သင် ဘယ်လောက်ပဲ ဝိတ်ချဖို့ သို့မဟုတ် အသားချိုသာ ဖြစ်ဖို့ ကြိုးစားကြိုးပမ်းနေတာ ဖြစ်စေ၊ မလုံလောက်သလို၊ အောင်မခံနိုင်သလို ခံစားဖူးရဘူးလားဆိုရင်လည်း၊ တစ်ယောက်တည်းမဟုတ်ပါဘူး။ လူသန်းပေါင်းများစွာက နှစ်စဉ် ဝိတ်ကျစေဖို့နဲ့ ကစားသမားကျန်းမာရေး၊ ကိုယ်ခံအား တိုးစေဖို့ ကြိုးစားနေကြပေမယ့်၊ အားလုံးအောင်မြင်ကြတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဝိတ်အလေးကျန်နေခြင်းနဲ့ ကိုယ်ခံအားမရှိခြင်းဟာ ပြင်းထန်တဲ့ ဆိုးကျိုးတွေကို ကိုယ်ပိုင် ယူဆောင်ထားရတာ သဘောတရားပါပဲ။ နှလုံးရောဂါ၊ အသည်းချိုမြစ်အဆင့် ၂ ဆီးချိုရောဂါ လို လူတွေသိပ်အများကြီး ဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ ရောဂါတွေ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြင်းအပြင်၊ ဝိတ်အလွန်များနေပြီး အကျိုးရှိတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းတွေ ကိုမလုပ်နိုင်နေရင်လည်း သင် အသက်ကြီးလာတဲ့အခါမှာ နေ့စဉ်ဘဝ အရည်အသွေးကို ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်စေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ့်ဝိတ်နဲ့ ကိုယ်ခံအားအကြောင်း ခံနိုင်ရည်မရှိလို့ ဖုံးကွယ်နေခြင်းဟာ ကိုယ်ရေး ကိုယ်တာကျန်းမာရေး၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယုံကြည်ချမှတ်နေရမှု၊ နာနီးချင်း မိတ်ဆွေ၊ မိသားစုတို့နဲ့ ရောဂါကြောင့် အနာဂတ် ဆက်ဆံရေးတွေထဲထိ ထိခိုက်စေပါတယ်။ နောက်မွန်းထိ ရင်ဆိုင်မနေနဲ့ အခုအချိန်တင် ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ အကူအညီပေးချင်လို့၊ ဝိတ်အလွန်များခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်လာမယ့် စိတ်မချမ်းသာစေတဲ့ သဘောတရားတွေကို ဒီမှာ ဖော်ပြပေးထားပါတယ်။
နေ့တိုင်း ကိုယ်ကိုယ်ကို မပိုမို ကြိုက်မနေပဲ ဖြစ်နေရမယ်။
လှပတယ်လို့ ခံစားနေတာက စိတ်အခြေအနေတစ်မျိုးပေမယ့်၊ ဝိတ်အလွန်များနေခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားမရှိခြင်းက ကိုယ့်ကိုယ် ကိုယ်ခန္ဓာကိုယ်အကြောင်း စိတ်ဓာတ်ကျစေတဲ့ နည်းလမ်း အမြောက်အများနဲ့ လိုက်ပါလာတတ်ပါတယ်။ သင် ဝေ့အလေး ပိုများလာလေ၊ ကိုယ်ခံအား ပိုကျလာလေလေ၊ ကိုယ့်ပုံသဏ္ဍာန်အကြောင်း ပိုမို မကျေနပ် နေမည်ဖြစ်တယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ အသားအရေ ပုံရိပ်နဲ့ မကြိုက်တဲ့ အချက်တွေကို ပိုပြီး အသေးစိတ် စဉ်းစားလိုက်လေတိုင်း ကိုယ်ဝန်ချဖို့၊ အစားအသောက်ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ပိုမို မကျန်းမမာတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။ Health Psychology ရေးသော မဂ္ဂဇင်းထဲမှ လေ့လာမှုတစ်ခုကလည်း မိန်းကလေးတွေ ဝိတ်အလေး များလာသလို အစားအစာနဲ့ ဝိတ်ချရေး အပေါ်မှာ အလွန်အကျွံ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ ပိုကြုံရလာကြောင်း တွေ့ရှိထားပါတယ်။ ပုံရိပ်ပေါ် ပိုမို စိတ်ဝင်စားပြီး မကျေနပ်နေလာတာက သင့်ကို မကောင်းသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ လုပ်ခိုင်းနိုင်ပါတယ် – ဥပမာ အာဟာရချို့တဲ့စေတဲ့ diet pills တွေ သုံးစွဲခြင်း၊ ထမင်း skipped လုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးနဲ့ မကိုက်ညီတဲ့ အလွန်တောင့်တင်းတဲ့ fad diet တွေကို လိုက်လုပ်ခြင်း စတဲ့ အရာတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
သင် အဆုတ်လေ ဝင်ရောက်အသက်ရှူရတာ၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရတာ ပိုခက်လာမယ်။
ဝိတ်အလွန်များသူများ၊ အလွန်ဝသူများအနေနဲ့ အသက်ရှူလိုက်တိုင်း လုံလောက်တဲ့ အောက်စီဂျင် မရနိုင်သလို လေ့ကျင့်ခန်းကနေ ရမယ့် ကိုယ်ခံအား အကျိုးကျေးဇူးတွေကိုပါ အပြည့်အဝ မရနိုင်တာတွေ ရှိလေ့ရှိပါတယ်။ ဒီအကြောင်းရင်းထဲက တစ်ခုကတော့ obesity hypoventilation လို့ခေါ်တဲ့ အခြေအနေပါ။ Obesity hypoventilation ဆိုတာ ဝိတ်အလွန်များနေခြင်းကြောင့် နက်ရှူရခက်၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို တားဆီးနေတဲ့ အခြေအနေမျိုးဖြစ်ပြီး၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရတာ ပိုပင်ပန်းစေ၊ အလွယ်တကူ အသက်ရှူမဝ တက်စေတတ်ပါတယ်။ လေ့လာချက်တွေကလည်း obesity hypoventilation ဟာ အထူးသဖြင့် လူပျိုလူဖုန်း (ယောက်ျား) တွေ၊ အလွန်ဝသူ (morbidly obese) တွေမှာ ပိုများကြောင်း တွေ့ရှိထားပါတယ်။ သင့်ရဲ့ အကြိုက်ဆုံး လှုပ်ရှားမှု လှုပ်ရှားခန်းတွေကို ပိုမို မလန်းဆန်းစေသလို၊ ဒီအခြေအနေက အိပ်ရာဝင်ထားချိန် စိတ်သက်ကြသလို အသက်ရှူရပ်သွားတတ်တဲ့ sleep apnea ကိုပါ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ Sleep apnea ရှိလာရင် နှလုံးရောဂါနဲ့ လည်ပင်းသွေးကြော ပွဲကျိုးခြင်း (stroke) ဖြစ်နိုင်ချေ မြင့်တက်စေတာပဲမက ထိတ်လန့်ခြင်း၊ ဗိသုကာကျရောဂါ (depression) လို့ခေါ်တဲ့ စိတ်ကျရောဂါတွေ ထပ်မံဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်းကိုပါ မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါတယ်။
သင် ပိုနာကျင်လွယ်၊ ပိုကြာကြာ နာတာကြီးရမယ်။
ဝိတ်အလွန်များခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားမရှိခြင်းဟာ သင့်ကို စိတ်မချမ်းသာစေဖို့ သာမက၊ ပြင်းပြင်းထန်ထန် နာမဖြစ်ရမည့် ရောဂါတွေကို ပိုမို လွယ်ကူစွာ ဖြစ်လာနိုင်စေပါတယ်။ Canadian Journal of Public Health ထဲက လေ့လာမှုတစ်ခုမှာလည်း အလွန်အကျွံ ဝိတ်တစ်ကီလိုဂရမ် (၂.၂ ပေါင်) တိုးလာတိုင်း ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါတစ်မျိုးခုခံရမည့် အန္တရာယ် ၅.၅ ရာခိုင်နှုန်းလောက် တိုးလာတယ်လို့ တွေ့ရှိထားပါတယ်။ ဥပမာ အအေးမိလို ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးကို စိုက်လေ့ရှိရင် တစ်ခါတရံ တနေ့နှစ်နေ့ လည်နာလည်နာ နားချိန်ယူရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဝိတ်အလွန်များသူ၊ အလွန်ဝသူအနေနဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ တိုက်ဖို့ ကိုယ်ခန်ဓာက ပိုအလှန်အရှုတ်လုပ်ရလိမ့်မယ်။ ဒီလိုနဲ့ သင် နာတာကြီးနေတာ ပိုကြာလာနိုင်ပါတယ်။
လူတွေ သင့်နားမချင်တော့ပဲ ဖြစ်လာမယ် — ငြင်းဆန်မရနိုင်တဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေကိုပဲ ဆုံးရှုံးရနိုင်တယ်။
Personal Relationships မဂ္ဂဇင်းထဲက လေ့လာမှုတစ်ခုကလည်း လူတွေကို သူတို့ရဲ့ စိတ်ကူးချစ်သူ ideal partner ကို ဖော်ပြပေးဖို့ တောင်းဆိုရာက သူတို့ အလွန်အကျွံ ဝိတ်ရှိတဲ့ (BMI မြင့်တဲ့) တယောက်ကိုတော့ မဖော်ပြခဲ့ကြဘူးလို့ တွေ့ရပါတယ်။ တစ်နှစ်ခန့်ကြာပြီးနောက် လေ့လာသူတွေက ဒီ same လူတွေကို ပြန်လည်ဆက်သွယ်ကြည့်မေးမြန်းရာမှာ အနိမ့် BMI ရှိသူနဲ့ ချစ်ရေးတွဲလာချင်တယ်လို့ ပြောခဲ့တဲ့သူတွေဟာ အနိမ့် BMI ရှိသူနဲ့ အချင်းချင်း တွဲနေကြတာ တွေ့ရပါတယ်။ BMI မြင့်တဲ့ သူနဲ့ တွဲချင်တယ်လို့ ပြောခဲ့သေးတဲ့ လူတွေကတော့ တစ်နှစ်ကျော်လောက်အကြာ에도 မနီးစပ်သေးဘဲ လက်မဆက်သေးဘဲ single အနေနဲ့ပဲ ကျန်ရစ်နေကြပါတယ်။ အခြားခြေသွားနည်းနဲ့ ပြောရရင် လူတွေဟာ ကျန်းမာရေးနဲ့ အသက်ရှင်စိတ်ဝိညာဉ် လန်းဆန်းမိုက်မဲစေမယ့် သူတွေနဲ့နီးစပ် နိုင်ချင်ကြတာပါပဲ – သူတို့နားနား ရှိနေလိုက်ရင်သာလည်း ကိုယ့်ကိုယ် ကိုယ်ပင်လည် မကျန်းမာဘူး၊ ပျင်းရိလျက်နေရသလို ခံစားရ မေ့ပျောက်စေမယ့် လူတွေမဟုတ်ပါဘူး။
ပြန်ထွက်ရမယ့် တစ်ကိုယ်တော်လမ်းဟာ ချွေးနဲ့ စည်းကမ်းသိမှုတင်ပဲ ဖြစ်မယ်။
ဝိတ်အလွန်များသူ၊ အလွန်ဝသူအများစုက ဝိတ်ချဖို့ ကြိုးပမ်းဖူးរួစို့ပါပဲ။ လူအချို့မှာ သဘာဝအားဖြင့် ဝိတ်အလေးပိုသည့် ဂျင်နာတစ် ဂုဏ်သတ္တိရှိတတ်ပေမယ့်၊ လူတိုင်းဟာ လေ့ကျင့်ခန်း စနစ်တကျ လုပ်ပေးခြင်းနဲ့ ကျန်းမာလက်ငင်ရှိတဲ့ အစားအစာကို ချိန်ညှိ စားသောက်ပေးခြင်းဖြင့် ပိုမို ကိုယ်ခံအားကောင်းလာနိုင်သလို ဝိတ်လဲ လျော့ချနိုင်ပါတယ်။ Diet နဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းဟာ သာမန် လျင်မြန်တဲ့ ဖြေရှင်းနည်း မဟုတ်ပေမယ့် ဝိတ်ချဖို့နဲ့ ပြင်းထန်ရောဂါအန္တရာယ် လျော့နိုင်ဖို့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ Journal of Obesity ထဲက meta-analysis တစ်ခုကလည်း Diet နဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းဟာ ဝိတ်ချဖို့၊ BMI လျော့ချဖို့နဲ့ ရောဂါ အန္တရာယ် လျော့ချဖို့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းတွေ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြထားပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်
အလွန်ဝ (obesity) ဆိုတာ ကျန်းမာရေးနယ်ပယ်မှာ ဒီခေတ်အချိန်အတွင်း အရေးကြီးဆုံး ပြဿနာတစ်ခုပါပဲ။ အမေရိကန် လူကြီးပေါင်းနှစ်ပုံသုံးပုံလောက်ဟာ ဝိတ်အလွန်များနေကြတယ် သို့မဟုတ် အလွန်ဝနေကြတယ်လို့ ခန့်မှန်းထားရပါတယ်၊ ဒါကြောင့်လည်း နိုင်ငံအတွက် အစီးအပွားနဲ့ ကျန်းမာရေး နယ်ပယ်မှာ အလွန် အရေးကြီးသလို နစ်နာမှု အများကြီး ဖြစ်ပေါ်စေနေပါတယ်။ အလွန်ဝခြင်းဟာ နှလုံးရောဂါ၊ အဆင့် ၂ ဆီးချိုရောဂါ၊ သွေးကြောဆိုင်ရာ ကင်ဆာအမျိုးအစား အများအပြားနဲ့ အသက်ရှည်မှု လျော့နည်းသွားမှု စတဲ့ ပြဿနာအများကြီးနဲ့ ဆက်နွယ်နေပါတယ်။ သင် ဝိတ်အလွန်များနေတယ်၊ အလွန်ဝနေတယ်ဆိုရင်လည်း တစ်ယောက်တည်း မဖြစ်သလို မစိုးရိမ်ရပါဘူး။ လူသန်းပေါင်းများစွာက တူညီတဲ့ လှေတစ်စင်းထဲမှာပဲ နေကြပြီး ဒီအခြေအနေရဲ့ ပြင်းထန်မှုကို မြန်မြန် ခံဝင်နားလည်ဖို့ အချိန်ရောက်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ့်ဝိတ်ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အခက်အခဲရှိနေတယ်လို့ ခံစားနေရင်ပါ မရွံရှာပါနဲ့ — အချိန်မရွေး ပြန်ပြောင်းလဲနိုင်ရေး အခွင့်အလမ်းတွေ အမြဲရှိတယ်။ ပထမဆုံး လက်ကို လုပ်ရမှာကတော့ ကိုယ်ကိုယ် ကိုယ် ရနိုင်မည့်၊ ရောက်နိုင်မည့် ဒီဂရီအတွင်း ရည်မှန်းချက်သေးသေးလေးတွေ သတ်မှတ်ပေးပါ – ဥပမာ သီတင်းပတ်ဆုံးတိုင်း သုပ်တစ်ပွဲ ပိုစားပေးမယ် သို့မဟုတ် တနေ့လျှင် အလုပ်ပြီးပြီးချိန် ၁၅ မိနစ်လောက် လမ်းလျှောက်ပေးမယ် စတဲ့အရာတွေပါ။ ဒီလို အကျိုးရှိလှတဲ့ အပြောင်းအလဲသေးသေးလေးတွေကို စတင် လုပ်ဆောင်လိုက်မိတာနဲ့ပဲ အစကထက် ပိုက်ကီး လုပ်လို့ရအောင် ဆက်လုပ်သွားဖို့ ပိုလွယ်လာမယ်လို့ တွေ့ရမယ်။
DISCLAIMER
ဤ ဘလော့ဂ်တွင် ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာများ၊ ဆရာဝန် အမြင်အကိုးအကားများ အပါအဝင် ကျန်းမာရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော အချက်အလက်အားလုံးကို သတင်းအချက်အလက်ပေးရန်သာ ရည်ရွယ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤ ဘလော့ဂ်အပေါ်တွင် ပါဝင်သော မည်သည့် သတင်းအချက်အလက်/ကြေညာချက်များမဆို ကိုယ်နာအောက်ခံရောဂါတိုင်းကို ခွဲခြား ချက်ချာရှာဖွေရန်၊ ကုသရန်၊ ပြန်လည်သက်သာစေရန် သို့မဟုတ် ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်း မဖြစ်ကြသလို၊ သင့်ကိုယ်ပိုင် ဆရာဝန်/ဆေးရုံဆရာဝန်မှ ပေးနိုင်မည့် ကျန်းမာရေးနှင့် ဆေးဝါးဆိုင်ရာ အကြံဥာဏ်အစား ထားသုံးသင့်သော အရာမျိုး မဟုတ်ပါ။ Nano Singapore Shop အနေဖြင့်လည်း ကျန်းမာရေး၊ အစားအသောက်စနစ် ပြောင်းလဲမှု အကြံအစည်များ especially ရောဂါပေါင်းစပ်ထားတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုခုနဲ့ သက်ဆိုင်ပါက လုပ်ဆောင်မီ အရင်ဆုံး ဆရာဝန်တစ်ဦးနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ အကြံပြုလိုပါသည်။
