ကမ္ဘူချာနဲ့ သင်ရဲ့ အူလမ်းကြောင်းကြောင့်လိုတဲ့ ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများ
- ကမ္ဘူချာမှာ ပရိုဘိုင်အိုတစ် သာလွန်အရည်အချင်းနဲ့ တွေ့ရတယ်ဆိုတာက အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးအတွက် အထူးကောင်းကျိုးရလဒ်ရှိတဲ့ အဓိကအကြောင်းအရင်းတွေထဲက တစ်ခုပါ။
- ကမ္ဘူချာထဲရှိ ပရိုဘိုင်အိုတစ်တွေက သွေးဖြူရောင် သွေးအမှုန်ဇီဝများ ထုတ်လုပ်ပမာဏကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းအားဖြင့် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကြောကို ခိုင်မာစေပါတယ်။
- ကျန်းမာရေးပညာရှင်အချို့က ကမ္ဘူချာထဲရှိ ပရိုဘိုင်အိုတစ်တွေက အစာအိမ်အက်စစ် ကန်ထရိုက် ပြေးလွှဲရောဂါ လက္ခဏာတွေကို ပိုနူးညံ့သက်သာစေနိုင်တယ်လို့ ထင်မြင်ကြပါတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်အနည်းငယ်အတွင်းကစပြီး ကျန်းမာရေးကို စိတ်ဝင်စားပရမံ့သူတွေဟာ အာရုံစိုက်စေတဲ့ ဖာနဲ့အရက်ပျို သော်လည်းကောင်း ဖက်ဝင်ရည်လတ်ရည် တစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ ကမ္ဘူချာကို ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားလာကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအချိုဂျုံဂျုံ သောက်စရာလေးက သင်ရဲ့ အူလမ်းကြောင်း စနစ် အတွက်လည်း အလွန် အကျိုးရှိနိုင်တယ်ဆိုတာ သိလား။ ပရိုဘိုင်အိုတစ်များ၊ အင်ဇိုင်းများနဲ့ အော်ဂဲနစ် အက်စစ်ချွတ်တွေ ထားရှိနေတာကြောင့် ကမ္ဘူချာကို ကိုယ်ခံစွမ်းအား တိုးမြှင့်ပေးခြင်း၊ အစာခြေမှု ကောင်းမွန်အောင် လုပ်ပေးခြင်း၊ ကိုယ်တွင်းရောင်ရမ်းခြင်း လျော့နည်းစေခြင်း ကနေ စတင်ပြီး အလေးချိန် လျော့နည်းစေခြင်း အထိ ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူး မြောက်များစွာနဲ့ ချိတ်ဆက် ခြားနားသတ်မှတ်ထားတယ်။ အဟောင်းရာဇဝင် လျှော့ဆေးပင်လို့ ပြောလို့ရတဲ့ ဒီအချိုရည်လေးရဲ့ အကူအညီနဲ့ သင်ရဲ့ ကိုယ်ထဲကနေ အပြင်ထိ အကောင်းဆုံး ယုံကြည်မူကို ခံစားနိုင်ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးထဲမှာတော့ ကမ္ဘူချာက သင်ရဲ့ အူလမ်းကြောင်းအတွက် ဘယ်လောက်ထိ အကြီးအကျယ် ကျန်းမာရေး အကျိုးပေးနိုင်လဲ ဆိုတာကို နက်နက်ရင်း အလင်းပေး ပြောပြပေးသွားမယ်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘူချာရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို ပိုမို လေ့လာသိရှိချင်ရင် ဖန်နဲ့ ထိုင်ပြီး အတူဝေမျှ ကြည့်ရအောင်။
ကမ္ဘူချာဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ်လို ထုတ်လုပ်လဲ။
ကမ္ဘူချာဆိုတာ စဉ်လာရာဆက် ရာစုနှစ်များပေါင်း များစွာအတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှာ သောက်သုံးခံစားခဲ့ကြတဲ့ ဖာထွက် ဖက်ရည် ဖျော်ရည် တစ်မျိုးပါ။ သကြားဖျော်ထားတဲ့ ဖက်ရည်ကို ပြုလုပ်ရာမှာ ဘက်တီးရီးယားနဲ့ သီးသန့်အော်ဂဲနစ်မှိုဖြစ်တဲ့ SCOBY (symbiotic culture of bacteria and yeast) ကို အသုံးပြုပြီး ဖာပူခံရက် မျိုးပေါင်းသတ်မှတ် ဖျော်ထုတ်ရပါတယ်။ ဖက်ရည်ထဲက သကြားကို ဖာပူလုပ်နေစဉ်ကာလအတွင်း SCOBY က ပရိုဘိုင်အိုတစ်တွေ၊ အင်ဇိုင်းတွေ နဲ့ အော်ဂဲနစ် အက်စစ်မျိုးစုံလို အထောက်အကူဖြစ်စေတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ထုတ်ပေးလေ့ရှိပါတယ်။
မူလ စတင်ရာ မွေးဖွားရင်းမြစ်ကို သေချာ မသိရပေမဲ့ ကမ္ဘူချာကို တရုတ်စတင်လား၊ ရုရှားစတင်လား အများကြီး သတ်မှတ် မသိရသလို ခန့်မှန်းထားကြပါတယ်။ ယနေ့ခေတ်မှာတော့ လူသန်းပေါင်းများစွာ လက်ခံသောက်သုံးလာပြီး အသီးအနှံဖျော်၊ ယားချဉ်၊ ဖုန်ချောင်း စသဖြင့် အရသာ မျိုးစုံနဲ့ လက်လှမ်းမီနေပါပြီ။
ကမ္ဘူချာကို ကိုယ်တိုင် အိမ်မှာ ဖျော်သောက်ဖို့ လိုအပ်သလို မိမိလက်ထဲမှာ ကိရိယာ အနည်းငယ်နဲ့ တအား စိတ်ရှည်ရင်လည်း အလွယ်တကူ ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ ကမ္ဘူချာ ဖျော်ရန်အတွက် SCOBY တစ်ခု၊ ကော်ဖီဖက်ရည်မဟုတ်တဲ့ အနက်ရောင် ဖက်ရည် (ပွင့်ဖက်ရည်)، သကြားနဲ့ ရေ လိုအပ်ပါတယ်။ ဖက်ရည်ကို ဖာပူဖို့ ကြီးမားသူ လင်းထန်တဲ့ လက်ဖက်ရည် ဖန်ဘူးတစ်ဘူးနဲ့ ဖန်ဘူးကို ဖုံးအုပ်ဖို့ အဝတ်စုတ် သို့မဟုတ် စက္ကူသားလည်း လိုအပ်ပါတယ်။ ဖက်ရည်၊ သကြားနဲ့ SCOBY ကို ပေါင်းစပ်လိုက်ပြီးနောက် အပူချိန်နဲ့ အခြားအချက်အလက်တွေ အပေါ် မူတည်ပြီး ရက်အနည်းငယ်မှ တစ်ပတ်လောက်အထိ ဖာပူနေရပါမယ်။ ဖာပူပြီးဆုံးသွားတဲ့အခါ ကမ္ဘူချာကို ပုလင်းထဲ တင်းပီး အသန်အောင် ခပ်အေးအေး သောက်နိုင်ပါတယ်။
ကမ္ဘူချာနောက်က ဆိုင်စီနဲ့ ပရိုဘိုင်အိုတစ် အကျိုးကျေးဇူးများ
ကမ္ဘူချာကို အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးရှိစေတဲ့ အဓိကအကြောင်းအရင်းက ပရိုဘိုင်အိုတစ် ပါဝင်မှု အများကြီး ရှိခြင်းပါ။ ပရိုဘိုင်အိုတစ်တွေက သက်ရှိ မိုက်ခရိုအော်ဂဲနစ်တွေဖြစ်ပြီး အူလမ်းကြောင်း စနစ်အတွက် အကျိုးရှိ တာကြောင့် အူအတွင်း ဘက်တီးရီးယား အချိုးအစားကို ထိန်းညှိ ပိုမိုသဟဇာတ ဖြစ်စေပါတယ်။ ကမ္ဘူချာထဲမှာ တွေ့ရတဲ့ Lactobacillus, Bifidobacterium, Acetobacter စတဲ့ ပရိုဘိုင်အိုတစ် မျိုးရင်းတွေက အစာခြေမှု လုပ်ငန်းတွေ ကောင်းမွန်စေတယ်၊ ကိုယ်ခံစွမ်းအားစနစ်ကို ခိုင်မာစေတယ်၊ ကိုယ်တွင်းရောင်ရမ်းခြင်းကို လျော့နည်းစေတယ်။
ပရိုဘိုင်အိုတစ်တွေအပြင် ကမ္ဘူချာထဲမှာ အော်ဂဲနစ် အက်စစ် ပုံစံမျိုးစုံ (acetic acid, lactic acid, gluconic acid စသည်ဖြင့်) ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီအော်ဂဲနစ် အက်စစ်တွေက အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေး အထွေထွေကို ထောင့်ချိုးကူညီပေးတယ်၊ အစာခြေမှု ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် လုပ်ပေးတယ်၊ ကိုယ်တွင်းရောင်ရမ်းခြင်းကို လျော့နည်းစေတယ်။
ကမ္ဘူချာထဲက အင်ဇိုင်း အမျိုးအစား များစွာကလည်း အစားအစာတွေကို ခွဲနှိမ့်ခြင်း၊ ခွဲဖျက်ခြင်း လုပ်ငန်းတွေကို အကူအညီ ပေးနိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအင်ဇိုင်းတွေထဲက အချို့က ကားဘိုဟိုက်ဒရိတ်တွေကို ခွဲဖျက်တဲ့ အမ်လိုရေးစ် (amylase) နဲ့ ပရိုတိန်းတွေကို ခွဲဖျက်တဲ့ ပရိုတိန်အင်ဇိုင်း (protease) တို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ကမ္ဘူချာမှာ အွန်တီအော်ဂ်စီဒန့် ပါဝင်မှုလည်း မြင့်မားပြီး ကိုယ်တွင်းရောင်ရမ်းခြင်းနဲ့ အောက်စီဒေးရှင်း ဖိအားတွေကို ခံထုပ်တိုက်ဖျက် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။ ကမ္ဘူချာထဲမှာ တွေ့ရသော အွန်တီအော်ဂ်စီဒန့်တွေထဲက ဗီတာမင် C, E နဲ့ ပေါလီဖီနော (polyphenols) တွေ ပါဝင်ပါတယ်။
ကမ္ဘူချာနဲ့ အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေး
ကမ္ဘူချာက အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးအတွက် အသက်သာကျ ရလဒ်ကောင်းတွေအများကြီး ပေးနိုင်တယ်ဆိုတာကို သုတေသန အများအပြားနဲ့ သက်သေပြထားပါတယ်။ ဥပမာ သုတေသန အချို့က ကမ္ဘူချာ သောက်သုံးခြင်းကြောင့် အူကြီးအူသေး ထဲက ကောင်းမွန် ကျန်းမာတဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေ အသွင်ပြောင်း ကြီးထွားခြင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ပြီး မလိုလားတဲ့ အန္တရာယ်ရှိ ဘက်တီးရီးယားတွေ ကြီးထွားမှုကို တားဆီး မတည်ခိုင်အောင် လုပ်ပေးနိုင်တယ်လို့ တွေ့ရှိထားပါတယ်။ ထို့အပြင် သွေးကြောထဲကို မလိုလားတဲ့ အန္တရာယ်ရှိ စုဆောင်းပစ္စည်းတွေ စိမ့်ဝင်မှုကို လျော့နည်းစေဖို့ အူလမ်းကြောင်း ဘာရီးယား (gut barrier) လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေတယ်လို့လည်း ပြသထားပါတယ်။
ကမ္ဘူချာရဲ့ အခြား ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများ
အူလမ်းကြောင်းအတွက် အကျိုးရှိခြင်းအပြင် ကမ္ဘူချာကို အခြား ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူး မျိုးစုံနဲ့လည်း ချိတ်ဆက် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ထင်ရှားတဲ့ နမူနာ အချို့ကတော့ —
1. ကိုယ်ခံစွမ်းအား လုပ်ဆောင်ချက် တိုးတက်စေခြင်း
ပရိုဘိုင်အိုတစ် တွေက သွေးဖြူရောင် သွေးအမှုန်ဇီဝ ထုတ်လုပ်မှုကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး ကိုယ်ခံစွမ်းအား စနစ်ကို ခိုင်မာစေပါတယ်။ ကမ္ဘူချာထဲက အွန်တီအော်ဂ်စီဒန့်တွေကလည်း အောက်စီဒေးရှင်း ဖိအားနဲ့ ကိုယ်တွင်းရောင်ရမ်းခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။
2. ကိုယ်တွင်းရောင်ရမ်းခြင်း လျော့နည်းစေခြင်း
ကိုယ်တွင်းရောင်ရမ်းခြင်းဟာ နှလုံးရောဂါ၊ ကင်ဆာ၊ ကိုယ်ခံစနစ် ကိုယ်တိုင်တိုက်ခိုက်ရောဂါ (autoimmune disorders) စတဲ့ ရောဂါအမျိုးမျိုးနဲ့ ချိတ်ဆက်နေပါတယ်။ ကမ္ဘူချာရဲ့ ကိုယ်တွင်းရောင်ရမ်းမှု တားဆီးပေးနိုင်တဲ့ လက္ခဏာတွေက ဒီရောင်ရမ်းမှုကို လျော့နည်းစေပြီး အထူးပြင်းထန်တဲ့ အမျိုးအစားရောဂါတွေကို ကာကွယ်ပေးနိုင်စေပါတယ်။
3. အလေးချိန် လျော့နည်းစေခြင်း
ကမ္ဘူချာက အလေးချိန် လျော့နည်းရန်အတွက် လည်း အကူအညီဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီသောက်စရာလေးထဲမှာ ဖက်ဆစ်အက်စစ် (acetic acid) ပါဝင်ပြီး အသားမောင် အဆီကျန် စုဆောင်းမှုနဲ့ အာဟာရ စားချင်စိတ်ကို လျော့နည်းစေတယ်လို့ ပြသထားပါတယ်။
အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန် (acid reflux) အတွက် ကမ္ဘူချာ ကောင်းသလား
အစာအိမ်ထဲက အက်စစ်ရည်တွေ ထိပ်ခေါင်းပိုင်း အစာပိုက်တိုင် (esophagus) ကို ပြန်အောက်ကန်လာတဲ့ အခြေအနေကို အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန် (acid reflux) လို့ ခေါ်ပြီး ရင်ဘတ်နဲ့ လည်ချောင်းအောက်ပိုင်းမှာ လောင်တပိတ် လောင်တပတ် ခံစားရတယ်။ အစားအသောက် အလေ့အထများ၊ နေထိုင်မှုပုံစံနဲ့ သီးခြား ကျန်းမာရေး ပြဿနာအချို့စတဲ့ အချက်အလက်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။ ကမ္ဘူချာက အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန် အတွက် သီးသန့် သက်ရောက်မှု အင်မဲ့ သုတေသန များစွာ မရှိသေးပေမဲ့ ကျန်းမာရေး ပညာရှင်အချို့က ကမ္ဘူချာထဲက ပရိုဘိုင်အိုတစ်တွေကြောင့် အစာခြေမှု ပိုမိုကောင်းမွန်စေပြီး အူလမ်းကြောင်းရင်ပြင် အတွင်းရောင်ရမ်းခြင်းကို လျော့နည်းစေသဖြင့် အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန် လက္ခဏာတွေကို သက်သာစေနိုင်ပါတယ်လို့ ထင်မြင်ကြပါတယ်။
ထို့အပြင် ကမ္ဘူချာထဲရှိ ဖက်ဆစ်အက်စစ်က အစာအိမ်အက်စစ် အဆင့်အတန်းကို ထိန်းညှိ ဖန်တီးပေးနိုင်တယ်လို့လည်း ပြသထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘူချာရဲ့ ဖာနဲ့ ချဉ်ရသနဲ့ ဆက်စပ်နေတာကြောင့် အချို့ အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန်ရှိသူတွေအတွက်တော့ အစာပိုက်တိုင်ကို ပိုမိုရောင်ရမ်းအောင် လုပ်ပြီး လက္ခဏာတွေ ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်တာကို သတိပြုဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန် ရောဂါ ရှိနေသူဖြစ်ရင် အစားအစာအဖြစ် ကမ္ဘူချာကို ထည့်သွင်းသောက်သုံးမယ်ဆိုရင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအားဖြင့် မိမိရဲ့ ဆရာဝန်မိမိရဲ့ မှတ်ပုံတင် စီမံခန့်ခွဲ စားသောက်ကျွေးမွေးကျန်းမာရေး အရည်အချင်းရ တားဖြတ်ပညာရှင်နဲ့ အရင် တိုင်ပင်ခြင်းက အကောင်းဆုံးပါပဲ။
GERD (Gastroesophageal reflux disease) အတွက် ကမ္ဘူချာ ကောင်းသလား
Gastroesophageal reflux disease (GERD) ဆိုတာ အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန်ရောဂါရဲ့ ရေရှည်ခံ၊ ပြင်းထန်လွန်းတဲ့ အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ကုသမှုပြုမထားရင် ထူးခြား ပြင်းထန်တဲ့ ပြဿနာတွေ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။ GERD က အစာအိမ်ထဲက အက်စစ်ရည်တွေ အစာပိုက်တိုင်အောက်ပိုင်းကို ပြန်အောက်ကန်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တဲ့ အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန်နဲ့ ဆင်တူပေမဲ့ ပိုမို ပြင်းထန်ပြီး ကြာရှည်တတ်ပါတယ်။ GERD အတွက် ကမ္ဘူချာရဲ့ သီးသန့် သက်ရောက်မှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သုတေသနတွေ များစွာ မရှိသေးပေမဲ့ အက်စပတ်တော်တော်များများက ကမ္ဘူချာထဲရှိ ပရိုဘိုင်အိုတစ်နဲ့ အင်ဇိုင်းတွေကြောင့် အစာခြေမှု ပိုကောင်းစေပြီး အူလမ်းကြောင်းရင်ပြင် အတွင်းရောင်ရမ်းမှုကို လျော့နည်းစေသဖြင့် GERD လက္ခဏာတွေ သက်သာစေနိုင်တယ်လို့ ထင်မြင်ကြပါတယ်။
ထို့အပြင် ပရိုဘိုင်အိုတစ် တွေကို စနစ်တကျ သောက်သုံးခြင်းနဲ့ GERD လက္ခဏာတွေ ပိုမိုကောင်းမွန်လာတယ်လို့ သုတေသနအချို့က ချိတ်ဆက် ပြသထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ GERD ရှိသူ အချို့အတွက်တော့ ကမ္ဘူချာရဲ့ ဖာနဲ့ ချဉ်ရသက အစာပိုက်တိုင်ကို အနာတရ ဖြစ်အောင် လုပ်ပြီး လက္ခဏာတွေ ပိုမိုဆိုးရွားနေစေတတ်တာကို သတိပြုရမယ်။ GERD ရှိနေသူတစ်ယောက်အနေနဲ့ အစားအစာအဖြစ် ကမ္ဘူချာကို ထည့်သွင်း သောက်သုံးမယ်ဆိုရင် မိမိရဲ့ ဆရာဝန်သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင် ကျန်းမာရေးအာဟာရ ပညာရှင်နဲ့ အရင်တင် အကြံယူသင့်ပါတယ်။
ရင်ဘတ်လောင် (heartburn) အတွက် ကမ္ဘူချာ ကောင်းသလား
ရင်ဘတ်လောင် ဆိုတာ အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန်နဲ့ GERD ကူးစက်မှုမှာ တွေ့ရလေ့ရှိတဲ့ ရင်ဘတ်နဲ့ လည်ချောင်းအောက်ပိုင်း လောင်ကျွမ်းသလို ခံစားရတဲ့ လက္ခဏာဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘူချာရဲ့ ရင်ဘတ်လောင် အပေါ် သီးသန့် သက်ရောက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သုတေသန များစွာ မရှိသေးပေမဲ့ ကျန်းမာရေး ပညာရှင်အချို့က ကမ္ဘူချာထဲက ပရိုဘိုင်အိုတစ်နဲ့ အင်ဇိုင်းတွေကြောင့် အစာခြေမှု ပိုကောင်းစေပြီး အူလမ်းကြောင်း အတွင်းရောင်ရမ်းမှုကို လျော့နည်းစေသဖြင့် ရင်ဘတ်လောင် လက္ခဏာတွေကို သက်သာစေနိုင်တယ်လို့ ထင်မြင်ကြပါတယ်။
ထို့အပြင် ပရိုဘိုင်အိုတစ်တွေကို စနစ်တကျ သောက်သုံးခြင်းနဲ့ ရင်ဘတ်လောင် လက္ခဏာတွေ ပိုမိုကောင်းမွန်လာတယ်လို့ သုတေသန အချို့ကပြသထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရင်ဘတ်လောင်ရှိသူ အချို့အတွက်တော့ ကမ္ဘူချာရဲ့ ချဉ်ရသနဲ့ ဖာတွေကြောင့် အစာပိုက်တိုင်ကို ပိုမို ထိခိုက်ရောင်ရမ်းစေပြီး လက္ခဏာ ပိုဆိုးစေနိုင်တာကို သတိပြုရမယ်။ ရင်ဘတ်လောင် ရှိနေသူဖြစ်ရင် အစားအစာအဖြစ် ကမ္ဘူချာကို သောက်သုံးဖို့ မကြိုးစားမီ အာဟာရ ပညာရှင်သို့မဟုတ် ဆရာဝန်နဲ့ အရင် စကားပြောဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
အစာအိမ်ရောင် (gastritis) အတွက် ကမ္ဘူချာ ကောင်းသလား
အစာအိမ်ရောင် (gastritis) ဆိုတာ အစာအိမ်အတွင်း အရွံအကျိတ်အလွှာရောဂါ ဖြစ်ပွားရန် ခံရပြီး ပျို့ယမ်းခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ အစာအိမ်နာကျင်ခြင်း စတဲ့ လက္ခဏာတွေ ဖြစ်ပေါ်တတ်တဲ့ အခြေအနေပါ။ ဘက်တီးရီးယား ကူးစက်ရောဂါတွေ၊ အရက်သောက်သုံးမှု၊ ဆေးအချို့ကို ရေရှည်သောက်သုံးရခြင်း စတဲ့ အချက်အလက်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။ ကမ္ဘူချာရဲ့ အစာအိမ်ရောင် အပေါ် သီးသန့် သက်ရောက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သုတေသန များစွာ မရှိသေးပေမဲ့ ကျန်းမာရေးပညာရှင် အချို့က ကမ္ဘူချာထဲရှိ ပရိုဘိုင်အိုတစ်နဲ့ အင်ဇိုင်းတွေကြောင့် အစာခြေမှု ပိုကောင်းစေပြီး အူလမ်းကြောင်း အတွင်းရောင်ရမ်းမှုကို လျော့နည်းစေသဖြင့် အစာအိမ်ရောင် လက္ခဏာတွေကို သက်သာစေနိုင်တယ်လို့ ထင်မြင်ကြပါတယ်။
ထို့အပြင် ပရိုဘိုင်အိုတစ်တွေကို စနစ်တကျ သောက်သုံးခြင်းနဲ့ အစာအိမ်ရောင် လက္ခဏာတွေ လျော့နည်းစေနိုင်တယ်လို့ သုတေသန အချို့ကလည်း ပြသထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အစာအိမ်ရောင် ရှိသူအချို့အတွက်တော့ ကမ္ဘူချာရဲ့ ချဉ်ရသနဲ့ ဖာတွေကြောင့် အစာအိမ်အတွင်း အရွံအကျိတ်အလွှာကို ထိခိုက်ရောင်ရမ်းစေပြီး လက္ခဏာ ပိုဆိုးစေနိုင်တာကို သတိပြုရပါမယ်။ အစာအိမ်ရောင် ရှိနေသူတစ်ယောက် အနေနဲ့ အစားအစာအဖြစ် ကမ္ဘူချာကို ထည့်သွင်းသောက်သုံးဖို့ မကြိုးစားမီ မိမိရဲ့ ဆရာဝန် သို့မ ဟုတ် မှတ်ပုံတင် ကျန်းမာရေး အာဟာရ ပညာရှင်နဲ့ အရင် တိုင်ပင်ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ကမ္ဘူချာ ဘယ်လောက်ခန သောက်သင့်လဲ၊ ဘေးကင်းလား
ကမ္ဘူချာကို လူအများစုအတွက် ယေဘုယျအားဖြင့် ဘေးကင်းလုံခြုံ သောက်သုံးနိုင်တယ်လို့ ရှုမြင်ကြပေမဲ့ သောက်သုံးပမာဏကို သေချာ ထိန်းချုပ် သောက်သုံးရပေမဲ့ မှတ်သားထားရမယ်။ အလွန်အကျွံ သောက်သုံးလိုက်ရင် အစာအိမ်နာကျင်ခြင်း၊ အူလမ်းကြောင်း အောင့်အား ကျဆင်းခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်ပြီး သောက်နေတဲ့ အာဟာရ ထပ်စာများ၊ ဆေးဝါးတွေ နဲ့ အကျိုးဆက် ရှိနိုင်ပါတယ်။
ဘယ်လောက်ခန သောက်သုံးရင် ဘေးကင်းလုံခြုံလဲဆိုတာက အသက်အရွယ်၊ ကိုယ်အလေးချိန်၊ ကျန်းမာရေးအထွေထွေ အခြေအနေတွေ အပေါ် မူတည်ပါတယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့် လူကြီးတွေအတွက် နေ့စဉ် ကမ္ဘူချာ သောက်သုံးပမာဏကို အောင်းစ် ၈ (8 ounces ~ ~240 ml) ထက် မကျော်လွန်အောင် ထိန်းသိမ်းသောက်သုံးသင့်တယ်လို့ ထောက်ခံထားပါတယ်။
သင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူ၊ နို့တိုက်နေသူ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံစွမ်းအား နိမ့်နေသူဖြစ်ခဲ့ရင် ကမ္ဘူချာ သောက်သုံးမယ်ဆိုရင် မိမိရဲ့ ဆရာဝန်နဲ့ အရင် တိုင်ပင်စကားပြောဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
အိမ်မှာ ကမ္ဘူချာ ဖျော်သောက်နည်း
အိမ်မှာ ကိုယ်တိုင် ကမ္ဘူချာ ဖျော်သောက်ဖို့ အချက်အလက်နဲ့ စိတ်ရှည်မှု အနည်းငယ် လိုအပ်သလို အလွယ်တကူ လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။ ကမ္ဘူချာ ဖျော်ရန်အတွက် SCOBY, အနက်ရောင် ဖက်ရည်, သကြားနဲ့ ရေ လိုအပ်ပါတယ်။ ဖက်ရည် ဖာပူဖို့ ကြီးမားသူ လင်းထန်တဲ့ ဖန်ဘူးတစ်ဘူးနဲ့ ဖန်ဘူးအဖုံးအဖြစ် အသုံးပြုရန် အ၀တ်စုတ် သို့မဟုတ် စက္ကူသားလည်း လိုအပ်ပါတယ်။ ဖက်ရည်၊ သကြားနဲ့ SCOBY ကို ပေါင်းစပ်လိုက်ပြီးနောက် အပူချိန်နဲ့ အခြား အချက်အလက်တွေ အပေါ် မူတည်ပြီး ရက်အနည်းငယ်မှ တစ်ပတ်လောက်အထိ ဖာပူနေရပါမယ်။ ဖာပူပြီး ကမ္ဘူချာ ပြီးစီးသွားတော့မယ်ဆိုရင် ပုလင်းထဲ သွင်းသိမ်းပြီး အသန်အေးအေး နဲ့ သောက်သုံးနိုင်ပါတယ်။
အိမ်မှာ ကမ္ဘူချာ ဖျော်သောက်ရာမှာ ပိုးမွှားကူးစက်မှု သို့မဟုတ် အနုကမောင်း အန္တရာယ်ရှိသော ပိုးမွှား အော်ဂဲနစ်တွေ မထွက်ဖို့衛生နှင့် စနစ်တကျ လုံခြုံရေး ကို အထူး သတိပြုလုပ်ဆောင်ရပါမယ်။ သောက်သုံးမည့် ကမ္ဘာဘူချာရည် ဘေးကင်းလုံခြုံစေဖို့ အရည်အသွေးကောင်းတဲ့ ကိရိယာပစ္စည်းတွေကို အသုံးပြုပီး ဖာပူလုပ်ငန်းစဉ်ကိုလည်း နီးကပ်စုံစမ်း အမြဲ ထိန်းချုပ် ကြည့်ရှုထားရပါမယ်။
ကမ္ဘူချာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မျှတမန့် သတ်မှတ်မှားယွင်းမှုများ
ကမ္ဘူချာမှာ ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူး တွေအများကြီး ရှိပေမဲ့ ထိုအပြင် များစွာသော သတ်မှတ် မှားယွင်းမှုတွေ၊ သတ္တိ ကြီးကြပ် ဖန်တီးထားတဲ့ သဘောထားတွေ လည်း ရှိပါတယ်။ ဥပမာ အချို့ သည် ကမ္ဘူချာကို မတော်သေးကောင်းတဲ့ လျှော့ဆေး တစ်မျိုးလို သတ်မှတ်ပြီး မည်သည့်ရောဂါမျိုးမဆို သက်သာကုသပေးနိုင်တယ်၊ သို့မဟုတ် ကင်ဆာနဲ့ အလွန် ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါအမျိုးမျိုးကိုပါ ကုသပေးနိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်နေကြပါတယ်။
ကမ္ဘူချာက သေချာလက်ခံရရှိထားတဲ့ အာဟာရ ဥစ္စာများဖြစ်တဲ့ ပရိုဘိုင်အိုတစ်၊ အင်ဇိုင်း၊ အွန်တီအော်ဂ်စီဒန့် စတဲ့ ပစ္စည်းတွေ ပါဝင်နေတာကြောင့် ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးရှိမိသလို ကျန်းမာရေးအထွေထွေကို ကူညီပေးနိုင်ပါသလားဆိုတာ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မည်သည့်ပြင်းထန်သော ရောဂါမျိုး သို့မဟုတ် ထူးခြားတဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ပြဿနာမျိုးကိုမဆို တစ်ရက်တည်း တစ်ခါတည်း သက်သာကုသပေးနိုင်မယ့် သာမန်လွတ်မြောက်ပြီး လျှော့ဆေးတစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘူချာကို ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်တဲ့ မျှတတဲ့ အစားအစာနဲ့ လှုပ်ရှားခန့်ခွဲမှု စနစ်တကျ နေထိုင်ရေးနဲ့ အတူ ထပ်ဆောင်း အကျိုးတစ်မျိုးအဖြစ် အသုံးပြုသင့်ပြီး ယဉ်ကျေး 合理တဲ့ ကြည့်မြင်ချက်နဲ့ လက်ခံသင့်ပါတယ်။
မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQs)
1. ကမ္ဘူချာက သွားအရိုင်းအရင်း (tooth enamel) ကို ချဉ်အဆိပ်လုပ်လား
ကမ္ဘူချာရဲ့ ချဉ်အဆိပ် (acidity) ကြောင့် သွားအရိုင်းအရင်းကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေမလားဆိုတာ သောက်သုံးတဲ့အခါ စိုးရိမ်ရတဲ့ အချက်တစ်ခုပါ။ ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘူချာရဲ့ ချဉ်အဆိပ် အလေးအနက်ဟာ ဘရန်းမတူသလို ဖျော်ထုတ်နည်းလမ်းမတူခြင်းကြောင့် ကြာရှည် ပြောင်းလဲခြင်းရှိနိုင်ပါတယ်။ ကမ္ဘူချာ အချို့ ဘရန်းတွေမှာ ပီအိတ်ချိန် (pH level) က လျော့နည်းပြီး အခြား ချဉ်အရက် သောက်စရာ (soda) စတာတွေထက် ပိုမိုချဉ်လွန်တတ်ပေမဲ့ အချို့မှာတော့ ပိုမို တိုင်းရင်းနီးစပ်နေတတ်ပါတယ်။ အောက်ဆီဒေးရှင်း၊ အရသာ အတုတွေ သို့မဟုတ် ထပ်ဆောင်းသကြားများ ထည့်ထားတဲ့ ဘရန်းတွေမဟုတ်ပဲ အရည်အသွေးအရ မြင့်မားတဲ့ ဘရန်းကို ရွေးချယ်သောက်သုံး ရမယ်။ ကမ္ဘူချာဟာ သွားအရိုင်းအရင်းကို ထိခိုက်စေနိုင်မလားဆိုတာ စဉ်းစားရမယ့်အချိန်မှာ ထိန်းသိမ်း သောက်သုံးမယ်ဆိုရင် အားလုံးကောင်းနိုင်မယ်လို့ ပြောလို့ရပြီး သောက်သုံးပြီးတိုင်း ရေသန့်နဲ့ ပါးစပ်ကို စင်ကြယ်အောင် ဆေးကြောပေးရင် ပိုကောင်းပါတယ်။
2. Hiatal hernia အတွက် ကမ္ဘူချာ ကောင်းသလား
အစာအိမ် အပိုင်းတစ်ပိုင်းက အဆုတ်နဲ့ အစာအိမ် အကြားက ကြမ်းပေါက် (diaphragm) ကို လှံထိုးကန်းတက်ပြီး ရင်ဘတ်အတွင်းကို ဝင်သွားတဲ့ အခြေအနေကို hiatal hernia လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေမှာ ရင်ဘတ်လောင်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်နာကျင်ခြင်းနဲ့ အစာနဲ့ရော လည်ချောင်း လက်ခံရခက်ခြင်း စတဲ့ လက္ခဏာတွေ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါတယ်။ Hiatal hernia ကို အပြည့်အဝ ကုသပေးနိုင်မယ့် ဆေးပညာနည်းလမ်း သေချာ မရှိသေးပေမဲ့ အစားအစာ ပြင်ဆင် သောက်သုံးပုံ သဘောထားပြောင်းလဲခြင်း၊ လောင်ကျွမ်းစေမယ့် အစာအစားတွေကို ရှောင်ရှားခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် လျော့နည်းစေဖို့ ကြိုးစားခြင်း စတဲ့ နေထိုင်မှု ပြုပြင်သတ်မှတ်မှုပုံစံတွေက လက္ခဏာတွေကို ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ပရိုဘိုင်အိုတစ် ပါဝင်မှုကြောင့် ကမ္ဘူချာ သောက်သုံးတဲ့အခါ အားနည်းနေလက္ခဏာ သက်သာလာတယ်လို့ မိမိကိုယ်သူ့ အတွေ့အကြုံအရ ပြောကြားသူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Hiatal hernia အတွက် ကမ္ဘူချာရဲ့ သက်ရောက်မှုကို သေချာသိနိုင်ဖို့ သုတေသန ပိုမို လိုအပ်နေဆဲပါပဲ။
3. အစာအိမ်နဲ့ အူသေးပိုင်း အနာ (ulcers) အတွက် ကမ္ဘူချာ ကောင်းသလား
အစာအိမ် သို့မဟုတ် အူသေးပိုင်းက အနာ (ulcer) ဆိုတာ နာကျင်၊ အူကြီးဘေလုံခြင်း (bloated)၊ ပျို့ယမ်းခြင်းတွေ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်တဲ့ နာကျင်မှု အခြေအနေဖြစ်ပါတယ်။ အစာအိမ်နဲ့ အူသေးအနာ ဖြစ်ပွားစေမယ့် အဓိက မေ့ဒင်းက Helicobacter pylori (H. pylori) ဆိုတဲ့ ဘက်တီးရီးယား ဖြစ်ပေမဲ့ စိတ်ဖိစီးဒဏ်၊ ဆေးလိပ်သောက်သုံးမှုနဲ့ ဆေးအချို့ကို အလွန်အကျွံ သောက်သုံးနေတာတွေပါ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ပါတယ်။ ကမ္ဘူချာထဲရှိ ဖက်ဆစ်အက်စစ်နဲ့ အခြား အစိတ်အပိုင်းတွေဟာ မိုက်ခရိုအော်ဂဲနစ် တိုက်ဖျက်နိုင်တဲ့ ဓာတု လက္ခဏာတွေ ရှိတယ်လို့ သုတေသန တချို့က ပြသထားပြီး H. pylori ကို တိုက်ဖျက်ဖို့ အကူအညီဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ထို့အပြင် အနာတွေဟာ အူလမ်းကြောင်း မိုက်ခရိုဘိုနိုမ် (gut microbiome) အချိုးအစားကို ပျက်ကွက်စေတတ်လို့ ကမ္ဘူချာထဲက ပရိုဘိုင်အိုတစ်တွေက အူထဲ ဘက်တီးရီးယား အချိုးအစားကို ပြန်ထိန်းညှိဖို့ အကူအညီဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အစာအိမ်နဲ့ အူသေးအနာ အတွက် ကမ္ဘူချာရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို ပိုမိုသေချာ သိရှိနိုင်ဖို့ သုတေသန ပိုမို လိုအပ်သေးပါတယ်။
4. အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန် (acid reflux) အတွက် ကမ္ဘူချာက ကောင်းလား ဆိုးလား
အစာအိမ်ထဲက အက်စစ်ရည်တွေ အစာပိုက်တိုင်အောက်ကို ပြန်ကန်လာခြင်းကြောင့် ရင်ဘတ်နဲ့ လည်ချောင်း လောင်ကျွမ်းသလို ခံစားရပြီး မအီမသာ ဖြစ်စေတဲ့ အခြေအနေကို အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန် (acid reflux) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အချို့သူတွေက ကမ္ဘူချာ သောက်ပြီး အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန် လက္ခဏာတွေ ပိုမို သက်သာလာတယ်လို့ ပြောကြသလို အချို့သူတွေကတော့ ကမ္ဘူချာ သောက်ပြီး လက္ခဏာတွေ ပိုဆိုးလာတယ်လို့ ပြောကြပါတယ်။ ပါဝင်နေတဲ့ ချဉ်အဆိပ်ကြောင့် အစာပိုက်တိုင်ကို ပိုမို ထိခိုက်ရောင်ရမ်းစေပြီး အချို့သူတွေအတွက် အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန် လက္ခဏာတွေ ပိုဆိုးလာစေတတ်လို့ပါ။ အစာအိမ်အက်စစ် ပြန်ကန် ရှိနေသူတစ်ယောက်အနေဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ပြန်လည်ဖြေရှင်းပုံကို သတိထားကြည့်ပြီး မိမိအတွက် လုံခြုံမလုံခြုံ ဆင်ခြင်မိသလို ဆရာဝန်နဲ့ အရင် တိုင်ပင်ပြီးမှ ကမ္ဘူချာကို အစားအစာအဖြစ် ထည့်သွင်း သောက်သုံးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
အကျဉ်းချုပ်
ကမ္ဘူချာဆိုတာ အရသာရှိလှတဲ့ သောက်စရာတစ်မျိုး ဖြစ်ရုံတင်မက ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အထူးသဖြင့် အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေသည့် သောက်စရာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ပရိုဘိုင်အိုတစ်၊ အင်ဇိုင်း၊ အွန်တီအော်ဂ်စီဒန့်တွေ သာလွန်လှတဲ့ ဒီဖာထွက် ဖက်ရည်ဖျော်ရည်ဟာ အစာခြေမှုရော ကိုယ်ခံစွမ်းအားလုပ်ဆောင်ချက်ရော ပိုမိုကောင်းမွန်စေခြင်း၊ ကိုယ်တွင်းရောင်ရမ်းခြင်း လျော့နည်းစေခြင်းနဲ့ အလေးချိန်လည်း လျော့နည်းစေခြင်း စတဲ့ ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများစွာနဲ့ ချိတ်ဆက်သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ သင် ကိုယ်တိုင် အိမ်မှာ ဖျော်သောက်ချင်ပြုလုပ်မလား သို့မဟုတ် စတိုးဆိုင်တွေက လက်လှမ်းမီ ရရှိနိုင်တဲ့ ဘရန်းတွေကို ရွေးချယ်သောက်သုံးချင်မလား ပြီးတော့ ကမ္ဘူချာဆိုတာ သက်တမ်း အနည်းငယ် ရှိနေပြီ ဖြစ်တဲ့ အဟောင်းရိုးရွေး သောက်စရာတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး သင်ရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ ဝန်ဆောင်မှုပုံစံ အထွေထွေကို ထောက်ကူပေးနိုင်မယ့် နည်းလမ်းကောင်း တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ဖန်တစ်ဖန် ဖမ်းလိုက်ပြီး ဒီနေ့ကစပြီး ကမ္ဘူချာရဲ့ အကျိုးကျေးဇူး အမျိုးမျိုးကို သုံးဆောင်ခံစား ကြည့်ကြပါစို့နော်။
ရင်းမြစ် အချက်အလက်များ
- Costa, M. A. de C., Vilela, D. L. de S., Fraiz, G. M., Lopes, I. L., Coelho, A. I. M., Castro, L. C. V., & Martin, J. G. P. (2021). Effect of kombucha intake on the gut microbiota and obesity-related comorbidities: A systematic review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 1–16. https://doi.org/10.1080/10408398.2021.1995321 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34698580/
- Digestive Health Team. (2018, July 16). What Are Kombucha’s Health Benefits (and How Much Can You Safely Drink)? Health Essentials from Cleveland Clinic; Health Essentials from Cleveland Clinic. https://health.clevelandclinic.org/what-are-kombuchas-health-benefits-and-how-much-can-you-safely-drink/
- Leech, J. (2018). 8 Evidence-Based Health Benefits of Kombucha Tea. Healthline. https://www.healthline.com/nutrition/8-benefits-of-kombucha-tea
သတိပေးချက်
ဒီဘလောက််ထဲက ပါဝင်နေတဲ့ အကြောင်းအရာအားလုံး၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အမြင်သုံးသပ်ချက်နဲ့ ကျန်းမာရေး သတင်းအချက်အလက် အားလုံးဟာ သတင်းအချက်အလက်ပဲ ပေးရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဘလောက််ထဲက အချက်အလက်တွေ/အဆိုအမိန့်တွေဟာ မည်သည့်ရောဂါမျိုးကိုမဆို ခွဲခြား ရောဂါသတ်မှတ်ရန်၊ ကုသရန်၊ လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်း မဟုတ်ပါဘူး၊ သင့်ကိုယ်ပိုင် ဆရာဝန်/ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်ပေးနိုင်မယ့် ကျန်းမာရေးနဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဥာဏ်အတွက် အစားထိုး သတ်မှတ် ထားသင့်တာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ Nano Singapore Shop အနေနဲ့ ကျွန်ုပ်တို့က အထူးသဖြင့် သီးခြား ရောဂါခွဲခြား သတ်မှတ်ရတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုခုနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ ကျန်းမာရေး၊ အစားအစာ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ဖို့ ကြိုးစားမည်ဆိုပါက မည်သည့်အခါမျှ ဆရာဝန်နဲ့ အရင် တိုင်ပင်ဖို့ လေးလံအောင် လှည်းတော်ကြီး သတိပေးချင်ပါတယ်။
