• TRT က အရိုးပုပ်ရင့်ရောဂါ (osteoporosis)、 ဆီးချိုနဲ့ နှလုံးသွေးကြောရောဂါတွေ ဖြစ်ရစေနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ကို လျော့ချပေးနိုင်သည် (1)။
• TRT ရလဒ်တွေ ပေါ်လွင်စတင်တဲ့ အချိန်ဇယားက လူတဦးနှင့် တဦးအလိုက်၊ အမျိုးအစားအမျိုးမျိုးကို မူတည်ပြီး ခြားနားနိုင်သည်။
• TRT စတင်ပြီး အပတ်အနည်းငယ်အတွင်း တွားဖက်အနာ၊ သွေးဆီများလာခြင်းနဲ့ ဆီးများလာခြင်း လို အနည်းငယ် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။

ဆီလျော့ကျနေတဲ့ အင်္ဂါလ်ဟော်မုန်း (testosterone) နည်းခြင်း ရှိတဲ့ အမျိုးသားတွေအတွက် testosterone replacement therapy (TRT) ဟာ ယခုပတ်ဝန်းကျင်မှာ နာမည်ကြီး သုံးနှုန်းမြင့်နေတဲ့ကုသမှုတစ်မျိုး ဖြစ်လာပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ အင်္ဂါလ်ဟော်မုန်း နည်းကျနေသူ အမျိုးသားတွေမှာ လူ့ဘဝ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးဖို့ အင်္ဂါလ်ဟော်မုန်းကို ပြန်ပေးသွင်း ကုသပေး하는 ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကုသမှုအမျိုးအစားတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ TRT လုပ်လိုနေသူတွေဆီက ထွက်ပေါ်လာလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်း အများဆုံးကတော့ “ရလဒ်တွေ ဘယ်လောက်ကြာမှ တွေ့ရမလဲ” ဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ TRT ရလဒ်တွေဟာ လူတဦးနဲ့ တဦးအလိုက် ကွာခြားသွားလေ့ရှိလို့ ဒီမေးခွန်းကို တိုက်ရိုက် ရိုးရိုးရတန့်ဖြေ လို့ မဖြေလိုနိုင်ပါဘူး။ လူအချို့အတွက်တော့ လက္ခဏာတွေ ပြောင်းလဲလာတာကို အပတ်အနည်းငယ်အတွင်းပဲ မှတ်မိတွေ့မြင် လိုက်ရနိုင်သလို၊ တချို့အတွက်က လ တချို့ကြာမှ သဘောကျဖြစ်နေမိပါလိမ့်မယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ TRT ရလဒ်တွေ ပေါ်လွင်လာတဲ့ အချိန်ဇယားကို သက်ရောက်စေတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကိုပါ ထည့်သွင်း လေ့လာပြသလိုက်မယ့်အပြင် ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ကနေ မ gìမျှော်လင့်ရမလဲ ဆိုတာကိုပါ ပြောပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ TRT ကို စိတ်၀င်စားနေပြီး ဘာတွေမျှော်လင့်ရလဲ သိချင်သူဆိုရင် ဆက် ဖတ်ရှုလိုက်ပါ။

TRT ရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေ ဘာလဲ?

ရလဒ် တွေ့မြင်စတင်ရမယ့် အချိန်ဇယားကို အသေးစိတ် ဝင်ရောက် မပြောခင် TRT ရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို အရင်နားလည်ထားရမယ်။ အင်္ဂါလ်ဟော်မုန်းနည်းခြင်း ရှိနေတဲ့ အမျိုးသားတွေအတွက် TRT ဟာ အကျိုးကျေးဇူး များစွာ ပေးစွမ်းနိုင်တယ်လို့ သက်သေခံနေကြပါတယ်။ အစိတ်အပိုင်း အချို့ကတော့ –

• ကြွက်သား အလေးချိန်နဲ့ အားကောင်းသန်မာမှု တိုးတက်လာခြင်း
• ခန္ဓာကိုယ် ထူဆီ (အသားဓါတ်) လျော့နည်းလာခြင်း
• အရိုးတည်ငြိမ်ခိုင်မာမှု တိုးတက်လာခြင်း
• လိင်ဓာတ် (libido) နဲ့ လိင်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက် တိုးတက်လာခြင်း
• စိတ်நிலை ကောင်းမွန်လာခြင်းနဲ့ ဉာဏ်ရည် လုပ္ကိုင်နိုင်စွမ်း တိုးတက်လာခြင်း
• အင်အားနှုန်း (energy level) မြင့်မားလာခြင်း

TRT က အရိုးပုပ်ရင့်ရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါနဲ့ နှလုံးသွေးကြောရောဂါ (1) စတဲ့ ပြဿနာအမျိုးမျိုး ဖြစ်ပေါ်နိုင်စရာ အန္တရာယ်ကို လျော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။ အင်္ဂါလ်ဟော်မုန်းနည်းနေသူ အမျိုးသားတွေကို အင်အားထက်ဝတ်နဲ့ စူးစိုက်အားတက်စေပြီး ကိုယ့်ကို ကိုယ် ယုံကြည်အားကြီးလာစေတဲ့အပြင် နေ့စဉ်ဘဝ အရည်အသွေးလည်း ပိုကောင်းလာစေပါတယ်။

TRT သက်ရောက်ရလဒ် ပေါ်ဖို့ ဘယ်လောက်ကြာလဲ?

TRT ရလဒ်တွေ တက်မြင့် ပေါ်လွင်လာတဲ့ အမြန်နှုန်းက လူနဲ့လူ မတူညီသလို အခြေအနေ အမျိုးအစား အမျိုးမျိုးကလည်း သက်ရောက်သွားလေ့ရှိပါတယ်။ အချို့ အမျိုးသားတွေက လက္ခဏာ အချို့ ပိုကောင်းလာတာကို အပတ် အနည်းငယ်အတွင်းပဲ သတိထားမိနိုင်ပေမဲ့ တချို့အတွက်က လအစုန်းချင်း ကြာမှ သဘောကျတဲ့ ပြောင်းလဲမှု တွေ့မြင်ရတတ်ပါတယ်။ TRT ကို ရုတ်တရက် သက်ရောက်တဲ့ အာနိသင်လည်း မထင်သင့်သလို မျှော်လင့်ချက်တွေကိုလည်း တရားမွန်အောင် ထားရပါမယ်။ TRT ဆိုတာ အချိန်ကြာရှည် စိတ်ရှည်ပြီး ကိုယ်ကျင့်တရားလိုအပ်တဲ့ ကုသမှုဖြစ်ပါတယ်။

TRT ရလဒ် အချိန်ဇယား – ပထမ အပတ်အနည်းငယ်မှာ မ gìမျှော်လင့်ရမလဲ

TRT စတင်သောက်သုံးတဲ့ ပထမ အပတ်အနည်းငယ်အတွင်းမှာ သင့် လက္ခဏာတွေဟာ အနည်းငယ် ပြောင်းလဲလာ တက်နိုင်ပါတယ်။ ဒီပြောင်းလဲမှုတွေမှာ –

• အင်အားနှုန်း မြင့်မားလာခြင်း
• စိတ်நிலை ကောင်းမွန်လာခြင်း
• လိင်ဓာတ် နဲ့ လိင်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက် တိုးတက်လာခြင်း

ဒါပေမဲ့ ဒီပြောင်းလဲမှုတွေဟာ တချို့လူတွေဆီမှာ မျက်လုံးကျယ် လေးနက်စွာ မမြင်သာဘဲ လေးနက်မောင်းနဲ့ပဲ ဖြစ်ပေါ်နိုင်တယ် ဆိုတာ သိထားဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ TRT စတင်သောက်သုံးတဲ့ ပထမ အပတ်အနည်းငယ် အတွင်းမှာပဲ တွားဖက်အနာတွေ ပိုထွက်လာခြင်း၊ အရေပြား ဆီများလာခြင်း နဲ့ ဆီးနေရ သွားလာရမှု ပိုများလာခြင်း စတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး အချို့ကို လည်း တွေ့ရတတ်ပါတယ်။

TRT ရလဒ် အချိန်ဇယား – ပထမ လအနည်းငယ်အတွင်း မ gìမျှော်လင့်ရမလဲ

TRT စတင်သောက်သုံးပြီး လအနည်းငယ်ကျော်လာတဲ့ အချိန်မှာတော့ သင့် လက္ခဏာတွေမှာ ပိုသိသာထင်ရှားတဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေကို တွေ့မြင်ရနိုင်ပါတယ်။ ဒီပြောင်းလဲမှုတွေမှာ –

• ကြွက်သား အလေးချိန်နဲ့ အားကောင်းမှုပိုများလာခြင်း
• ခန္ဓာကိုယ် ထူဆီ လျော့နည်းလာခြင်း
• အရိုးတည်ငြိမ်ခိုင်မာမှု တိုးတက်လာခြင်း
• အင်အားနှုန်း၊ စိတ်நிலைနဲ့ လိင်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက် တွေမှာ ကြာရှည် တိုးတက်မှု ရရှိနေဆဲ ဖြစ်ခြင်း

သို့သော် ဒီလို ပြောင်းလဲမှုတွေဟာ ကိုယ်တိုင် ခံစားမိသလိုနဲ့ အလျင်အမြန် ဖြစ်နေလိမ့်မည် ဟု မမျှော်လင့်သင့်ပဲ အချိန်အနည်းငယ် စောင့်ဆိုင်းရနိုင်ပါသေးတယ်။ TRT ပထမ လအနည်းငယ်အတွင်းမှာ ထပ်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်နေတတ်တဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကတော့ တွားဖက်အနာ၊ အရေပြား ဆီများလာခြင်းနဲ့ ဆီးနေရ ပိုမိုများလာခြင်း စတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

TRT ရလဒ် အချိန်ဇယား – ပထမ တစ်နှစ်အတွင်း မ gìမျှော်လင့်ရမလဲ

TRT ကို တစ်နှစ်ခန့် ဆက်လက် ကုသပြီးနောက် ဆေးကုသမှု အားလုံးရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို စတင် လုံးဝ ပြည့်ဝ ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ ထိုအကျိုးကျေးဇူးတွေမှာ –

• ကြွက်သား အလေးချိန်၊ အားကောင်းမှု နဲ့ အရိုးတည်ငြိမ်ခိုင်မာမှု တိုးတက်မှု ဆက်လက် ရရှိနေစဉ်
• ခန္ဓာကိုယ် ထူဆီထပ်စုမှု ဆက်လက် လျော့နည်းလာခြင်း
• အင်အားနှုန်း၊ စိတ်ဓာတ်နဲ့ လိင်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်တွေ စဉ်ဆက်မပြတ် တိုးတက်နေဆဲ ဖြစ်ခြင်း
• အရိုးပုပ်ရင့်ရောဂါ၊ ဆီးချိုနဲ့ နှလုံးသွေးကြောရောဂါ စတဲ့ ကောင်းမွန်မှု တချို့ ဖြစ်ပွားနိုင်မှု အန္တရာယ် လျော့နည်းလာခြင်း

သတိပြုရမယ့်အချက်က လူတိုင်းအတွက် TRT သက်ရောက်ပုံနဲ့ အချိန်ဇယားက မတူညီကြလိမ့်မယ်၊ တချို့အမျိုးသားတွေကတော့ တစ်နှစ်ကျော်သွားရင်တောင် အကျိုးကျေးဇူး ပိုမိုတိုးတက်လာတာကို ဆက်လက် တွေ့မြင်ရနိုင်တယ် ဆိုတာပါ။

TRT ရလဒ်တွေကို သက်ရောက်စေတဲ့ အချက်အလက်များ

TRT အကျိုးသက်ရောက်မှု ပေါ်လာတဲ့ အချိန်ဇယားက အချက်အလက် များစွာ ပြောင်းလဲမှုအပေါ် မူတည်ပြီး ကွဲပြားသွားလေ့ရှိပါတယ်။ အဲဒီအချက်အလက်တွေထဲက တချို့ကတော့ –

• အသက်အရွယ် – အသက်ကြီးလာသူတွေဟာ အသက်ငယ်သူတွေထက် TRT ရလဒ်တွေ မြင်တွေ့ဖို့ ပိုကြာနိုင်တယ်။
• လက္ခဏာ ခြိမ်းခြောက်မှု အလေးအနက် – အင်္ဂါလ်ဟော်မုန်းနည်းခြင်း လက္ခဏာ ပြင်းထန်မားကြီးနေသူတွေဟာ လက္ခဏာ ပိုနူးညံ့နေသူတွေထက် တိုးတက်မှု မြင်တွေ့ဖို့ ပိုကြာနိုင်တယ်။
• ဆေးပမာဏ – ပေးသောက်ထားတဲ့ testosterone ပမာဏဟာ TRT ရလဒ် ပေါ်လွင်လာတဲ့ အချိန်ဇယားကို သက်ရောက်စေနိုင်တယ်။ ပမာဏ မြင့်လေ ရလဒ် မြန်လေ ဖြစ်နိုင်ပေမဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး အန္တရာယ်လည်း တိုးလာနိုင်တယ်။
• လိမ္မာယာဉ် နေထိုင်မှုပုံစံ – ထမင်းစား ပုံစံ၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပုံနဲ့ အခြား နေထိုင်မှုပုံစံတွေက TRT အကျိုးသက်ရောက်မှုကို သက်ရောက်စေနိုင်တယ်။ ကျန်းမာသန်စွမ်းတဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံ ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားရင် TRT ရလဒ်တွေ ပိုမြန်ပြီး ပိုများစွာ ရရှိတတ်တယ်။

TRT ရဲ့ လူသိများတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ

TRT လို ဆေးကုသမှုတွေမှာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်သလို ယခုလည်း ထိုအတိုင်းပဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ TRT မှာ လူသိများစွာ တွေ့ရတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး အချို့ကတော့ –

• တွားဖက်အနာနဲ့ အရေပြား ဆီများလာခြင်း
• ဆီးနေရ ပိုမိုများလာခြင်း
• ရင်သား ပိုကြီးလာခြင်း (gynecomastia)
• စေ့အရည် များရင်းနှုန်း လျော့နည်းသွားခြင်း
• သွေးခဲတုတ် (blood clots) ဖြစ်ပွားနိုင်မှု အန္တရာယ် ပိုများလာခြင်း

TRT ကို စတင်မလုပ်ခင်မှာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး ဖြစ်နိုင်မယ့် အချက်တွေကို ကိုယ်တာဝန်ခံ ဆရာဝန်နဲ့ မိန့်ခွန်းဆွေးနွေးထားဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

TRT ရလဒ်အပေါ် အလားအလာ အများဆုံး ရရှိအောင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ

TRT ကုသမှုရဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို အများဆုံး ရရှိအောင်လုပ်ပြီး ရလဒ် အကောင်းဆုံးတွေ ရနိုင်ဖို့ သင် လုပ်ဆောင်ပေးရမယ့် အချက်အလက် အနည်းငယ် ရှိပါတယ် –

• ကျန်းမာသန်စွမ်းတဲ့ အစားအစာ စနစ် ထိန်းသိမ်းခြင်း – အဆီကောင်း၊ ကြက်သွန်နီ၊ ပရိုတင်းနည်းနည်းများပြီး သတ္တုဓာတ်များ သော အစားအစာများ စနစ်တကျ စားသုံးပေးရင် ကြွက်သား ကြီးထွားပမာဏကို ပံ့ပိုးပေးသလို ခန္ဓာကိုယ် ထူဆီလည်း လျော့နည်းစေပါတယ်။
• ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်း – ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းက ခန္ဓာကိုယ် ထူဆီ လျော့နည်းစေဖို့၊ ကြွက်သားအလေးချိန် တိုးတက်စေဖို့၊ အရိုး ခိုင်မာရေးနဲ့ အားကောင်းရေးကို ပိုကောင်းစေဖို့ အထောက်အကူဖြစ်စေပါတယ်။
• အိပ်စက်ချိန် ပြည့်စုံအောင် ထားရှိခြင်း – သင့်တင့်လုံလောက်တဲ့ အိပ်စက်ခြင်းဟာ ယေဘူယျ ကျန်းမာရေးအတွက်သာမက TRT ရဲ့ သက်ရောက်မှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးဖို့ လည်း မလှည့်လို့ရတဲ့ အရေးကြီးမှု ပါဝင်နေပါတယ်။
• စိတ်ပူပန်မှု ကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း – အင်္ဂါလ်ဟော်မုန်း နည်းခြင်းနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုတို့ဆက်နွယ်နေတတ်ပါတယ်။ ယောဂ၊ meditation (ဝိပသာနာ စိတ်အေးရေး) စတဲ့ စိတ်ဖိစီးမှု လျော့ချ နည်းလမ်းတွေကို လေ့လာကျင့်သုံးခြင်းက TRT ရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို ပိုမို တာရှည် လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ်

အင်္ဂါလ်ဟော်မုန်း အောက်မိမိနေတဲ့ အမျိုးသားတွေအတွက် TRT ဟာ နေ့စဉ် အသုံးများနေတဲ့ ကုသမှု တစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ TRT ကုသမှုရဲ့ ရလဒ်တွေ ပေါ်လွင်လာဖို့ लागတဲ့ အချိန်ဟာ လူတဦးနဲ့တဦး မတူညီပေမဲ့ အများဆုံး အမျိုးသားတွေအနေနဲ့ ကုသမှု စတင်ပြီး ပထမ အပတ်အနည်းငယ် သို့မဟုတ် လအနည်းငယ်အတွင်းမှာ လက္ခဏာ ပိုကောင်းလာမှုတွေ ကို မျှော်လင့်နိုင်ပါတယ်။ လုပ်ငန်းစဉ်ရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေ၊ ထိရောက်မှုကို သက်ရောက်စေတဲ့ အချက်အလက်တွေ နဲ့ ရလဒ်အများဆုံး ရအောင် ဘယ်လို စီမံခန့်ခွဲရမလဲ ဆိုတာကို နားလည်ထားမိရင် TRT ကို ကိုယ့်အတွက် သင့်တော်တဲ့ ကုသမှုလား မဟုတ်လား ဆိုတာ 결정을 ခြေရာခံ လုပ်နိုင်ပါတယ်။ TRT ကို စဉ်းစားနေသူဆိုရင် ကိုယ်တာဝန်ခံ ဆရာဝန်နဲ့ ဆွေးနွေးပြီး ကိုယ့်အတွက် လုံခြုံမှုရှိပြီး သင့်တော်တဲ့ ကုသနည်းဖြစ်မဖြစ်ကို ခိုင်မာစွာ သိရှိရပါစေ။

ကိုးကားချက်များ

1. Traish, A. M., Haider, A., Haider, K. S., Doros, G., & Saad, F. (2017). Long-Term Testosterone Therapy Improves Cardiometabolic Function and Reduces Risk of Cardiovascular Disease in Men with Hypogonadism. Journal of Cardiovascular Pharmacology and Therapeutics, 22(5), 414–433. https://doi.org/10.1177/1074248417691136 ‌https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5555449/
2. Corona, G., Torres, L. O., & Maggi, M. (2020). Testosterone Therapy: What We Have Learned From Trials. The Journal of Sexual Medicine, 17(3), 447–460. https://doi.org/10.1016/j.jsxm.2019.11.270 ‌https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31928918/
3. Al-Zoubi, R. M., Yassin, A. A., Alwani, M., Al-Qudimat, A., Aboumarzouk, O. M., Zarour, A., & Al Ansari, A. (2021). A systematic review on the latest developments in testosterone therapy: Innovations, advances, and paradigm shifts. Arab Journal of Urology, 19(3), 370–375. https://doi.org/10.1080/2090598X.2021.1959260 ‌https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8451690/
4. Jung, H. J., & Shin, H. S. (2016). Effect of Testosterone Replacement Therapy on Cognitive Performance and Depression in Men with Testosterone Deficiency Syndrome. The World Journal of Men’s Health, 34(3), 194–199. https://doi.org/10.5534/wjmh.2016.34.3.194 ‌https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5209560/

စာမူ ငြင်းဆိုချက်

ဤဘလော့ဂ်ထဲပါရှိသော အကြောင်းအရာအားလုံး (ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အမြင်အပါအဝင် ကျန်းမာရေးနှင့်ဆိုင်သော အချက်အလက် အားလုံး) ကို သတင်းအချက်အလက် ပေးရန် ရည်ရွယ်ပြီးသာ ထုတ်ဝေထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤဘလော့ဂ်အတွင်းပါရှိသည့် အချက်အလက်များ/စာတိုများသည် မည်သည့်ရောဂါမျိုးကိုမဆို ရှာဖွေ ခွဲခြား၊ ကုသ၊ နေ့ရွေ့ သို့မဟုတ် ကာကွယ်ပေးရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်း မဟုတ်သလို သင်၏ ကိုယ်ပိုင် ဆရာဝန်/ဆေးရုံ ဆရာဝန်မှ ပေးနိုင်သော ကျန်းမာရေးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်အတွက် အစားထိုး အဖြစ်လည်း အသုံးမပြုသင့်ပါ။ Nano Singapore Shop ဖြစ်သော အားကျွန်ုပ်တို့သည် သီးခြား ရောဂါ သို့မဟုတ် အခြေအနေ တစ်ခုခုနဲ့ သက်ဆိုင်သော အစားအစာ သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေး ပြောင်းလဲမှု တစ်ခုခု ပြုလုပ်မည်ဆိုပါက အရင်ဆုံး ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင် ဆွေးနွေးရန် အားပေးငှာ လိုလားပါတယ်။