ရေမရှည်ဆီးကျိတ်အာရုံကြောရင့်ရော်ရောဂါ (Rheumatoid Arthritis) က အန္တီခိုက်ဖက် ကိုယ်ခံအားရောဂါတစ်ရပ်ပါ။ အဲဒါက သင့်ကိုယ်ခံအားစနစ်က ကိုယ်ခန္ဓာရဲ့ အခြားအစိတ်အပိုင်းတွေကို ထိခိုက်ကျိုးကြေ လိုက်နာလိုက်နာ လိုက်နာပြီး အရိုးညွှန်းတွေ ထိတွေ့ဆက်သွယ်တဲ့ အဆစ်အတွင်းထுப்பမှာ နီစက်ခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း၊ ရင့်ရော်ဖောင်းပွခြင်း သို့မဟုတ် အပူလောင်နေတဲ့ တုန့်ပြန်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။ အဆစ်နားလည်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ နီရင့်နာကျင်ခြင်း၊ ဖောင်းပွနွေးထွေးနေမှုတွေကို ရောင်ရမ်းခြင်း (inflammation) လို့ခေါ်ပါတယ်။ ဒီရောင်ရမ်းခြင်းက မျက်စိ၊ သလိပ်၊ နှလုံး လို အတွင်းအင်္ဂါတွေကိုပါ ထိခိုက်စေဦးမယ်၊ ဒါပေမဲ့ အများဆုံး တွေ့ရတဲ့ နေရာက လက်နဲ့ ခြေဖဝါးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်ခံအားစနစ်က ကျန်းမာသန်စွာ ရှိနေတဲ့ အဆစ်တွေကို သားဓာတ်ခံပြီး အဆစ်အထுப்பအလင်းပြင်မှာ ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ ဒီရောင်ရမ်းခြင်းက နာကျင်စေသလို ရောဂါကို မကုသထားဘူး၊ မထိန်းသိမ်းထားဘူး ဆိုရင် အမြဲတမ်း ပိုမိုထိခိုက်နစ်နာလာနိုင်ပါတယ်။ အဆစ်ပျက်စီးမှုက နာကျင်ချက် ပြင်းထန်နေတာ မဟုတ်သော်လည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။ တချို့အခါမှာ X-ray နဲ့ တွေ့သိတဲ့အခါတော့ ပြန်ပြင်ဖို့ နောက်ကျပြီးသား ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ပြင်းထန်တဲ့ ပျက်စီးမှုတွေက အဆစ်ပုံပျက် အမြဲတမ်း ဖြစ်သွားခြင်း သို့မဟုတ် မသန်စွမ်းခြင်း အထိ ဆ dẫnနိုင်ပါတယ်။ ပိုပြီး ပြင်းထန်တဲ့ အခန်းကဏ္ဍတွေမှာ နာကျင်ဖောင်းပွမှုကြောင့် လမ်းလျှောက်ရခက်ခဲလာပြီး ဝတ်စားဆင်ယင်ခြင်း၊ အစာချက်ပြုတ်ခြင်း လို လက်သုံး လှုပ်ရှားမှုတွေ လုပ်လို့ ခက်ခဲလာနိုင်ပါတယ်။

ရေမရှည်ဆီးကျိတ်အာရုံကြောရင့်ရော်ရောဂါကို ဘာတွေက ဖြစ်ပေါ်စေသလဲ?

ရေမရှည်ဆီးကျိတ်အာရုံကြောရင့်ရော်ရောဂါ ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အကြောင်းရင်းကို မကြာသေးခင်အချိန်ထိ မသေချာရသေးပေမဲ့၊ ဒီရောဂါ ဖြစ်ပေါ်လာစေတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကိုတော့ အတော်လေး သိလာကြပြီးဖြစ်ပါတယ်။ သုတေသနလုပ်နေသူတွေဟာ ကိုယ်ခံအားစနစ်ရဲ့ မမှန်ကန်တဲ့ တုန့်ပြန်မှုတွေ ဘာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသလဲ ဆိုတာကို မခွဲခြမ်း ရသေးကြပါဘူး။ ရေမရှည်ဆီးကျိတ်အာရုံကြောရင့်ရော်ရောဂါရဲ့ အကြောင်းရင်းအနေနဲ့ သက်ဆိုင်လောက်တဲ့ သီအိုရီတစ်ခုက အကြောင်းအရာမျိုးစုံ ပေါင်းစပ်ကာ စတင် စေတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေ ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ မမှန်ကန်တဲ့ ကိုယ်ခံအားတုန့်ပြန်မှု၊ မွေးရိုးဗီဇ အရိုင်းခံမြင့်မားမှု နဲ့ အတ္တဝိုက်ပတ်ဝန်းကျင် သို့မဟုတ် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ တိုက်ရိုက်လှုံ့ဆော်မှုတွေ — ဥပမာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ရောဂါ သို့မဟုတ် ဟော်မုန်း ပြောင်းလဲမှုတွေ ပါဝင်လိမ့်မယ်လို့ ယူဆထားပါတယ်။

• မမှန်ကန်တဲ့ ကိုယ်ခံအားတုန့်ပြန်မှု

ရောင်ရမ်းခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်က ကိုယ်ခံအားစနစ်ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုရလဒ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကူးစက်ရောဂါတွေကို တိုက်ဖျက်ပေးတယ်၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာတွေကို ကုသပေးတယ်။ ဒါက ကိုယ်ခံအားစနစ်ရဲ့ ယေဘုယျ တုန့်ပြန်ပုံပါ။ ဒဏ်ရာတစ်ခု သို့မဟုတ် ကူးစက်ရောဂါ တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာတယ်ဆိုရင် အဖြူရောင် သွေးအမွှေးကွဲအစုအဖြစ် စုပေါင်းလာပြီး ဗိုင်းရပ်စ်လို နိုင်ငံခြား သတိပစ္စည်းတွေကို ဖယ်ရှားပစ်တယ်။ ဒဏ်ရာ/ကူးစက်နေရာမှာ သွေးအမွှေးတွေ စုပေါင်းလာတာကြောင့် အရာလေးနှိမ်၊ သွေးကျဲပေး၊ ကူးစက်ဖူးမြှောက်စေမယ့် အကြောဖြတ်ဓာတ်တွေ ထုတ်လုပ်ပါတယ်။ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ပတ်ဝန်းကျင်ပိုင်းမှာ ရောင်ရမ်းလာပြီး ကျန်းမာတဲ့ အရည်အချင်းတချို့ ထိခိုက်နစ်နာသွားနိုင်တယ်။ ယေဘုယျ အခြေအနေမှာ ကိုယ်ခံအားစနစ်မှာ ဒီရောင်ရမ်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို ထိန်းချုပ်ပေး၊ ကန့်သတ်ပေးတဲ့ အချက်အလက်အကြောင်းအရာတွေပဲလည်း ရှိပါတယ်။

မူလ ကူးစက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ပေးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းကြီးတွေက lymphocyte နဲ့ leukocyte လို့ ခေါ်တဲ့ အဖြူရောင် သွေးအမွှေး နှစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ Lymphocyte တွေမှာ T-cell နဲ့ B-cell လို့ ခွဲခွာထားတဲ့ အစိတ်အပိုင်း နှစ်မျိုး ရှိပြီး နိုင်ငံခြား ဝင်ရောက်လာတဲ့ ရန်သူ (antigen) တွေကို အသိအမှတ်ပြုနိုင်ပြီး အဆုံးရှုံးရေး၊ ကာကွယ်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွေ စတင်ပေးဖို့ ဒီအ Cells တွေကို ဒီဇိုင်းချထားပါတယ်။ B-cell တွေက အထူး ရန်သူတုံ့ပြန် အန်တီဘေါဒီတွေ ထုတ်လုပ်ပေးပြီး B-cell တွေနဲ့အတူ လိုက်ရောက်စေဖို့ ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် မိမိပေါင်းသင်းရေးနယ်ပယ်ကနေ သီးခြား ခရီးသွားပြီး အဲဒီ antigen ကိုတိုက်ခိုက်စေဖို့ ဖြစ်စေ လုပ်ဆောင်ပါတယ်။ T-cell တွေမှာတော့ သီးသန့် antigen တစ်မျိုးချင်းကို အသိအမှတ်ပြုနိုင်တဲ့ special receptor တွေကို မျက်နှာပြင်မှာ ပေါင်းစည်း ထားပါတယ်။ ဒီအမျိုးအစား Cell ကို ကျွန်တြင်း T-cell (killer T-cell) နဲ့ အထောက်အကူပြု T-cell (helper T-cell) လို့ ထပ်မံ ခွဲခွာနိုင်ပါတယ်။ Killer T-cell တွေက နျူကလီးယပ်ရှိတဲ့ ဆဲလ်တွေထဲက ထွက်ပေါ်လာတဲ့ antigen တိုင်းကို တိုက်ရိုက် တိုက်ခိုက်ပစ်ခိုင်းပြီး Helper T-cell တွေက B-cell နဲ့ အခြား အဖြူရောင် သွေးအမွှေးတွေကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး antigen ကို တိုက်ဖျက်ဖို့ အားဖြည့်ပေးတယ်။ သူတို့က Cytokine လို့ခေါ်တဲ့ ကိုယ်ခံအားအင်အားကြီး အချက်အလက်တွေကိုလည်း ထုတ်လုပ်ပေးပြီး ရောင်ရမ်းလုပ်ငန်းစဉ်မှာ အရေးကြီး အခန်းကဏ္ဍရှိပါတယ်။

Helper T-cell တွေရဲ့ လှုပ်ရှားပုံက ရေမရှည်ဆီးကျိတ်အာရုံကြောရင့်ရော်ရောဂါ ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အကြောင်းရင်းနဲ့ ပိုမို သတိပြုစရာ ဖြစ်ပါတယ်။ မသိရသေးတဲ့ အကြောင်းတစ်ကြောင်းကြောင့် Rheumatoid Arthritis ဖြစ်ရင် T-cell တွေက လွန်ကဲစွာ လှုပ်ရှားလာပြီး ကိုယ်စိတ်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် collagen ကို antigen လို ထင်မှတ်ပြီး မမှန်ကန်တဲ့ ရန်သူလို့ ထင်ယောင်ကာ ကိုယ်ခံအား လှုပ်ရှားမှုအဆင့်ဆင့်ကို လှုံ့ဆော်စေပါတယ်။ ကိုယ်ခန္ဓာထဲက အဖြူရောင် သွေးအမွှေး အမျိုးအစားနောက်တစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ leukocyte တွေကိုလည်း အလွန် တက်ကြွနေတဲ့ T-cell တွေက လှုံ့ဆော်ပေးပြီး၊ ဒီ leukocyte တွေက ရောင်ရမ်းလုပ်ငန်းစဉ်ရဲ့ အဓိက လှုံ့ဆော်သူတွေ ထုတ်လုပ်ခြင်းကို ပိုမို တိုက်တွန်းစေပါတယ်။ အမြင့်ဆုံး အရေအတွက်နဲ့ ထုတ်လုပ်လာတဲ့အခါ အဲဒီအရာတွေဟာ ကိုယ်အင်္ဂါနဲ့ ဆဲလ် tissue တွေကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေတဲ့ သက်ရောက်မှုများလှတဲ့ သတ်ဖြတ်ဓာတ် ဖြစ်လာပြီး Rheumatoid Arthritis မှာ အဓိက ပျက်စီးမှု ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အရာတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

• မွေးရိုးဗီဇ အရိုင်းခံမြင့်မားမှု

မွေးရိုးဗီဇ အကြောင်းအရာတွေဟာ Rheumatoid Arthritis ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အကြောင်းရင်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ တချို့ အခန်းကဏ္ဍမှာ ပါဝင်နိုင်ပေမဲ့၊ သုတေသနတွေက ရေမရှည်ဆီးကျိတ်အာရုံကြောရင့်ရော်ရောဂါကို အိမ်တွင်းမိသားစုဆက်တိုက်အဖြစ် တန်းတူ ရှုပ်ထွေးစွာ ပြန်လည် ပိုင်ဆိုင်နေစေတယ်လို့ မမှတ်သားထားကြပါဘူး။ Rheumatoid Arthritis ဖြစ်ပွားနိုင်စေမယ့် လက်ယာလက်ဝဲ အင်အားရှိတဲ့ ဂျင်းတွေ ရှိနေလျှင် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု လုပ်ငန်းစဉ်ကို ပိုမို ဆိုးဝါးစေတတ်တယ်လို့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ သို့သော် ချို့ယွင်းတဲ့ ဂျင်းတွေဟာ သာမန် အမွေဆက်ခံမှုအဖြစ်ပဲ မဟုတ်ဘဲ မည်သူမဆို ရရှိထားနိုင်သလို ဂျင်းကို အမွေဆက်ခံထားသူ အားလုံးမှာရော ရောဂါ မဖြစ်ပေါ်တော့ပါဘူးလို့လည်း သတိပေးရပါတယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်လှုံ့ဆော်မှုတွေ သို့မဟုတ် အခြား အကြောင်းအရာတွေကြောင့် ဂျင်းဟာ လဲလှဲပြောင်းလဲ (mutation) ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဤသီအိုရီကို Rheumatoid Arthritis ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အကြောင်းရင်းနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားဂျင်း သတ်မှတ်ချက်တွေကို ပိုမို သေချာအောင် သုတေသန လုပ်နေရ todavía ဖြစ်ပါသေးတယ်။

• ပတ်ဝန်းကျင် လှုံ့ဆော်မှုတွေ

ကူးစက်ရောဂါတွေကို Rheumatoid Arthritis ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် လှုံ့ဆော်မှု အမျိုးအစားတစ်ခုလို့ ဆိုလေ့ ရှိကြပါတယ်။ ဘက်တီးရီးယားနဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို သုတေသန လုပ်ဆောင်နေသော်လည်း ကိုယ်ခံအားအလိုလျောက် တုန့်ပြန်မှု (autoimmune response) ကို အဓိက စတင် လှုံ့ဆော်စေပြီး နောက်တက် အစဉ်လိုက် ထိခိုက်ရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်စေတဲ့ တစ်မျိုးတည်းသော သက်အာနိသင်ရှိတဲ့ သတ္တဝါအမျိုးအစားကို မသေချာ ထင်ရှားရသေးပါဘူး။

ဓာတ်ရည်ဓာတ်မှုန့် အမျိုးမျိုးကို Rheumatoid Arthritis ဖြစ်ပေါ်စေမယ့် လှုံ့ဆော်မှု သို့မဟုတ် အကြောင်းရင်းအဖြစ် သုတေသန လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။ ဥပမာ Silica (စီလီကာ) ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ် သုတေသနတစ်ရပ်မှာ Rheumatoid Arthritis နဲ့ ဆက်နွယ်နေတယ်လို့ တွေ့ရှိထားပါတယ်။ အခြား ဓာတ်ရည်တွေကိုလည်း ယခုထိ သုတေသန လုပ်ဆောင်နေဆဲ ဖြစ်ပေမဲ့ သတ်မှတ်ထားသည့် ဓာတ်တစ်မျိုးချင်းစီရဲ့ တိကျတဲ့ ဖြစ်နိုင်ချေ သက်ရောက်မှုကို သေချာ သုံးသပ်ဖော်ထုတ်ရတာ မလွယ်ကူသေးပါဘူး။

Disclaimer (သတိပေးချက်)

ဤဘလော့တွင် ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာအားလုံးတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ထင်မြင်ချက်များနှင့် အခြား ကျန်းမာရေးသိကောင်းစရာ အချက်အလက်များ ပါဝင်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် သတင်းအချက်အလက် ပေးရန် အတွက်သာ ရည်ရွယ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ဤဘလော့ပါ အချက်အလက်များ/ကြေညာချက်များသည် မည်သည့်ရောဂါမျိုးကိုမဆို ရောဂါရှာဖွေခြင်း၊ ကုသခြင်း၊ ကုခြင်း သို့မဟုတ် ကာကွယ်ခြင်း အတွက် ရည်ရွယ်ထားခြင်း မဟုတ်ပါ၊ သင်၏ ကိုယ်ပိုင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဆရာဝန်/ဆေးရုံဝန်ထမ်းမှ ပေးနိုင်မည့် ကျန်းမာရေးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ် အစားထိုး အဖြစ် သုံးစွဲသင့်ခြင်း မဟုတ်ပါ။  ကျွန်တော်တို့ Nano Singapore Shop မှ သင့်ကျန်းမာရေး သို့မဟုတ် အစားအသောက် အပြောင်းအလဲများ ပြုလုပ်မည့် အခါမှာ အထူးသဖြင့် သီးခြား ရောဂါစိစစ်ရလဒ် သို့မဟုတ် အခြေအနေ တစ်ခုနဲ့ သက်ဆိုင်နေပါက ဆေးရုံဆရာဝန်တစ်ဦးနှင့် မဖြစ်မနေ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရန် အားပေး ထောက်ခံကြသည်။