမ်းစေဘဲ လူတစ်ယောက်ရဲ့ နေထိုင်သက်သာချေး အရည်အသွေးကို လုံးဝ ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ Methane SIBO မှာ မကြာခဏ တွေ့ရတတ်တဲ့ လက္ခဏာတွေကတော့ –

1. အူဖောင်းခြင်း (Bloating): အူဖောင်းခြင်းဆိုတာက အူလမ်းကြောင်းထဲက ဘက်တီးရီးယားတွေ ထုတ်ပေးတဲ့ methane ဓာတ်ငွေ့ကြောင့် ဝမ်းဗိုက် တင်းကြပ်ဖောင်းပွနေတာနဲ့ ဆိုင်ပါတယ်။

2. ဝမ်းကပ်ခြင်း (Constipation): Methane SIBO က ဝမ်းညစ်ကို ထုတ်ဖယ်ရခက်ခဲစေတဲ့ ပိုဆိုးတဲ့ ဝမ်းကပ်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ ဒီဟာက ဒီအခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်လာတဲ့ အူလမ်းကြောင်းသယ်ဆောင်မှု အချိန် (transit time) နှေးကွေးလာတတ်တဲ့ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

3. ဝမ်းဗိုက်နာခြင်း (Abdominal pain): အူလမ်းကြောင်းစနစ်ထဲမှာ ဓာတ်ငွေ့များပြားခြင်းနဲ့ ဖိအားများသွားခြင်းကြောင့် ဝမ်းဗိုက်နာကျင်မှု (ပင်ပန်းနာခြင်းမှ စ၍ တင်းတိမ်နာသည်အထိ) ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။

4. ပင်ပန်းနစ်နာခြင်း (Fatigue): Methane SIBO ကို ကြာရှည်ခံနေရင် အာဟာရဓာတ် စုပ်ယူရခြင်း ပျက်ကွက်နိုင်ပြီး ဒါက ပင်ပန်းနစ်နာခြင်းနဲ့ အာဟာရချို့တဲ့မှု လက္ခဏာ အမျိုးမျိုး ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။

5. အလေးချိန်တက်ခြင်း (Weight gain): Methane ပိုသာလွန်တဲ့ SIBO မှာ တွေ့ရတဲ့ archaea အချို့က နောက်တစ်ရပ် sudden weight gain ဖြစ်ပေါ်လာစေတတ်ပါတယ်။ ဒီဘက်တီးရီးယားတွေကို obesogens လို့လည်း ခေါ်ကြပြီး အစားအစာထဲက ကယ်လိုရီပမာဏကို မူလထက် ပိုမို ရရှိသွားရန် အရင်းအမြစ်ပေးနေကြပါတယ်။

Methane SIBO ရှိသူတိုင်းမှာ ဒီလက္ခဏာအားလုံး မဖြစ်ပေါ်နေလည်း ရနိုင်တယ်ဆိုတာကို သတိပြုထားရပါမယ်၊ လက္ခဏာတွေ ဘယ်လောက် ထင်ရှား/အလေးအနက်နဲ့ ဖြစ်ပေါ်လာလဲဆိုတာကလည်း လူအလိုက် ကွာခြားနေပါတယ်။

Methane SIBO နဲ့ Hydrogen SIBO ဘယ်လို ကွာခြားသလဲ

Hydrogen ပိုကြီးမားတဲ့ SIBO က Methane ပိုကြီးမားတဲ့ SIBO လောက် မများသော်လည်း ရှိပါတယ်။ အဓိက ကွာခြားချက်ကတော့ အူထဲက ဘက်တီးရီးယားတွေ ထုတ်ပေးတဲ့ ဓာတ်ငွေ့ အမျိုးအစားပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ Methane ပိုကြီးမားတဲ့ SIBO မှာ methane ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်ပေးသလို၊ hydrogen ပိုကြီးမားတဲ့ SIBO မှာတော့ ဘက်တီးရီးယားတွေက hydrogen ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်ပေးကြပါတယ်။

Methane ပိုကြီးမားတဲ့ SIBO လိုပဲ hydrogen ပိုကြီးမားတဲ့ SIBO မှာလည်း အူဖောင်းခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်နာခြင်း၊ ဝမ်းကပ်ခြင်း စတဲ့ လက္ခဏာတွေ မကြာခဏ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ကွာခြားချက် အချို့ ရှိပါတယ်။ ဥပမာ hydrogen ပိုကြီးမားတဲ့ SIBO က အူလမ်းကြောင်း ထဲက သယ်ဆောင်မှုအချိန် (transit time) ပိုလျင်မြန်တတ်လို့ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ တစ်ပေါက်ကြွောက်သလို ဝမ်းလျောခြင်းတွေ ပိုဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။

လိုက်ဖက်သင့်တဲ့ ကုသမှုအမျိုးအစားကလည်း အနက်ကြီး ကွာခြားချက် တစ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ SIBO အမျိုးအစား နှစ်မျိုးစလုံးမှာ မကြာခဏ အန်တီဘိုင်အိုတစ် (antibiotics) နဲ့ ကုသကြပေမဲ့ အသုံးပြုမယ့် အန်တီဘိုင်အိုတစ်အမျိုးအစားက Hydrogen ပိုကြီးမားသလား၊ Methane ပိုကြီးမားသလား ပေါ်မူတည်ပြီး ကွာခြားနိုင်ပါတယ်။

Methane SIBO ကို ဘယ်လို ရောဂါသတ်မှတ်သလဲ

Methane SIBO လက္ခဏာတွေ ရှိနေတာဆိုရင် မှန်ကန်တဲ့ ရောဂါသတ်မှတ်မှု ရရှိဖို့ လုံးဝ လိုအပ်ပါတယ်။ သင့်မှာ Methane SIBO ရှိ/မရှိ သိဖို့ သင့်ဆရာဝန်က
အောက်ပါ စမ်းသပ်မှု အမျိုးမျိုး လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်ပါတယ် –

1. အသက်မေး စမ်းသပ်မှု (Breath Test)

Methane SIBO ရှိ၊ မရှိ သတ်မှတ်ရန် အသုံးများဆုံး နည်းလမ်းတွေထဲက တစ်ခုက အသက်မေး စမ်းသပ်မှုပါ။ ဒီစမ်းသပ်မှုအတွင်း သင့်ကို ချိုရွတ်သ လိမ္မော်ရည်ဆန်ဆန် အနည်းငယ် သောက်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ သင့်အသေးအစားအူထဲက ဘက်တီးရီးယားတွေက ဆားရွတ်သလို သောက်လိုက်တဲ့ သကြားကို မီတာဘလိုဇန် လုပ်စဉ်အနေနဲ့ methane ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်ပေးပါတယ်၊ အဲ့ဒီ methane ကို သင့်အသက်ထဲမှာ ထွက်လွှတ်မိတာကနေ ခြေပုံကုသလို့ ရပါတယ်။ သင့်အသက်ထဲမှာ Methane ပမာဏ အလွန်များနေရင် Methane SIBO ရှိနေတာ ဖြစ်နိုင်ချေများပါတယ်။

2. ဝမ်းမေး စမ်းသပ်မှု (Stool Test)

Methane SIBO ကို စစ်ဆေးဖို့ ဝမ်းမေး စမ်းသပ်မှုကိုလည်း သင့်ဆရာဝန်က အကြံပြုနိုင်ပါတယ်။ ဒီစမ်းသပ်မှုမှာ သင့်ဝမ်းအ نمونه ကို ယူပြီး ဘက်တီးရီးယား များပြားနေမှု အကြောင်းအရာတွေ ရှိ/မရှိ စစ်ဆေးပါတယ်။ အသက်မေး စမ်းသပ်မှုလောက် တိကျမှန်ကန်မှု မရှိသော်လည်း သင့်အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေး အခြေအနေ အကြောင်း အရေးကြီးတဲ့ သတင်းအချက်အလက် အချို့ကို ပေးနိုင်ပါတယ်။

3. သွေးစမ်းသပ်မှု (Blood Test)

အာဟာရဓာတ် စုပ်ယူမှု မပြည့်စုံခြင်းနဲ့ အာဟာရချို့တဲ့မှု လက္ခဏာတွေ ရှိ/မရှိ သိဖို့ သွေးစမ်းသပ်မှု တစ်ခုကိုလည်း တခါတရံ အကြံပြုစေတတ်ပါတယ်။ သင့်လက္ခဏာတွေဟာ Methane SIBO ကြောင့်လား၊ ဒါမှမဟုတ် အခြားအူလမ်းကြောင်း ရောဂါတစ်မျိုးကြောင့်လား ဆိုတာကို ဒီစမ်းသပ်မှုက ကူညီ ခွဲခြားပေးနိုင်ပါတယ်။

Methane SIBO အတွက် ကုသမှုပိုင်း ရွေးချယ်စရာများ

ကံကောင်းပါတယ်၊ Methane SIBO ကို ကုသဖို့ နည်းလမ်း အမျိုးမျိုး အထိရောက်စွာ ရှိနေပါတယ်။ သင့်ဆရာဝန်က အောက်ပါ ကုသနည်းတွေကို အကြံပြုနိုင်ပါတယ် –

1. အန်တီဘိုင်အိုတစ် (Antibiotics)

Methane SIBO ကို ကုသဖို့ စတင်ရာမှာ မကြာခဏ အန်တီဘိုင်အိုတစ်တွေကို သုံးကြပါတယ်။ ဒီအခြေခံ အ약တွေက သင့်အသေးအစားအူထဲက ဘက်တီးရီးယားတွေကို လျှော့ချပေးတာကြောင့် Methane ထုတ်လုပ်မှု လျှော့ချစေပါတယ်။ Rifaximin နဲ့ neomycin တို့က Methane SIBO အတွက် အများဆုံး စာရင်းဝင် အန်တီဘိုင်အိုတစ်များ ဖြစ်ပါတယ်။

2. ပရိုဘိုင်ယိုတစ် (Probiotics)

သင့်အူလမ်းကြောင်းထဲက မိုက်ခရိုဘိုင်း (gut microbiome) ကို ပြန်လည် လက်မခံညီမျှစေဖို့ probiotics လို့ခေါ်တဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေက ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။ Methane SIBO ကို တိုက်နိုက် ကုသပေးနိုင်ဖွယ် မရှိပေမဲ့ အူလမ်းကြောင်း စနစ် တစ်ခုလုံး ကျန်းမာရေးကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်ပါတယ်။ သင့်အစာအဖြဲထဲမှာ ပရိုဘိုင်ယိုတစ်များစွာ ပါဝင်တဲ့ အစားအစာတွေ ထည့်သွင်းသလို ပရိုဘိုင်ယိုတစ် အရည်အသွေးကောင်း ဆေးဖြတ်အဖြစ် သောက်သုံးဖို့ကိုလည်း သင့်ဆရာဝန်က အကြံပြုနိုင်ပါတယ်။

3. အစားအစာ ပြောင်းလဲသုံးစွဲမှု (Dietary Changes)

Methane SIBO ရဲ့ လက္ခဏာတွေကို ကုသဖို့ အထိရောက်ဆုံး မဟာဗျူဟာတစ်ခုက အစားအစာပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ သင့်အသေးအစားအူထဲက ဘက်တီးရီးယားတွေ ဘာစားပြီး ကြီးထွားလဲဆိုတာကို လျှော့ချနိုင်စေဖို့ အချို့ ကားဗိုဟိုက်ဒရိတ်တွေကို ပိတ်ပင်ထားတဲ့ low-FODMAP အစားအစာ စနစ်ကို သင့်ဆရာဝန်က အကြံပြုနိုင်ပါတယ်။ ထို့ပြင် ကော်ဖီဖျော်ရည်၊ အရက်၊ သကြားများကျသော အစားအစာများကို လည်း ရှောင်ကြဉ်ဖို့ အကြံပြုတတ်ပါတယ်။

4. နေ့စဉ်ဘဝ ပုံစံ ပြင်ဆင်ရေး (Lifestyle Modifications)

ဆေးဝါးကုသမှုနဲ့ အစားအစာပြောင်းလဲမှုအပြင် နေ့စဉ်ဘဝအလေ့အကျင့်တွေကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းကလည်း Methane SIBO လက္ခဏာတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အထောက်အကူဖြစ်စေပါတယ်။ အောက်ပါ အကြံပြုချက်တွေကို စဉ်းစားနိုင်ပါတယ် –

• နေ့တစ်နေ့လျှင် အစာစားခွဲပြီး အနည်းငယ်များစွာ ခဏခဏ စားသုံးရန်
• ရေများများ သောက်သုံးပေးပြီး ကိုယ်အချိုအမြှေး မလျော့ခွင့် သန့်ရှင်းစေဖို့
• ယောဂာ၊ မေဒီတိတ်ရှင်း (meditation) လို လေ့ကျင့်ခန်းတွေ သုံးပြီး စိတ်ဖိစီးမှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်အောင် လေ့ကျင့်ရန်

Methane SIBO အတွက် အစားအစာအကြံပြုချက်များ

Methane SIBO ကို ထိန်းချုပ်ရာမှာ အရေးကြီးဆုံး အချက်တွေထဲက တစ်ခုက အသေးအစားအူထဲက ဘက်တီးရီးယားများပြားမှု ကို လျှော့ချနိုင်မယ့် အစားအစာစနစ် တစ်ခုနဲ့ လိုက်နာနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ Methane SIBO ရှိသူတွေ အတွက် အစားအစာအကြံပြုချက် အချို့ကတော့ –

Low FODMAP အစားအစာ စနစ်

Low FODMAP အစားအစာ စနစ်က လိုက်ဖျက်ရခက်ကျဲပြီး အသေးအစားအူထဲက ဘက်တီးရီးယား ကြီးထွားလာအောင် လှုံ့ဆော်နိုင်တဲ့ ကားဗိုဟိုက်ဒရိတ် အချို့ကို ရှောင်ကြဉ်ထားတဲ့ အစားအစာအစီအစဉ် တစ်မျိုးပါ။ FODMAP တွေထဲမှာ ဖယ်မင့်တိတ်နိုင်တဲ့ oligosaccharides, disaccharides, monosaccharides, polyols စတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ရှောင်ကြဉ်သင့်တဲ့ FODMAP မြင့် အစားအစာတွေ ဥပမာ – ကိုဒံသလွန် (wheat), ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ပဲမျိုးစုံ၊ လက်တီလ် (lentils) နဲ့ သီးဖွား အချို့ စတဲ့ အစားအစာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

Specific Carbohydrate Diet (SCD)

SCD အစားအစာ စနစ်ကလည်း အသေးအစားအူထဲက ဘက်တီးရီးယား ကြီးထွားလာမယ့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး လိုက်ဖျက်ရ ခက်ခဲတဲ့ ကားဗိုဟိုက်ဒရိတ် အချို့ကို ကန့်သတ်ထားတဲ့ အစားအစာ စနစ်တစ်မျိုးပါ။ Low FODMAP စနစ်နဲ့ မတူတာက SCD မှာ lactose နဲ့ sucrose လို သကြားအမျိုးအစား အချို့ကိုပါ ထပ်မံ ကန့်သတ်ထားပါတယ်။ SCD ကို လိုက်နာတဲ့အခါ ရှောင်ကြဉ်သင့်တဲ့ အစားအစာတွေ ဥပမာ အစေ့အပွီးအတုံးဖြစ်တဲ့ ဂရိန် (grain) အမျိုးအစားတွေ၊ နို့ထွက်ပစ္စည်းတွေ၊ ကိုင်ဆောင်အသုံးပြုထားတဲ့ အလုပ်လုပ်ပြီး အစာတွေ (processed foods) စတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

Elemental diet

Elemental diet ဆိုတာ အပါအဝင် အာဟာရဓာတ် သတ်မှတ်ထားသလို အရင်ကတည်းက ကြိုတင် လိုက်ဖျက်ထားပြီးတဲ့ ရေဖွယ်ဖော်မြူလာကိုသာ သောက်သုံးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအစားအစာ စနစ်ကို အသေးအစားအူထဲက ဘက်တီးရီးယားများပြားမှုကို အစာမကျွေးပဲ မဆာရပ်ထားနိုင်လို့ SIBO အတွက် အနည်းകാല ကြိုတင် ကုသနည်း အနေနဲ့ အများအားဖြင့် အသုံးပြုပါတယ်။

ရှောင်ရမယ့် အစားအစာများ

ထူးထူးခြားခြား အစားအစာ စနစ် တစ်ခုခုနဲ့ လိုက်နာနေရင်း Methane SIBO ရှိတယ်ဆိုရင် ရှောင်ရှားသင့်တဲ့ အစားအစာ အချို့လည်း ရှိပါတယ်။ အချို့ကတော့ –

FODMAP မြင့်တဲ့ အစားအစာများ

အထက်မှာ ပြောခဲ့ပြိးသလို FODMAP မြင့်တဲ့ အစားအစာတွေဟာ လိုက်ဖျက်ရ ခက်ခဲပြီး အသေးအစားအူထဲက ဘက်တီးရီးယားများပြားမှု ဖြစ်ပေါ်လာအောင် လှုံ့ဆော်နိုင်ပါတယ်။ ရှောင်ကြဉ်သင့်တဲ့ FODMAP မြင့် အစားအစာ ဥပမာ – ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ပဲမျိုးစုံ၊ လက်တီလ်၊ ကိုဒံသလွန် (wheat) နဲ့ သီးဖွား အချို့ စသည်တို့ ဖြစ်ပါတယ်။

နို့ထွက်ပစ္စည်းများ (Dairy)

နို့ထွက်ပစ္စည်းတွေက လူအချို့ (အထူးသဖြင့် lactose တိုလဲ့ရန်းရှိသူတွေ) အတွက် လိုက်ဖျက်ရ ခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။ နို့ထွက်ပစ္စည်းတွေ ထဲမှာ ပါတဲ့ lactose ဆိုတဲ့ သကြားအမျိုးအစားကလည်း အသေးအစားအူထဲက ဘက်တီးရီးယားများပြားမှုကို အစာကျွေးပေးနိုင်ပါတယ်။

လုပ်ဆောင်ပြီး အစားအစာများ (Processed foods)

Processed foods တွေထဲမှာ အထူးသဖြင့် ထည့်ပေါင်းထားတဲ့ သကြားတွေ၊ အတုအယောက် ပစ္စည်းတွေနဲ့ လိမ်းဆေးပစ္စည်းတွေ များလေ အသေးအစားအူထဲက ဘက်တီးရီးယားများပြားမှု ပိုမို ဖြစ်လာအောင် လှုံ့ဆော်နိုင်ပါတယ်။ သင့်အစားအစာအစီအစဉ်မှာ အစေ့အပင် မဖျက်ပစ်ထားတဲ့ အစားအစာတွေ (whole, unprocessed foods) ကို မဖြစ်မနေ ဦးစားပေးထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

Methane SIBO ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ နေ့စဉ်ဘဝ ပြောင်းလဲမှုများ

အထူးသတ်မှတ်ထားတဲ့ အစားအစာ စနစ်နဲ့ သဘာဝဆေးဝါးတွေကို သုံးစွဲနေရာမှာ ထပ်ပြီး သင့်နေ့စဉ်ဘဝ နည်းလမ်းတွေကို ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခြင်းက Methane SIBO ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။ အချို့ကတော့ –

• စိတ်ဖိစီးမှုကို ထိန်းချုပ်ခြင်း (Stress management): စိတ်ဖိစီးမှုက အူလမ်းကြောင်း လိုက်ဖျက်စနစ်ကို နှေးကွေးစေပြီး အူထဲက ဘက်တီးရီးယား သဘာဝညီမျှမှုကို လှုပ်ရှားစေတတ်လို့ အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးအပေါ် မကောင်းသက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှု လျော့ကျစေဖို့ သက်သာရှူရှိုက်ရေး လေ့ကျင့်တတ်မယ့် နည်းလမ်းတွေ၊ ယောဂာ၊ မေဒီတိတ်ရှင်း စတာတွေကို လေ့ကျင့် သုံးစွဲသင့်ပါတယ်။
• ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှား လေ့ကျင့်ခန်း (Exercise): ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ပေးခြင်းက Methane SIBO ရဲ့ လက်ခဏာတစ်ခု ဖြစ်တတ်တဲ့ ဝမ်းကပ်ခြင်းကို လျော့နည်းစေပြီး အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှုကို တိုးတက်စေပါတယ်။ အပတ်သတ် တနေ့လျှင်အများဆုံးနေ့တွေမှာ မိနစ် ၃၀ ဝန်းကျင် အလယ်အလတ်အဆင့် လှုပ်ရှားလေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားပါ။
• အနားယူခြင်းနှင့် အိပ်ရေးအနားချိန် (Sleep): အိပ်ရေးအနားချိန်က အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးနဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာ ကျန်းမာရေး အတွက်လည်း အရေးကြီးပါတယ်။ နေ့စဉ် ညအိပ်ရာဝင်ချိန်မှာ အနည်းဆုံး နာရီ ၇–၈ လောက် အိပ်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားပါ။

Methane SIBO နဲ့ အခြား အူလမ်းကြောင်းရောဂါများ

Irritable bowel syndrome (IBS) နဲ့ inflammatory bowel disease (IBD) လို အူလမ်းကြောင်းရောဂါ အမျိုးအစား အခြားအရာတွေနဲ့ Methane SIBO က မကြာခဏ လှုပ်ရှားမှု တူနေတတ်လို့ ရောယှက်နေတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မှန်ကန်စွာ ရောဂါသတ်မှတ်နိုင်ဖို့ ကျန်းမာရေးပညာရှင် တစ်ဦးနဲ့ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရတာ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ထို့အပြင် IBS နဲ့ IBD တို့က Methane SIBO ရဲ့ လက္ခဏာတွေကို မကြာခဏ ပိုဆိုးစေတတ်လို့ အဲ့ဒီ အခြေအနေတွေကိုလည်း မှန်ကန်စွာ ကုသပေးနိုင်ဖို့ တကယ့်ကို လိုအပ်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ်

အသေးအစားအူလမ်းကြောင်း ဘက်တီးရီးယားများပြားမှု (SIBO) အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်တဲ့ methane SIBO က Methane ထုတ်ပေးတဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေ အူထဲမှာ များပြားလာတဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်တဲ့ ရိုးရာ ဖြစ်ပွားမှုတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ Methane SIBO ရဲ့ လက္ခဏာတွေက မအေးချမ်းစေဘဲ လူတစ်ယောက်ရဲ့ နေထိုင်သက်သာချေး အရည်အသွေးကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ အူဖောင်းခြင်း၊ အန်အောင့်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်နာခြင်း စတဲ့ SIBO လက္ခဏာတွေ ရှိနေတာဆိုရင် သင့်ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ပြီး မှန်ကန်တဲ့ ရောဂါသတ်မှတ်မှုနဲ့ ကုသမှုတွေ လက်ခံဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

Methane SIBO ကို အစားအစာပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခြင်း၊ ပရိုဘိုင်ယိုတစ် သောက်သုံးခြင်း၊ အန်တီဘိုင်အိုတစ် သုံးစွဲခြင်း စတဲ့ နည်းလမ်း အမျိုးမျိုးနဲ့ ကုသနိုင်ပါတယ်။ အကောင်းဆုံး ကုသမှု မဟာဗျူဟာက လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ လက္ခဏာ ပြင်းထန်မှုနဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေပေါ် မူတည်ပါတယ်။ လိုအပ်သလို စီမံခန့်ခွဲဆောင်ရွက်ပြီး မှန်ကန်တဲ့ ကုသမှု မဟာဗျူဟာနဲ့ သွားနေရင် Methane SIBO ရဲ့ လက္ခဏာတွေကို ထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးကိုလည်း တဖြည်းဖြည်းကောင်းမွန်လာစေနိုင်ပါတယ်။

ကိုးကားချက်များ (References)

1. Cohen, M. (2022, November 27). Methane Methane SIBO and Constipation: 2023 Guide. The IBS & Gut Health Clinic. https://ibsguthealthclinic.co.uk/methane-sibo/ ‌

သတိပေးချက် (Disclaimer)

ဒီဘလော့ဂ်ထဲက အကြောင်းအရာအားလုံး (ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အမြင်အကွင်းအမြင်တွေ အပါအဝင် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက် အမျိုးမျိုး) က သတင်းအချက်အလက် ပေးရုံ သာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဘလော့ဂ်ထဲမှာ ပါဝင်သော အချက်အလက်/ကြေညာချက်များဟာ မည်သည့် ရောဂါမျိုးကိုမဆို စစ်ဆေးရှာဖွေရန်၊ ကုသရန်၊ ပြန်လည်သက်သာစေရန် သို့မဟုတ် ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသော အရာ မဟုတ်သလို သင့်ကိုယ်ပိုင် ဆရာဝန်/ဆေးရုံဆရာဝန် က ပေးနိုင်မယ့် ကျန်းမာရေးနဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်အစား ထားသင့်သော အရာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။  ကျွန်တော်တို့ Nano Singapore Shop မှ ကျန်းမာရေးရေးရာ သို့မဟုတ် အစားအစာ အလေ့အထထဲမှာ အပြောင်းအလဲ အမျိုးမျိုး especially သတ်မှတ်ထားတဲ့ ရောဂါ သို့မဟုတ် အခြေအနေတစ်ခုနဲ့ ဆက်နွယ်နေတဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်လာမယ်ဆိုရင် ဆုံးဖြတ်မယ့် မတိုင်ခင် ဆရာဝန်တစ်ဦးနဲ့ မဖြစ်မနေ တိုင်ပင်ဖို့ ကို အားဖြည့်အကြံပြုလိုပါတယ်။