ဂလူးကိုစအမိုင်း၊ MSM နှင့် အခြားများ – သင့်ထိန်းချုပ်ရေးအတွက် ပုံမှန် တွဲဖက်ပါဝင်ပစ္စည်းများကို နားလည်ခြင်း

အဓိကအချက်များ

• ဆစ်အုံးအသားစုဆောင်းဖြည့်စွက်စာမများထဲက ပါဝင်ပစ္စည်းတွေက လူအချို့အတွက် တကယ့်လိုအုန်းကူညီပေးနိုင်ပေမယ့် သက်သေခံသုံးသပ်ချက်တွေက ရောယှက်နေတတ်ပြီး အကျိုးသက်ရောက်ဆီဇ်ကလည်း များသောအားဖြင့် သေးသိမ့်တယ်။ ထို့အပြင် *label ပေါ်အသေးစိတ် (အမျိုးအစား၊ မီလီဂရမ်ပမာဏ၊ standardisation ဖြစ်/မဖြစ်)* တွေကြောင့် သုတေသနမူရင်းနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့သို့မဟုတ် မကိုက်ညီတဲ့ ထုတ်ကုန်ကို ဝယ်နေတာ ဖြစ်မဖြစ် ဆုံးဖြတ်သွားတတ်တယ်။
• အိုးလိုင်းဆစ်အုံးပန်းθύ (Osteoarthritis – OA) အတွက် glucosamine နဲ့ chondroitin က စမ်းသပ်ရလာလာဒ်တွေအရ အမြင့်အနိမ့်တွေ ရောယှက်နေတတ်တယ်။ စူးစမ်းသပ်လေ့လာမှုကြီးတွေမှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် “အောင်ပွဲကြီး” တခု မဖြစ်ပေမယ့် အနားယားနာကျင်မှု လတ်တလော-ပြင်းထန်တဲ့ အသားအုပ်စုလို စိတ်ပိုင်းဂရုတစိုက်ဖြစ်တဲ့အဖွဲ့ဝင်တွေမှာ ပိုကောင်းတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ တွေ့ရတတ်လို့ *မကြာခဏဆက်သောက်နေလောက်အောင်* မဟုတ်ပဲ စက်ကိရိယာတစ်ကြိမ်လောက် စိတ်ရှည်စမ်းသပ်သောက်ကြည့်ဖို့တန်ပါတယ်။ (nccih.nih.gov)
• လုံခြုံရေးက လက်အောက်သို့ပဲမထားရဘူး။ ဆစ်အုံးအသားစုဆောင်းဖြည့်စွက်မတွေထဲမှာ တွေ့ရလေ့ရှိတဲ့ ပစ္စည်းများစွာက သွေးကြည်ဖျော်ဆေးတွေနဲ့ ထိတွေ့ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်တယ်၊ သွေးစီးဆင်းချိန် (bleeding time) ကို ပြောင်းလဲနိုင်တယ်၊ သွေးအောက်ချိုငှန်းကို သက်ရောက်စေမယ် စတဲ့အရာတွေ ဗဟိုထားနိုင်တယ်။ နာကျင်ရင်းဆေးတွေ၊ စိတ်ကျဆေးတွေ နဲ့လည်း တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်နိုင်လို့ – အထူးသဖြင့် စင်ကာပူလို စျေးကွက်မှာ လူအများစုက ထည့်ပြီး စားနေတာ၊ ထည့်ပြီး စားနေတာနဲ့ ထပ်ထည့်သောက်နေကြတာများလို့ ဆေးဆိုင်ခွဲ/GP ကို ခဏအကြောင်းပြောမေးခြင်းက အတော် အသိဉာဏ်ရှိတဲ့ အဆင့်တခုပါ။ (nccih.nih.gov)

နိဒါန်း

သင် စင်ကာပူမှာ နေထိုင်နေလျှင် ကြက်ကုတ်ခါး၊ တင်ပါးဆစ်အုံးနာကျင်မှုတွေ ဘာကြောင့် လူတွေကြား “လေထုအချိန်” များရသလဲ ဆိုတာကို တိုက်ရိုက်ရှင်းပြပေးရမလောက်အောင် နားလည်နေလောက်ပါလိမ့်မယ်။

နေ့စဉ် သွားလာရေးလုပ်ရတာကြောင့်လား — လမ်းကြောင်းရှည်ရှည်တွေ၊ အမြဲတမ်း ပြင်ဆင်နေသလိုပဲ ထင်စရာ Escalator တွေ၊ ပြဿနာမရှိလိုပဲ ခံစားရတဲ့ MRT ဘူတာဧရိယာ မော်ဘီလ်လှေကားတွေက… တစ်ချိန်မှာတော့ လက်အောက်မခံဖြစ်လာတတ်ကြလည်း ဖြစ်တယ်။ ဒါမှမဟုတ် စနေနေ့ တနင်္ဂနွေနေ့ အားကစားတွေ (ဘဒ်မင်တွန်၊ ဘောလုံး၊ pickleball၊ East Coast Park မှာ လေးစွဲလက်လှောလှားပြေး…) လုပ်နေတဲ့အခါ သင့်အဆုတ်နဲ့ နှလုံးက သင့်နေပေမယ့် ဆစ်အုံးတွေက အရေးချိန် စကားဝိုင်းဝင်နေတတ်တယ်။

အဲဒီအချိန်မှာပဲ ဆစ်အုံးဖြည့်စွက်စာတွေ စကားဝိုင်းထဲ ဝင်လာတတ်ကြတယ်။

ရိုးရိုးစိတ်မဝင်စားတဲ့ အမြင်နဲ့ကြည့်ရရင်လည်း ဆစ်အုံးထုတ်ကုန် အများစုရဲ့ ပါဝင်ပစ္စည်းစာရင်းက အလွန် ယုံကြည်ရလောက်သလို ဖြစ်နေတတ်တယ် – glucosamine sulfate, chondroitin, MSM, သံပုရာ/curcumin, omega-3, collagen peptides, hyaluronic acid, boswellia, SAMe … ဘူးတစ်ဘူးထဲမှာ တနည်းနည်းနေကြတယ်။

အရေးကြီးချက်က ဒီတခု – ဆစ်အုံးဖြည့်စွက်စာတွေထဲ လက်ခံအသုံးများတဲ့ ပါဝင်ပစ္စည်းတိုင်းက “တူညီ” နေကြတာမဟုတ်သလို တည်နေရတဲ့ သရိုက်မှတ်ထားတဲ့ အာမခံချက်ကလည်း တူညီမနေကြဘူး။ အချို့က အိုးလိုင်းဆစ်အုံး (osteoarthritis) လက္ခဏာတွေ — နာကျင်မှုနဲ့ လှုပ်ရှားရတဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်တွေကို အဓိက စမ်းသပ်ထားတာဖြစ်ပြီး အချို့က ပြင်းထန်ရင်ဂျိုက်ရောဂါတွေ (rheumatoid arthritis လို) အတွက် ပိုမိုသက်သေခံချက်ကောင်းတယ်။ တချို့ကတော့ “ဖွဲ့စည်းပုံ/ချိတ်ဆက်အရိုးအုပ်လိမ်းအရည်” ကို ပိုနီးစပ်သော်လည်း နာကျင်မှုသက်သာရေးကို တိုက်ရိုက် မရည်ရွယ်ထားတာများတတ်တယ်။ သက်သေခံအချက်အလက်တွေဟာလည်း *သုတေသနတွေမှာ သုံးထားတဲ့ အမျိုးအစား* နဲ့ *သုံးထားတဲ့ မီလီဂရမ်ပမာဏ* ပေါ် မူတည်ပါတယ် — ဒါကပဲ Label ပေါ်မှာ ရှုပ်ထွေးသွားရတဲ့ အစိတ်အပိုင်းပါ။ (nccih.nih.gov)

ဒီလမ်းညွှန်စာမူလေးရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က သင့်ကို အောက်ပါအရာတွေမှာ ကူညီဖို့ပါ –

• ဒီပါဝင်ပစ္စည်းတွေ ရှင်းလင်းလွယ်အောင် ဘာတွေ ဆိုရင် ဘာလဲ ရှင်းပြပေးဖို့
• လူတွေကို အခြေပြုသုတေသနတွေက ဘာတွေ (နဲ့ ဘာမ) ညွန့်ဆိုထားလဲ ဆိုတာ – အထူးသဖြင့် အိုးလိုင်းဆစ်အုံးအတွက် သိစေဖို့
• သုတေသနတွေမှာ သုံးထားတဲ့ မီလီဂရမ်ပမာဏနဲ့ ရိုးရိုး ထုတ်ကုန် label ပေါ်က မီလီဂရမ်ပမာဏတွေကို နှိုင်းယှဉ်အောင် ကူညီဖို့
• “ဒီဟာက ကောင်းလား?” ဆိုတာကြမေးရုံနဲ့ မပြီးပါနဲ့ – ဆေးဆိုင်ဆရာ/GP နဲ့ စကားလဲတဲ့အခါ သင့်ကို ကောင်းမွန်တဲ့မေးခွန်းတွေ၊ သတိပြုချက်တွေတက်အောင် လုပ်ပေးဖို့

ဤလမ်းညွှန်စာအုပ်သည် ဘယ်သူအတွက်လဲ (နဲ့ ဆစ်အုံးဖြည့်စွက်စာတွေက တကယ့်အကူအညီ ဘာလောက် လုပ်ပေးနိုင်မလဲ)

စင်ကာပူထဲက ရိုးရိုးဘဝ အခြေအနေများ – လမ်းလျှောက်ကြာ၊ ခြေထောက်လှမ်းရင့် မိတ်ဆွေ အလုပ်တွေ၊ စနေနေ့အားကစားနဲ့ ကြမ်းတက်လှေကားများ

Clinic ဘဝနဲ့ တကယ့်အကြောင်းအရာ (influencer ဘဝမဟုတ်ပါ) မှာဆိုရင် ဆစ်အုံးမသာယာမှုတွေဟာ သိပ်မနေရတဲ့ ပုံစံ အချို့နဲ့ပဲ သိသာပေါ်လွင်တတ်ပါတယ် –

• ပြီးလွန်တဲ့ နာရီအများကြီး လမ်းလျှောက်/ခြေထောက်လှမ်းရင့်နေရင်းနဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ စကြာမရှည် Knee နာကျင်မှု (ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရောင်းချရေး၊ သက်မြောက်သူ ပြုစုရေး၊ ပွဲရုံ/Event၊ လုံခြုံရေး၊ သင်ကြားရေး အလုပ်တွေ)
• တင်ပါး/ကြားဟပ်နာကျင်နားယားမှု ကို နေရင်း ထိုင်နေပိုင်းမှာ ပိုဆိုးပြီး ထပြီးလှုပ်ရှားတဲ့အခါ သာလွန်နာကျင်လာတတ်တာ
• အားကစားပြီးနောက် “ကြွက်တက်သလို ခြေထောက်နွဲ့နွဲ့ဖြစ်နေတာ” စိတ်ခံစားရမှု — အထူးသဖြင့် လေ့ကျင့်ပြင်ဆင်မှု အရွယ်အစားကို အလွန်မြန်မြန် တက်သွားသည့်အခါ
• မနက်စောစော ခန္ဓာကိုယ်တောင့်တင်းနေတာ လှုပ်ရှားတာနည်းနည်းနဲ့ သက်သာလာတတ်ခြင်း (Osteoarthritis မှာ များတတ်သလို အခြေအနေတချို့ အပေါ်မူတည်ပြီး အရိုးကြောရောင်ရမ်းရောဂါမျိုးနဲ့လည်း တွဲဖက် တွေ့ရတတ်တယ်)

ဖြည့်စွက်စာတွေကို မကြာခဏ “အကောင်းမြင်အဖြေ” လို့ ပုံဖော်လေ့ရှိကြတယ်။ ဒါပေမယ့် အကောင်းဆုံးအမြင်ကတော့ သူတို့ကို လက္ခဏာပံ့ပိုးကူညီပေးတဲ့ နည်းလမ်းပစ္စည်း တခုအနေနဲ့ သတ်မှတ်ကြည့်ခြင်း – သင့်တွဲဖက်လက်နက်စုအတွင်းက တစ်ခုတည်း အလုပ်လည်း ကောင်း၊ အုပ်စုနဲ့လည်း ကောင်းပါပဲ။

ဖြည့်စွက်စာတွေဟာ လက္ခဏာတွေကိုပဲ ကူညီပေးတတ်တယ် – အကြောင်းရင်း သွားရောက်စစ်ဆေးခြင်း၊ ပြန်လည်သငယ့်ခန်းကျင့်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းသိမ်းရေး၊ ဆေးကုသမှုတွေကို မအစားထိုးနိုင်ပါ

သင့်ဆစ်အုံနာကျင်မှုက Osteoarthritis ဖြစ်နေတာဆိုရင် ဖြည့်စွက်စာ အမျိုးမျိုးအတွက် ရှိနေတဲ့ သက်သေခံချက်တွေကို အချို့နေရာမှာ အကျိုးအိမ်နိမ့်နိမ့်နဲ့ ရောင်းဝယ်ထားကြပြီး ရေရှစ်ရေကို နှိုင်းယှဉ်ရခက်တဲ့ အဖြစ်အပျက်များ လို့ ခန့်မှန်းဖော်ပြလို့ရပါတယ်။ ဒါက “လုံးဝ အလုပ်မလုပ်ဘူး” ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ မျှော်လင့်ချက်ကို အောက်ပါလို သတ်မှတ်ထားသင့်တယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ –

• “ဒီဟာက နာကျင်မှုနဲ့ တောင့်တင်းမှုကို နည်းနည်း ထိန်းသိမ်းလျော့ချပေးလောက်မလား?”
• “ဒီဟာ သောက်ရင်းနဲ့ လေးနက်တဲ့ ရန်ဝင်အလုပ်တွေ (အားကစားလေ့ကျင့်ရေး၊ လှုပ်ရှားမှုတိုးအောင်လုပ်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းဖို့ လုပ်ရတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းတွေ၊ တဖြည်းဖြည်း လှုပ်ရှားသွားရမယ့် pacing စနစ်တွေ) ကို ပိုနူးညံ့အောင် လုပ်ဖို့ ကူညီပေးနိုင်မလား?”
• “အကယ်၍ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနေလို့ ထင်ရရင် တကယ့်အားဖြင့် အကျိုးရှိနေတာကို ဘယ်လို သက်သေအထောက်အထား ထားရမလဲ – လစဉ်လစဉ် အပေါ်ယံ မျှော်လင့်ချက်ကိုပဲ ဝယ်သောက်နေတာ မဖြစ်အောင်?”

နာမည်ကျော် glucosamine + chondroitin လုပ်ရပ်တွေကိုပဲ လက်နက်ကြောင်းပြန်ကြည့်ရင်ပဲ စမ်းသပ်မှုကြီးတွေ နဲ့ ကျွမ်းကျင်ပါရမီ ဆရာဝန်အဖွဲ့က ပွင့်လင်းပြောကြတာက “ဟုတ် / မဟုတ်” တခုတည်း စိတ်ချရလောက်အောင် မပြောနိုင်သေးကြဘူးဆိုတာပါ။ GAIT လို့ အများအပြား ရည်ညွှန်းကြတဲ့ စမ်းသပ်မှုကြီးတခုမှာ (ပတ် ၂၄ ပတ်ကြာ) ပျမ်းမျှရလဒ်တွေ အရ စာရင်းတိုက်ကြည့်ရင် celecoxib က placebo ကို ကျော်တက်နိုင်ခဲ့တယ်၊ ဖြည့်စွက်စာတွေကတော့ ပိုခက်ခဲတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာရလဒ်တွေ၊ အဖွဲ့ခွဲအလိုက် ကြည့်မှ နားလည်ရမယ့် ရလဒ်တွေ ဖြစ်နေတတ်တယ် – အထူးသဖြင့် အခြေခံနာကျင်မှု ပိုပြီး ပြင်းထန်တဲ့ အသားအုပ်စုမှာ combinaison ဧရိယာ ပိုပို တုံ့ပြန်နိုင်ခဲ့တာတွေ တွေ့ရတယ်။ (dchealth.dc.gov)

GP/Physio ကို ဘူးကုန်လောက်မှ သွားမလား၊ စစချင်း တစ်ခါတည်း သွားမလား

အောက်ပါ အချက်တွေရှိလာရင် ဖြည့်စွက်စာနဲ့ပဲ “လမ်းလျှောက်ဖြေရှင်း” လုံးဝ မလုပ်သင့်ပါ –

• ပူနွေးပြီး အနီရောင်ထွက်နေတဲ့ ဆစ်အုံး
• ဆစ်အုံးလက္ခဏာတွေနဲ့ တွဲဖက်ပြီး ဖျားနာခြင်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်လုံးလုံး မကောင်း သကာမျိုး ဖြစ်နေခြင်း
• ထိခိုက်ဒဏ်ရာနောက်ဆက်တွဲ အခြားရုတ်တရက် ဖူဖြိုးနေတာ၊ ကိုယ်အလေးမခံနိုင်တော့သလို ဖြစ်နေခြင်း၊ ပုံရိပ်သွန်ယှက် deformity တွေ မြင်ရခြင်း
• ကျည်းကပ်ခြင်း၊ ဆစ်အုံးတွင်း ပိတ်သွားသလို၊ ခြေချောက်ရိုက်ရင်းမှာ “လက်လျော့ပြီး” ရုတ်တရက် အလွတ်ကျသွားသလို ဖြစ်နေတဲ့ အခြေအနေတွေ
• ညဘက်နာကျင်မှု တဖြည်းဖြည်း ဆိုးလာနေပြီး ထွက်ခွာမသွားဖြစ်တတ်ခြင်း
• မရှင်းလင်းသေချာသေးတဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်ကျနေတာ၊ ထိတွေ့ယားယက်ခြင်း၊ လက္ခဏာတွေ မြန်မြန် လျှင်လျှင်မြန်မြန် ဖြန့်သွားနေတာ

Physio သို့မဟုတ် GP နဲ့ အချိန်မီ တွေ့ဆုံသွားခြင်းဟာ လစဉ်ရှင်းလင်းပေးရမယ့် စမ်းသပ်အချိန် မြန်မြန်ချုပ်ဆီးပေးနိုင်သလို သင့်လက္ခဏာတွေက အိုးလိုင်းဆစ်အုံးနာ (OA) ဖြစ်မဖြစ်၊ ကြောချောင်းနာ ဖြစ်မဖြစ်၊ အရိုးကြောရောင်ရမ်းရောဂါ (inflammatory arthritis) ဖြစ်မဖြစ်၊ အခြားအရိုးမဟုတ်တဲ့ နာကျင်မှုတွေ (ရောဂါတွေ) ဖြစ်မဖြစ် ဆိုတာ သတ်မှတ်ဖော်ထုတ်ပေးရာမှာလည်း အဓိက ပါဝင်ကူညီပေးပါတယ်။

အနာရောဂါဗေဒ အရ မြန်မြန်နားလည်ရအောင် – “joint support” ပါဝင်ပစ္စည်းတွေ ကြိုးပမ်းသွားတယ့် တည်နေရာများ

ဆစ်အုံဖြည့်စွက်စာတွေကို မိတ်ဆွေတွေ သီးခြားစကားလုံးတွေနဲ့ မြင်တတ်ပေမယ့် သူတို့ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေကတော့ အများအားဖြင့် ဇီဝဗေဒ “လို့ချက်” သုံးခုအတူလာတဲ့ ကဏ္ဍတွေထဲကို ကိုယ်စားပြုသွားနေတတ် ပါတယ်။ ဘယ်ထဲက အုပ်စုတခုမှာ ပါဝင်နေရလဲ ဆိုတာ သိထားရင် လာဘ်ရောင်းစာတွေက သင့်အခြေအနေနဲ့ ကိုက်ညီ/မကိုက်ညီ စိစစ်နိုင်ပါတယ်။

၁) ကတ်တီးလိတ်နဲ့ connective tissue (“ဖွဲ့စည်းပုံ”)

ဒီကဏ္ဍမှာ ပါဝင်လာတတ်တာတွေက –

• glucosamine
• chondroitin
• collagen (hydrolysed peptides သို့မဟုတ် undenatured type II)
• အချို့က MSM ကိုပါ ထည့်သတ်မှတ်တတ်တယ် (ဆာဖာပါဝင်တဲ့ chemical ပြင်ဆင်ပစ္စည်းတွေက connective tissue ကို ဆက်စပ်နေတဲ့အတွက်)

Osteoarthritis မှာ ကတ်တီးလိတ်ပြောင်းလဲသွားတာတွေက အရေးကြီးပေမယ့် နာကျင်မှုဟာ စကန်ပေါ်မှာ မြင်ရတဲ့ “ရိုက်ကျိုးပေါက်” နဲ့ သွေးချိုင့်မှန်ကန်စွာ ကိုက်ညီနေခြင်း မဖြစ်အတတ်သော အရာပါ။ ဒါကြောင့် “ကတ်တီးလိတ် တည်ဆောက်ပေးမယ်” ဆိုတဲ့ အင်္ဂါရပ်တစုနဲ့ပဲ OA ကို ရှင်းပြတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေက တော်တော်ပါတန့် သက်သက်မဟုတ်ဘူး။

၂) Synovial fluid (“လိမ်းရည်၊ စိုထိုင်းမှု၊ လျှောလဲဖြတ်သန်းနေတာ”)

ဒီမှာ hyaluronic acid (HA) ကို အများဆုံး မြင်ရတတ်တယ်။ လူအများစုက HA ကို အရေပြားပြုပြင်ရေးထုတ်ကုန်တွေထဲကနေ အသိထားကြပေမယ့် ဆစ်အုံးထဲမှာတော့ synovial fluid ရဲ့ ထူထဲမှုနဲ့ ရိုက်အုန်းခံနိုင်ရည် လိုအပ်ချက် စသည်ဖြင့် အရေးကြီး အစိတ္အပိုင်းတခုပါ။

နှုတ်ချောင်းနဲ့သောက်သုံးတဲ့ HA (oral HA) က ဆစ်အုံးထဲကို တိုက်ရိုက် ထိုးသွင်းသည့် injection နဲ့ သက်သေခံချက်အရ မတူကြဘူး။ ထို့ကြောင့် မျှော်လင့်ချက် ထားတဲ့အတိုင်း လက်ခံစေဖို့ အရမ်း အရေးကြီးတယ်။ (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)

၃) ရောင်ရမ်းမှုနဲ့ နာကျင်မှု သတိပေးခြေရာ (“အရောင်အရည်ထိန်းညှိမှု”)

ဒီအုပ်စုမှာ တွေ့ရတာတွေက –

• curcumin (သံပုရာမှ ထုတ်ယူထားတဲ့ပါဝင်ပစ္စည်း)
• boswellia serrata extract
• omega‑3 fatty acids (EPA/DHA)
• SAMe (အထူးအလုပ်လုပ်ရတဲ့အကြောင်း ရှိလို့ ကျနော်တို့ နောက်ပိုင်း ပြန်ပြောမယ်)

OA နာကျင်မှုက *ပျက်စီးနေတာ သာမန် wear and tear* တစုံတရာထဲနဲ့ပဲ မရှင်းလင်းသွားနိုင်ပါဘူး။ ယာဉ်လှည့်နေတဲ့ အကျိုးအာနိသင် (mechanical stress)၊ မမြင်ရလောက်တဲ့ အနိမ့်အဆင့် ရောင်ရမ်းမှု (low‑grade inflammation) နဲ့ ကိုယ်ခံအာရုံကြောစနစ် hypersensitivity တက်လာတာတွေ အားလုံး ကူညီပါဝင်နိုင်တယ်။ ဒီလိုအခြေအနေတွေကြောင့်ပဲ ရောင်ရမ်းမှုထိန်းချုပ်ပေးတဲ့ ဓာတ်ကြဲပစ္စည်းတွေဟာ ကတ်တီးလိတ်ကို “ပြန်တည်ဆောက်ပေးတာ” မဖြစ်တာနဲ့ အတူ လူအချို့ရဲ့ နာကျင်မှုသက်သာရေးမှာ အကျိုးသက်ရောက်နိုင်တာတွေ ရှိလာတတ်တယ်။

အကျိုးသက်ရောက်မှု မျှော်လင့်ရာကို ဘယ်လို တိုင်းတာရမလဲ – နာကျင်မှု၊ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းနဲ့ အချိန်ကြာချိန်

ဆစ်အုံးဖြည့်စွက်စာတစ်မျိုးမျိုး သောက်သုံးနေစဉ် “သောက်ဆက်သင့်/မသင့်” ကို သဘောတရားနဲ့ ဆုံးဖြတ်နိုင်အောင် အလေ့အကျင့်တခုထားဖို့ အကောင်းဆုံးနည်းက သင် အကယ်၍ အကောင်းမြင်လို့ မျှော်လင့်တဲ့ ရလဒ်တွေကို သေချာချိန်ညစ်ရေးသားခြင်း ဖြစ်ပါတယ် –

• နာကျင်မှု – “မိနစ် ၃၀ လမ်းလျှောက်ပြီးနောက် ဘယ်လောက်နာလဲ?”
• တောင့်တင်းမှု – “ထိုင်နေရာက ထပြီးမှ ဘယ်လောက်ကြာမှသာ ပုံမှန်လို ခံစားရလဲ?”
• လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း – “လှေကားတက်တဲ့အခါ လက်တိုင်မကိုင်လို့ရသေးလား?”
• လှုပ်ရှားမှုပမာဏ သည်းခံနိုင်စွမ်း – “workout လုပ်ရက်တစ်ရက်နဲ့ နောက်ရက် ၂ရက်လောက် အလွန် နာကျင်နေရမလား၊ ဒါမှမဟုတ် သက်သာလာလား?”

တကယ့် သုတေသနထဲမှာ စမ်းသပ်ထားတဲ့ ပါဝင်ပစ္စည်းအများစုက—အလွန်ထူးခြားစွာ အလုပ်လုပ်တဲ့အခါထဲမသော်—အဓိကအကျိုးသက်ရောက်မှု စုံစမ်းလက္ခဏာတွေက ရက်အနည်းငယ်နဲ့ မသိသာပါဘူး၊ ပတ်ပေါင်းအနည်းငယ်လောက်မှ နောက်မှပဲ သိသာတတ် ပါတယ်။ ဥပမာ GAIT စမ်းသပ်မှုက ၂၄ ပတ် ကြာခဲ့တာဖြစ်ပြီး “ရက် ၁၂၄ နာရီစောင့်ရမယ်” မဟုတ်ခဲ့ပါဘူး။ ဒါ သက်သေခံချက်တခုအနေနဲ့ပဲ ရလဒ်တွေက ရောယှက်နေပြီး ခွဲကြည့်မှ နားလည်ရတဲ့ အရလဒ်တွေဖြစ်နေတာကို ပြသထားတယ်။ (dchealth.dc.gov)

အများဆုံး တွေ့ရတတ်တဲ့ ဆစ်အုံးဖြည့်စွက်စာ ပါဝင်ပစ္စည်းများ – လူနာစမ်းသပ်သက်သေခံချက်နဲ့ Label တွေဟာ အကြမ်း အရာတွေဘယ်လို ပြောပြထားသလဲ (အထူးသဖြင့် Osteoarthritis အတွက်)

အခုပါဝင်ပစ္စည်းတစ်ခုချင်းစီ အကြောင်းကို သွားမယ် — ဒါပေမယ့် label ဖတ်တတ်သူ တခုအနေနဲ့ စိတ်ထားထားပါ။

အချက်တကယ်နားလည်ဖို့ လိုအပ်တာတခုက – သုတေသနလကျင်ရလဒ်တခုက စျေးအုံထဲရှိ ထုတ်ကုန်တိုင်းဆီကို တိုက်ရိုက် ရောက်ရှိသွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲ့ဒီရလဒ်က သုတေသနမှာ သုံးခဲ့တဲ့ *ပါဝင်ပစ္စည်းအမျိုးအစား (form)*၊ *မီလီဂရမ်ပမာဏ (dose)* နဲ့ *သောက်သုံးခဲ့တဲ့ ကြာချိန် (duration)* ကို ကိုက်ညီတဲ့ ထုတ်ကုန်တွေရဲ့အပိုင် ပြန်လည်အသက်ဝင်နိုင်မယ်။

စင်ကာပူထုတ်ကုန်တွေကို ကြည့်မယ်ဆိုရင်လည်း များသောအားဖြင့် စပ်စုထုတ် (blend) ပုံစံနဲ့ ထုတ်လုပ်ထားလို့ ပါဝင်ပစ္စည်း အရာအရာစီ ကို ပိုက်ဆံနဲ့ ရှေ့ပြေးထားသလို ဖြစ်ပေမယ့် နေ့စဉ်သောက်သုံးမယ့် မီလီဂရမ်ပမာဏအရ ဂရမ်အလိုက်ကြည့်ရင် သုတေသနတွေထဲက clinically meaningful ဖြစ်တဲ့ ပမာဏနဲ့ မကိုက်ညီတော့တာတွေ အလွန်များနေတတ်တယ်။

ဆုံးဖြတ်ရအဆင့်တွေ လျှင်မြန်အောင်လုပ်ပေးရအတွက် ဒီအောက်က အကြမ်းနှိုင်းယှဉ်ဇယားလေးကို ဖုန်းနဲ့ screenshot ယူထားနိုင်ပါတယ်။ ထို့နောက် အသေးစိတ်တွေကို အစီအစဉ်အလိုက် ပြန်ဆင်းသွားမယ်။

ဒီဇယားကို ဘယ်လို ဖတ်ရမလဲဆိုရင် – အမှန်တကယ်တော့ *နိယာမအဖြစ် ဆောင်ရွက်သွားပေးမယ့် reality filter* လို့ ထင်ရမယ်။ သင့်ထုတ်ကုန်က “Label ပေါ်မှာ သတိထားရမယ့်အချက်တွေ” ဆိုတဲ့ ကော်လံနဲ့ မကိုက်ရင် သုတေသနနဲ့ ကိုက်ညီနေတော့မှာ မဟုတ်တော့ရင်ပါ။ အဲ့ဒီနေရာကနေပြီး သင်လုပ်နေတာဟာ ကိုယ်ပိုင် စမ်းသပ်မှုတခုဖြစ်သွားတယ် (အဲ့တာကလည်း အမေ့မရဖို့အတွက် ကောင်းတယ်၊ ဒါပေမယ့် စမ်းသပ်နေတယ်ဆိုရင် စမ်းသပ်နေသလို စာရင်းသိမ်း ရမယ်ဆိုတာ သဘောထားထားပါ။) (nccih.nih.gov)

Glucosamine – အမျိုးအစားများ (form), သက်သေခံချက်နဲ့ သုတေသနနဲ့ ဘယ်လို နှိုင်းယှဉ်ရမလဲ

Glucosamine က ဂလက်ကိုဆိုင်အမိုဂလိုက်ခန် (glycosaminoglycans) လို့ခေါ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ ဖွဲ့စည်းရာမှာ ပါဝင်နေတဲ့ သဘာဝရ ပါဝင်ပစ္စည်းတခုဖြစ်ပြီး ဤအရာတွေက ကတ်တီးလိတ် ဖွဲ့စည်းပုံအတွင်း ပါဝင်ကြပါတယ်။ Label ပေါ်မှာ သင်တွေ့ရလေ့ရှိတာက –

• Glucosamine sulfate
• Glucosamine hydrochloride (HCl)

ဒီအပြောင်းအလဲက ရိုးရိုး cosmetic မဟုတ်ပါဘူး။ သုတေသနရလဒ်တွေက ရောယှက်နေတတ်ပြီး formulation ကွာခြားချက်တွေကြောင့် သုတေသနတွေကို တိုက်ရိုက် နှိုင်းယှဉ်ရခက်တယ် ကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။ NCCIH လည်း glucosamine ကို sulfate အနေနဲ့လည်း ရောင်းနေသလို hydrochloride အနေနဲ့လည်း ရောင်းနေတာကို တိုက်ရိုက် ဖော်ပြထားပါတယ်။ (nccih.nih.gov)

Osteoarthritis အတွက် သက်သေခံချက်က ဘာပြောလဲ
NCCIH ရဲ့ အောက်ဆုံးသတ်မှတ်ချက်ကို ဂရုစိုက်ရင် – အောက်ခိုင်းဘက် OA နာကျင်မှုနဲ့ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းအတွက် သုတေသနတွေက ရလဒ် အရောအစားဖြစ်နေပြီး glucosamine (တစ်ခုတည်း သောက်သုံးခြင်းဖြစ်စေ chondroitin နဲ့ တွဲသောက်ခြင်းဖြစ်စေ) ဟာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ဘယ်လောက်ထိ အသုံးဝင်မလဲဆိုတာ လုံးဝ သေချာမရှိသေးကြောင်း ပြောထားတယ်။ (nccih.nih.gov)

GAIT စမ်းသပ်မှုက မျှော်လင့်ချက်တွေထဲမှာ ဘယ်လို အခန်းကဏ္ဍယူထားလဲ
GAIT မျိုးရိုးစမ်းသပ်မှု (၂၄ ပတ်ကြာ) မှာ လူနာ ၁,၅၈၃ ယောက်ကို glucosamine ၁,၅၀၀ mg၊ chondroitin ၁,၂၀၀ mg၊ နှစ်ခု ပေါင်းစပ် formula တစ်မျိုး၊ celecoxib ၂၀၀ mg နဲ့ placebo လို့ randomise လုပ်ခဲ့တယ်။ စာရင်းချုပ်လိုက်ရင် celecoxib က placebo ထက် ပိုကောင်းသတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ပေမယ့် ဖြည့်စွက်စာအဖွဲ့တွေမှာတော့ ရလဒ်တွေ ရောယှက်ပြီး *အထူးသဖြင့် အခြေခံနာကျင်မှု ပိုပြင်းထန်နေတဲ့ အသားအုပ်စုမှာ* ပိုမို သက်သာမှု အဖြေတွေ တွေ့ရပါတယ်။ (dchealth.dc.gov)

စင်ကာပူထဲက စျေးဝယ်သူအနေနဲ့ ဒီသတင်းကို ဘယ်လို အသုံးချရမလဲ

• Glucosamine ကို “ဖြည့်စွက်စာတခု ဖြစ်လို့ ကောင်းမလား” လို့မျက်လုံးလည်းမဖွင့်ဘဲ မဝယ်သင့်ပါဘူး။ သုတေသနမူရင်းနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ အမျိုးအစား (form) + နေ့စဉ် မီလီဂရမ်ပမာဏ + လုံလောက်တဲ့ အချိန်ကြာချိန် ကို ကိုက်ညီအောင် စဉ်းစားပြီးမှ ဝယ်သင့်တယ်။
• NSAID သောက်သလို ခံစားရမယ်လို့ မမျှော်လင့်ပါနဲ့။

Label စစ်ရင် ပိုက်ဆံသိမ်းနိုင်မယ့် လုပ်ရမယ့်အချက်

• Label ပေါ်မှာ glucosamine sulfate လို့ သေချာရေးထားလား၊ glucosamine HCl လို့ရေးထားလား (ရိုးရိုး “glucosamine” လို့ပဲ မထားထားတာ) ကြည့်ပါ။
• နေ့စဉ် သောက်မယ့် မီလီဂရမ်ပမာဏ ကို တိတိကျကျတွက်ပါ – (တလုံးရှိ mg × တနေ့ သောက်မယ့် လုံးရေ).
• ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ထုတ်ကုန်ဖြစ်ရင် ပါဝင်ပစ္စည်း တစ်ခုစီအတွက်လည်း နေ့စဉ် သောက်သုံးမယ့် ပမာဏက သုတေသနတွေထဲက အနည်းဆုံးနဲ့ ကိုက်ညီအောင် ရှိ/မရှိ စဉ်းစားဖို့ လိုတယ်။

Glucosamine sulfate ကို အဓိက ပါဝင်ပစ္စည်းအနေနဲ့ ကြီးကြီးမားမား ထားရှိထားတဲ့ ပေါင်းစပ်ထုတ်ကုန်တွေကို ပိုကြိုက်သူဆိုရင် စင်ကာပူအရောင်းရှိ ထုတ်ကုန်တစ်မျိုးအနေဖြင့် Nano Singapore ရဲ့ Joint Guard Formula – 120ct ကို ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ ဖတ်ရှုရအောင် သုံးနိုင်ပါတယ်။ ဒီထဲမှာ glucosamine (Product page မှာ sulfate လို့ ဖော်ပြထားတယ်) အပြင် chondroitin, MSM, boswellia, bromelain လို ဆစ်အုံးပံ့ပိုးပါဝင်ပစ္စည်းတွေကို တစ်ဘူးထဲ သို့ စပ်ထည့်ထားတာကို တွေ့ရလိမ့်မယ်။ စင်ကာပူစျေးကွက်ထဲ များသောအားဖြင့် တွေ့ရတဲ့ “blend” ပုံစံကို နားလည်ဖို့ Case study အနေနဲ့ သုံးကြည့်နိုင်ပါတယ်။ (nanosingaporeshop.com)

Glucosamine အတွက် လုံခြုံရေးအချက်အလက်များ (စင်ကာပူ Life ကို ထည့်သွင်းထားပြီး)

လူနာများထံမှာ မကြာခဏ တွေ့ရတဲ့ အကြောင်းအရာအချို့က –

• သွေးအောက်ချိုငှန်း – NCCIH က glucosamine သောက်ခြင်းကြောင့် လူအချို့မှာ သွေးအောက်ချိုငှန်း တက်လာနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြထားတယ်။ သင်မှာ ဆီးချို (diabetes) ဒါမှမဟုတ် ဆီးချိုနီးနီး ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် ဒီကိစ္စကို “စောင့်ကြည့်ပြီး ဆွေးနွေးဖို့လိုတဲ့” အမှုအရာတခုအနေနဲ့ ထည့်သတ်မှတ်သင့်ပါတယ်။ အလိုအလျောက် “မသောက်သင့်ပါ” လို့ မဟုတ်ပေမယ့် သေချာစဉ်းစားဖို့ အရေးကြီးတယ်။ (nccih.nih.gov)
• Warfarin / သွေးယိုယွင်းနိုင်မှု – NCCIH မှာလည်း glucosamine နဲ့ chondroitin ကို warfarin သောက်နေသူတွေနဲ့ တွဲသောက်ရင် သွေးယိုယွင်းနိုင်မှု တိုးလာနိုင်ကြောင်း association တွေ ဖော်ပြထားတယ်။ (nccih.nih.gov)
• ငါးဘူး/ကြံပုဿ shellfish allergy – glucosamine ထုတ်ကုန်အများစုဟာ shellfish shell တွေကို မူလလက်ခံရင်းမြစ်အနေနဲ့ သုံးထားနိုင်လို့ Mayo Clinic ကလည်း shellfish allergy ပါဝင်နေသူများအတွက် သတိထားဖို့ အရေးကြီးကြောင်း လှည့်ဖော်ပြထားတယ်။ သင်မှာ shellfish allergy ပြင်းထန်စွာ ရှိရင် ထုတ်ကုန်ရဲ့ မူလရင်းမြစ်ကို သေချာမေးမြန်းစစ်ဆေးပြီး ဆရာဝန်/ဆေးဆိုင်ခွဲနဲ့ အတည်ပြုရပါမယ်။ (mayoclinic.org)

Chondroitin – တစ်ခုတည်း သောက်သုံးရာမှာ သာလောက်မှုနဲ့ Glucosamine နဲ့ တွဲသောက်ရာမှာ

Chondroitin sulfate က ကတ်တီးလိတ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတခုဖြစ်ပြီး ဖိအားစိုက်ခံရတဲ့အခါ ခံနိုင်ရည်ရှိဖို့ ကူညီပေးပါတယ်။ ဒီအကြောင်းကြောင့်ပဲ စိတ်ပိုင်းနဲ့ ကြည့်ရင်လည်း ဆစ်အုံးဖြည့်စွက်စာ ထဲကို ထည့်သွားဖို့ ရောင်းချသူတွေ စိတ်ချရတာဖြစ်တယ်။ သက်သေခံအချက်အလက်နဲ့ကြည့်ရင်တော့ အဆင်ပြေစွာ မဖြစ်သေးပါဘူး။

NCCIH ကလည်း knee OA လက္ခဏာအတွက် စမ်းသပ်သုတေသနများစွာ ရှိပေမယ့် ရလဒ်တွေက ရောယှက်နေပြီး ပရော်ဖက်ရှင်နယ် လမ်းညွှန်ချက်အဖွဲ့နဲ့ သတ်မှတ်မူတွေကလည်း အမြဲတမ်း တန်းတူ မပါဝင်ကြကြောင်း ရှင်းလင်းထားတယ်။ (nccih.nih.gov)

မီလီဂရမ် ပမာဏ စစ်ဆေးချက်
GAIT မှာ ၁,၂၀၀ mg/နေ့ ရဲ့ chondroitin သုံးထားတယ်။ ဒီထုတ်လွှတ်ချက်က အရေးကြီးတာက ပေါင်းစပ်ထုတ်ကုန် အများစုမှာတော့ chondroitin ကို အဲ့ဒီ ပြည်နယ်အထိ မပေးဘဲ အလုံးနည်းနည်း၊ မီလီဂရမ်နည်းနည်းပဲ ထဲ့ထားတာများတတ်လို့ – Label ပေါ်ကို မြင်မယ်ဆိုရင် “အပြည့်အစုံ” ထုတ်ကုန်လို မျက်စိရှည်နေပေမယ့် သုတေသနနဲ့ သုံးထားတဲ့ မီလီဂရမ်နဲ့တော့ ကိုက်ညီမနေဘူး။ (dchealth.dc.gov)

အကောင်အထည်ဖော်နည်း
Glucosamine + chondroitin ကို သောက်ကြည့်ဖို့ စဉ်းစားနေတယ်ဆိုရင် –

• နောက်ဆုံး သင်ရဲ့ စမ်းသပ်ကာလကို ဆုံးဖြတ်ပါ (အများအားဖြင့် ၈–၁၂ ပတ်၊ သုတေသနအချို့မှာ ပိုကြာတတ်တယ်)
• သင့်ရည်ရွယ်ထားတဲ့ မီလီဂရမ်ပမာဏနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ ထုတ်ကုန်တစ်မျိုးကို ရွေးပါ
• တစ်ချိန်တည်းမှာ ပေါင်းစပ်ထုတ်ကုန် အတော်များများ ကို စတင်စီးရင် နေ့စဉ်စုစုပေါင်းမီလီဂရမ် ပိုများသွား၊ အစာလမ်းကြောင်း မသက်သာ ဖြစ်သွားပြီး အဆုံးအဖြတ်ကို “အရာဝတ္ထုက မကောင်းဘူး” လို့ မှန်ကန်မထားနိုင်တော့တာတွေ ဖြစ်တတ်လို့ သတိထားဖို့လိုတယ်

MSM (methylsulfonylmethane) – အသုံးများလာတဲ့ အပိုပါဝင်ပစ္စည်း

MSM က ဆစ်အုံး formula အများစုမှာ “support အပို” အဖြစ် သတ်မှတ်ခံနေလေ့ရှိတယ်။ လူနာတွေကို အခြေပြု သုတေသနတွေမှာ OA လက္ခဏာအတွက် စမ်းသပ်ထားပေမယ့် glucosamine/chondroitin လောက် များပြားသော သက်သေခံချက်မရှိသေးပါဘူး။

သုတေသနတွေ ဘယ်လို သုံးထားလဲ

• knee OA အတွက် pilot trial တခုမှာ MSM ကို နေ့စဉ် နှစ်ကြိမ် ၃ g (စုစုပေါင်း ၆ g/နေ့) ကို ၁၂ ပတ် သုံးထားတယ်။ (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
• နောက်ထပ် randomised controlled study တခုမှာလည်း သာမန်အားဖြင့် ၃.၃၇၅ g/နေ့ ကို ၁၂ ပတ် သုံးထားတယ်။ (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)
• NCBI Bookshelf (DARE) review တခုကလည်း OA အတွက် MSM သုတေသနအကျဉ်းချုပ်ကို ရှင်းလင်းထားပြီး စမ်းသပ်မှုတွေမှာ MSM သောက်သုံးထားတဲ့ ကာလက ၁၂ ပတ် ဝန်းကျင် ဖြစ်ပြီး အရည်အချင်းမြင့် အချက်အလက် များစွာ မရှိသေးကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။ (ncbi.nlm.nih.gov)

MSM Label တွေ ဘာကြောင့် လွဲမှားယုံကြည်ရလွယ်လဲ
Formula အများစုမှာ MSM ကို ထည့်ပေမယ့် သုတေသနထဲမှာ သုံးတဲ့ မီလီဂရမ်စံချိန်နဲ့ ဆက်သွယ်မထားနိုင်တဲ့ သေးငယ်တဲ့ ပမာဏနဲ့ပဲ ထည့်ထားလေ့ရှိတယ် – အထူးသဖြင့် တလုံးတစ်နေ့ သောက်ရင် ရမယ်လို့ ရေးထားတဲ့ ပြားတွေမှာ။

MSM က သင် ဝယ်သောက်မယ့် အဓိကအကြောင်းရင်းဆိုရင် နေ့စဉ်သောက်မယ့် စုစုပေါင်း မီလီဂရမ်ပမာဏက gram အဆင့်အထိ တက်သွားမလား (အားလုံး သောက်ရမယ့် ပြားအရေအတွက် ပိုစွာ မလိုအပ်ဘဲ) ကို စဉ်းစားဖို့လိုပါတယ်။

လုံခြုံရေး/လက်ခံနိုင်စွမ်း
အစာလမ်းကြောင်း မအေးချမ်းဖြစ်တာ (အူဖောင်းခြင်း၊ အပေါက်ပေါက် ပြန်နေခြင်း) က အဓိကပဲ ဖြစ်တတ်တယ်။ ဒါကြောင့် အရင်ကပြောခဲ့သလို မြန်မာလို ပြောရရင် ဆေးလုံးအရေအတွက်ကို ခွဲသောက်ပြီး အစာနဲ့အတူ သောက်ပေးတာက လက်တွေ့အသုံးချ အမြင်အရ လက်ခံနိုင်စွမ်းအတွက် အထောက်အကူ ဖြစ်တတ်တယ်။

သံပုရာ / Curcumin – အကျိုးအရသာ ရှိနိုင်ပေမယ့် ထုတ်ကုန်အရည်အသွေး အလွန်အရေးကြီးတယ်

“Turmeric” လို့ label ပေါ်မှာ ထည့်ထားတာက အခြေအနေအမျိုးမျိုး ဖြစ်နိုင်တယ် –

• သံပုရာအမှုန့် အရည်အသွေး မသပ်မသပ် ပြားနည်းနည်း
• သံပုရာ extract
• curcumin/curcuminoids (ရောင်ရမ်းမှု ထိန်းညှိပေးနိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားတဲ့ အဓိက ပါဝင်ပစ္စည်းတွေ)
• တချို့က သံပုရာနဲ့အတူ ကုလားထိုင်းမ မစပ်ငနင်း (black pepper/piperine) တွေတွဲထားပြီး စုပ်ယူနိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ဖို့ design လုပ်ထားတတ်တယ်

NCCIH က အရေးကြီးတဲ့ အချက်နှစ်ချက် ထင်ထင်ရှားရှား သတ်မှတ်ထားတယ် –
၁) Curcumin ထုတ်ကုန်တွေက အထဲမှာ ဘယ်လောက် curcumin ပါလဲ၊ တခြား ပစ္စည်းတွေ (piperine လို) ထပ်ဖြည့်ထားလား ဆိုတာ မတူကြလို့ သုတေသနတွေ အချင်းချင်းကို နှိုင်းယှဉ်ဖို့ ခက်ခဲတယ်။ (nccih.nih.gov)
၂) OA အတွက် knee နာကျင်မှု၊ တောင့်တင်းမှု၊ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းအပေါ် သက်ရောက်မှု ကို meta‑analysis တွေက စတင်ကာ အကောင်းမြင်ဖော်ပြ ထားပေမယ့် အရည်အသွေးမြင့် သုတေသနများ မလုံလောက်သေးတာ၊ ထို့ကြောင့် လိမ့်ကျိုးရှိမှုကို မြှင့်တင်တဲ့ ပစ္စည်းဖွဲ့စည်းပုံတွေကလည်း ရလဒ်တွေကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်တယ်လို့ ညွန့်ပေးထားတယ်။ (nccih.nih.gov)

လုံခြုံရေးဘက်က လည်း ရိုးရိုး “အစာလမ်းကြောင်း မသက်သာ” လောက်မဟုတ်တယ်

• NCCIH က သံပုရာ/curcumin ကို သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပမာဏနဲ့ ၂–၃ လ ဝန်းကျင် သောက်ရင် လုံခြုံနိုင်တယ်လို့ ပြောပေမယ့် နှုတ်ချောင်းနဲ့ သောက်သုံးတဲ့ သံပုရာတွေက အစာလမ်းကြောင်းဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ (အူဖောင်းမှု၊ ဝမ်းဗိုက်နာကျင်မှု) ဖြစ်နိုင်ကြောင်းလည်း ပြောကြားထားတယ်။ အထူးသဖြင့် absorption မြင့်တင်ထားတဲ့ formula တွေက liver injury နဲ့ ဆက်နွယ်မှုရှိခဲ့တဲ့ case report တွေလည်း ရှိတယ်။ (nccih.nih.gov)
• Warfarin သောက်တဲ့ လူနာတွေမှာ သံပုရာ/curcumin ကို ဆေးဆိုင်ခွဲ/ဆရာဝန်နဲ့ မပြောဘဲ စမ်းသောက်မိရင် အလွန်အန္တရာယ်ရှိတယ်။ နယူးဇီလန် Medsafe က safety communication တခု ထုတ်ပြန်ထားပြီး သံပုရာ ထုတ်ကုန်တခု မသောက်မီနဲ့နောက် INR တစ်ခုလုံး ပြောင်းလဲသွားခဲ့တဲ့ အမှုအခင်းကို ဖော်ပြထားတယ်၊ အဲ့ဒီမှာ antiplatelet effect နဲ့ သွေးကြည်ဖျော်ဆေးတွေ အပါအဝင် သွေးယိုယွင်းမှု သက်ရောက်စေဖို့ စိုးရိမ်စရာ အချက်အလက်တွေကိုလည်း သတိပေးထားတယ်။ (medsafe.govt.nz)

စင်ကာပူစျေးကွက်ထဲ ထုတ်ကုန်သုံးရွေးရာမှာ သတိထားရမယ့် Label အချက်လေးတွေ

• curcuminoids ကို ဘယ်လောက် % နဲ့ standardise လုပ်ထားလဲ ဆိုတာ ကြည့်ပါ (သေချာရေးထားလေ့ရယ် ရှိတယ်)
• ထုတ်ကုန်က “absorption မြှင့်ထားပါတယ်” လို့ ကြော်ငြာထားရင် အဲ့ဒီအချက်ကို *စိတ်ရှည်စွာ ပိုလုံခြုံရေးအနေနဲ့ သတိထားရမယ့် အချက်* လုပ်ထားသင့်တယ်၊ အားလုံးအတွက် အမြဲအကောင်းဆုံးဖြစ်သွားမယ်လို့ ရှုမဘဲ လိုအပ်တဲ့ ဆေးများနဲ့ interaction ဖြစ်နိုင်ချေကို သတိပြုပါ။ (nccih.nih.gov)

သံပုရာထုတ်ကုန်တွေကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ချင်ရင် Nano Singapore ရဲ့ Turmeric Curcuma 1,600mg – 120ct က စင်ကာပူစျေးကွက်ထဲမှာ တွေ့ရတဲ့ “သံပုရာ + ကုလားထိုင်းမ” စပ်စုပုံစံရဲ့ အထ.Common ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ အသုံးဝင်တယ်။ Label ဖတ်သွားတဲ့အချိန်မှာ – တကယ့် curcuminoids ကို standardise လုပ်ထားသလား၊ နေ့စဉ် ရည်ညွှန်းပမာဏ ဘယ်လောက်လဲ၊ သင့်ရဲ့ ဆေးဝါး စာရင်းနဲ့ ပိုလုံခြုံတဲ့ရွေးချယ်မှု ဖြစ်မ/မဖြစ်ကို စဉ်းစားဖို့အတွက် အသုံးချနိုင်တယ်။ (nanosingaporeshop.com)

Omega‑3 (fish oil) – Osteoarthritis ထက် Inflammatory arthritis အတွက် သက်သေခံချက် ပိုကောင်းတယ်

Omega‑3 (EPA နဲ့ DHA) တွေက ရောင်ရမ်းမှု ထိန်းညှိပေးနိုင်တဲ့ အဆီများ အဖြစ် သဘောတရားကောင်းများနဲ့ နားလည်သင့်တဲ့အရာဖြစ်ပြီး “ကတ်တီးလိတ် တည်ဆောက်ပေးမယ်” ဆိုတဲ့ အရာနဲ့တော့ မသင့်တော်ပါ။

NCCIH က rheumatoid arthritis အတွက် လေ့လာရင်းတွေက omega‑3 ပိုများတဲ့ diet တွေဟာ နာကျင်မှု၊ အရိုးကြောဖန္တီးကြောပ်များ (swollen/tender joints) လို လက္ခဏာတွေကို ကောင်းမွန်စေတတ်ပြီး ပုံမှန် ဆေးဝါးကုသမှုနဲ့အတူ ဆက်သွယ်ပြီး သုံးသင့်တဲ့ အရာ ဖြစ်တတ်ကြောင်း ပြောထားတယ်။ (nccih.nih.gov)

Osteoarthritis အတွက်ပဲ သီးခြားကြည့်မယ်ဆိုရင် အဲ့ဒီ သက်သေခံထားမှုက inflammatory arthritis လောက် မတည်မြဲသေးပါဘူး – အဲ့ဒါကြောင့် သင့်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က “OA ကတ်တီးလိတ် ပြန်တည်ဆောက်ချင်တယ်” ဆိုရင် fish oil က အကြောင်းအရာနဲ့ ဖက်မလှည့်တဲ့ ပစ္စည်းဖြစ်ပါတယ်။

Label ဖတ်နည်းတချက် – “အမှားမယုံဖို့”
“fish oil 1000 mg” လို့သာ စျေးဝယ်မနေပါနဲ့။ EPA + DHA စုစုပေါင်း နဲ့ပဲ ဆုံးဖြတ်ပါ။

စင်ကာပူမှာ လူအများစုက “fish oil 1000 mg” လို့ label ရေးထားတဲ့ ပြားတွေ ဝယ်ပြီး omega‑3 ၁,၀၀၀ mg လုံးဝ အပြည့်အဝ ရနေတာလို့ ထင်တတ်ကြတယ်။ အမှန်ကတော့ label ပေါ်မှာ EPA ဘယ်လောက် mg၊ DHA ဘယ်လောက် mg လို့ အခြား စာကြောင်းနဲ့ ထပ်ရေးထားပြီး အဲ့ဒီနံပါတ်နှစ်ခုကို ပေါင်းမှ သင်လိုအပ်တဲ့ အချက်အလက်ကို ရနိုးရမယ်။

လုံခြုံရေး
NCCIH ရဲ့ omega‑3 tips မှာ omega‑3 ဖြည့်စွက်စာတွေက သွေးထွက်ရပ်စဲချိန်ကို ဖျာရှုပ်စေတတ်ပြီး သွေးကြည်ဖျော်ဆေးတွေ၊ anticoagulants တွေနဲ့ အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်တာကို သတိပေးထားတယ်။ အထူးသဖြင့် anticoagulant သို့မဟုတ် NSAIDs သောက်နေရင် ဆေးဆိုင်ခွဲ/GP နဲ့ ဆွေးနွေးဖို့ လိုပါတယ်။ (nccih.nih.gov)

Boswellia serrata – Standardisation လုပ်ထား/မထားက အဓိက ဆုံးဖြတ်ချက်

Boswellia (Indian frankincense) ကို ရောင်ရမ်းမှု ထိန်းချုပ်ရင်း ဆစ်အုံးမသာယာမှု သက်သာဖို့ အများဆုံး စျေးကွက်ထားပါတယ်။

NCCIH က Boswellia ကို နှုတ်ချောင်းသောက်သုံးရင် osteoarthritis နဲ့ ဆက်နွယ်တဲ့ ရောင်ရမ်းမှုနဲ့ နာကျင်မှုကို လျော့နည်းစေတတ်တယ် လို့ သုတေသနအချို့မှာ တွေ့ခဲ့ကြောင်း ပြောသော်လည်း ပိုကြီးမားတဲ့၊ အရည်အသွေးမြင့်တဲ့ သုတေသနတွေ လုနီးပါး လိုအပ်နေကြောင်း သတိပေးထားတယ်။ (nccih.nih.gov)

Standardisation ဘာလို့ အရေးကြီးလဲ
“Boswellia” လို့ တခါတရံ label ပေါ်ရေးထားတာက အမျိုးအစား မတူတဲ့ extract တွေဖြစ်နိုင်ပြီး Boswellic acids ရဲ့ ခြင်းနင်းစုနဲ့ မတူကြဘူး။ သုတေသနတွေကို ကိုက်ညီအောင် သောက်သုံးချင်ရင် –

• extract အမည် အလင်းလင်း ပြထားသလား
• ဘယ် boswellic acids % နဲ့ standardise လုပ်ထားသလဲ
• နေ့စဉ် သောက်သုံးမယ့် ပမာဏက သုတေသနထဲက ပမာဏတဲ့လား

လုံခြုံရေးနဲ့ မီလီဂရမ် ပမာဏ
NCCIH ရဲ့ အချက်အလက်အရ boswellia serrata extract ကို နေ့စဉ် ၁,၀၀၀ mg အထိ ကို ၆ လကြာ သောက်သုံးစမ်းသပ်ထားတဲ့ စမ်းသပ်မှုတွေမှာ လုံခြုံရေးအရ အတော်လောက် သက်သေခံချက် ရှိတယ်လို့ တွေ့ရတယ်။ (nccih.nih.gov)

Collagen နဲ့ Hyaluronic acid – “ဖွဲ့စည်းပုံ” နဲ့ “လိမ်းရည်” ဆိုင်ရာ ကြော်ငြာတွေကို နားလည်ဖို့

ဒီနှစ်မျိုးကို “ကတ်တီးလိတ်ကျန်းမာရေး” ကြော်ငြာနဲ့ မကြာခဏ တွဲသုံးကြပေမယ့် တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု အစားထိုးသင့်သလို မစဉ်းစားသင့်ပါဘူး။

Undenatured type II collagen (UC‑II လို့ များသောအားဖြင့် အမည်တပ်ထားတယ်)
Knee OA နာကျင်မှု/လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း WOMAC score တွေကို နောက်သတ်မှတ်ခဲ့တဲ့ multicenter RCT တခုမှာ UC‑II ကို ၄၀ mg/နေ့ နဲ့ သောက်သုံးခဲ့ပြီး placebo နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ထားပါတယ် (သုတေသန design ထဲမှာ glucosamine + chondroitin နဲ့လည်း နှိုင်းယှဉ်ထားတယ်။) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)

Collagen peptides
Randomised controlled trials အချို့ကို စုစည်းထားတဲ့ meta-analysis တခုက knee OA နာကျင်မှုအတွက် collagen peptide ဖြည့်စွက်မှုကို သုံးသပ်ခဲ့ပြီး analgesic effect ရှိနိုင်ကြောင်း ညွန့်ပေးထားသော်လည်း ယခင်တုန်းက သုတေသန အရည်အသွေးနည်းပါးမှုကိုလည်း ပြန်အားပေးထားပါတယ်။ (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)

Oral hyaluronic acid
ကြာရှည် RCT အချို့ အပါအဝင် သက်သေခံချက်တွေ ရှိနေကြပေမယ့် မော်လီကျူးအလေးချိန်၊ formulation များ မတူသလို စမ်းသပ်မှု design တွေလည်း မတူကြပါဘူး။ ဥပမာ ၁၂ လကြာ double‑blind placebo‑controlled စမ်းသပ်မှုတခုမှာ knee OA လက္ခဏာအတွက် polymer type oral HA သောက်သုံးထားတယ်။ (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)
နောက်ထပ် systematic review များလည်း oral HA ကို osteoarthritis နဲ့ ဆက်နွယ်တဲ့ နာကျင်မှုအခြေအနေမျိုးတွေထဲမှာ စုစည်းသုံးသပ်နေကြပြီး လောလောဆယ် သုတေသနဆက်လုပ်နေကြတဲ့ ကဏ္ဍတစ်ခု ဖြစ်နေဆဲပါ။ (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)

မျှော်လင့်ချက် သတ်မှတ်ပေးရမယ့် အချက်
Collagen သို့်မဟုတ် HA ကို ရွေးချယ်သောက်သုံးမယ်ဆိုရင် အချိန်ကန့်သတ်ထားတဲ့ စမ်းသပ်မှုတခုအနေနဲ့ ယူဆ ပြီး လှေကားတက်လျှောက်နိုင်စွမ်း၊ လမ်းလျှောက်လိုက်ရင် နောက်သက်သာမှုစတာတွေကို tracking လုပ်ပါ။ “မီလီဂရမ် ပိုများရင် ပိုကောင်းမယ်” လို့ မယူဆပါနဲ့ — Collagen အမျိုးအစားနဲ့ HA formulation တွေနဲ့ပဲ အကျိုးသက်ရောက်မှု ကွာခြားသွားတတ်တယ်။

SAMe – Interaction တွေဟာ အဓိက စိုးရိမ်ဆုံး ဖြစ်နေတဲ့ အရာ

SAMe (S‑adenosyl‑L‑methionine) ဆိုတာ ကိုယ်အတွင်းသဘာဝနဲ့ ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ပစ္စည်းတခုဖြစ်ပြီး စိတ်ကျခြင်း (depression), osteoarthritis နဲ့ အသည်း အခြေအနေအချို့အတွက် သုတေသနတွေ လုပ်နေကြတယ်။ NCCIH fact sheet ကလည်း အလွန် တိုက်ရိုက်ရိုးရိုးနဲ့ ပြောထားတယ် – အကျိုးသက်ရောက်မှုက အခုထိ တည်ကြည်အောင် သေချာမသိရသေး ပေမယ့် လုံခြုံရေးနဲ့ interaction အကြောင်းက အဓိက ပြောဖို့လိုနေသေးတယ်။ (files.nccih.nih.gov)

NCCIH ကထုတ်ပြန်ထားတဲ့ သတိပေးချက်အချို့က –

• SAMe ကို bipolar disorder ရှိသူတွေအတွက် လုံခြုံမဖြစ်နိုင်ဘူး၊ mania လက္ခဏာတွေကို မကောင်းလှချေ ဖြစ်စေနိုင်တယ်။ (files.nccih.nih.gov)
• Serotonin တက်စေတဲ့ ဆေး/ဖြည့်စွက်စာတွေနဲ့ တွဲသောက်ရင် interaction ဖြစ်နိုင်တယ် (ဥပမာ antidepressants, L‑tryptophan, St. John’s wort စသည်) (files.nccih.nih.gov)
• Levodopa ရဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လျော့နည်းစေတတ်နိုင်တယ်။ (files.nccih.nih.gov)

စိတ်ကျဆေးတွေနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ ဆေးဝါးတွေ သောက်နေသူတွေအတွက် SAMe ကို ကိုယ့်အလိုလို စမ်းသပ်သောက်ကြည့်ခြင်းဟာ တကယ့်ကြီးမားတဲ့ အန္တရာယ် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီမှာတော့ ဆေးဆိုင်ခွဲ/GP ကို အရင်ဆုံး မေးမြန်းသင့်တဲ့ ဖြည့်စွက်စာတမျိုး ဖြစ်နေပါတယ်။

စင်ကာပူမှာ ဆစ်အုံးဖြည့်စွက်စာ ဘယ်လို ရွေးမလဲ (နဲ့ GP/ဆေးဆိုင်ခွဲအတွက် လုံခြုံရေး စစ်ဆေးစာရင်း)

Watsons/Guardian ထဲက ဆေးပေါက်ရှေ့မှာ (သို့) online စျေးဝယ်နေတုန်း “အဘူးအလုံးနဲ့ ဆစ်အုံးရည်နို့တွေ အတူတူပဲ မြင်နေတာ ဘာလဲ?” လို့ စဉ်းစားနေသူတွေ အတွက် ဒီအပိုင်းကို ထည့်မပြောရသေးချင်ပါဘူး။

အဆင့် ၁ – သင့်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို သတ်မှတ်ပါ (OA လက္ခဏာ/ရောင်ရမ်းရောဂါ/ရိုးရိုး အားဖြည့်လား)

အရင်ဆုံး “ဘာကြောင့် သောက်မလဲ” ကို ခြေတစ်လှမ်း နောက်ဆုတ်ပြီး ကြည့်ပါ။ သွေးဆိုင်ရာ အခြေအနေ အလိုက် ပါဝင်ပစ္စည်း မတူနိုင်လို့ပါ –

• Osteoarthritis နာကျင်မှု/လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း – glucosamine/chondroitin (သက်သေခံချက် ရောယှက်), curcumin (အကောင်းမြင်ပေမယ့် product အကြောင်းထပ်မံသတိဘယ်လောက်ကြည့်ရမလဲလို ပြဿနာနဲ့), boswellia (သုတေသနအချို့က အကျိုးသက်ရောက်မှု ပြ), MSM (သက်သေခံချက် နည်းသော်လည်း စမ်းသပ်မှု ရှိ), collagen (အမျိုးအစားအလိုက် ကွာခြား)။ (nccih.nih.gov)
• ရောင်ရမ်းရောဂါနဲ့ ဆက်နွယ်တဲ့ လက္ခဏာများ (ဥပမာ RA) – omega‑3 သည် ဒီကဏ္ဍမှာ OA ထက် ပိုမို တည်ငြိမ်တဲ့ သက်သေခံချက် ရှိတယ်။ (nccih.nih.gov)

သင့်အခြေအနေက အထက်က ဘယ်သင်္ချိုင်းထဲက လား မသေချာရင်လည်း အဲဒီ မသေချာမှုရည်ညွှန်းချက်ပဲ GP/physio ဆီ သွားစစ်ဆေးဖို့ အကြောင်းမလုံလောက်ဘူးလို့ မထင်ပါနဲ့။

အဆင့် ၂ – သုတေသနတွေထဲက သုံးတဲ့ Form ကို ကိုက်ညီအောင် ရွေးပါ (အထူးသဖြင့် “glucosamine sulfate” အရေးကြီးလောက်တယ်)

Glucosamine အတွက် အထူး အရေးကြီးပါတယ်။ Label ပေါ်မှာ sulfate လို့လား၊ hydrochloride လို့လား သတ်မှတ်ထားမလဲ မူတည်ပြီး အသက်ဝင်တဲ့ သက်သေခံချက် မတူကြပါဘူး။ NCCIH လည်း glucosamine ကို sulfate သို့မဟုတ် hydrochloride အဖြစ် ရောင်းချပေးသလို အကြောင်းဖော်ပြထားတယ်။ (nccih.nih.gov)

သင့်ထုတ်ကုန်မှာ သုတေသနအမြဲအမြင်မှာ သုံးထားတဲ့ form မဟုတ်ရင် သင်လုပ်နေတာက သုတေသနနဲ့ တိုက်ရိုက်နှိုင်းယှဉ်မရတဲ့ ကိုယ်ပိုင် စမ်းသပ်မှုတခုဖြစ်နေပြန်ပါပြီ။

အဆင့် ၃ – “တလုံးရှိ mg” မဟုတ်၊ “တနေ့လုံး သောက်မယ့် mg” ကို သေချာတွက်ပါ

လူအများစုကို လွဲသွားစေတဲ့ အချက်အကွက်အကြီးဆုံးက ဒီထဲပါ။

ဥပမာ ခန့်မှန်းမျှ –

• “တလုံးတွင် – ၅၀၀ mg”
• “သောက်သုံးနည်း – နေ့စဉ် ၂ လုံး သောက်ပါ”
• တနေ့လုံး သောက်သုံးမယ့် မီလီဂရမ် – ၁,၀၀၀ mg/နေ့

ပြီးတော့ အဲ့ဒီနံပါတ်ကို သုတေသနထဲက dose နဲ့ နှိုင်းပါ။ ဥပမာ GAIT မှာ glucosamine ၁,၅၀၀ mg/နေ့ နဲ့ chondroitin ၁,၂၀၀ mg/နေ့ ကို ၂၄ ပတ် သောက်ထားတယ်။ နေ့စဉ် လက်တွေ့သောက်မယ့် တိုးထားတဲ့ ထုတ်ကုန်တစ်မျိုးက အဲ့ဒီရဲ့ သွယ်ထားတဲ့ ပမာဏရဲ့ ၀.၅ ဆပဲ ဖြစ်နေတာဆိုရင် သင့်ရဲ့ စမ်းသပ်မှုက GAIT ပုံစံနဲ့ စုံစမ်းလိုက်တာ မဖြစ်တော့ဘူး။ (dchealth.dc.gov)

အဆင့် ၄ – Standardisation ရှိမရှိ ကြည့်၊ mg မဖော်ပြထားတဲ့ Proprietary blend ကို ရှောင်ပါ

နမူနာရိုးရိုး နှစ်ခု –

• Curcumin – NCCIH က curcumin ထုတ်ကုန်တွေမှာ ဘယ်လောက် curcumin ပါလဲ၊ piperine လို အခြား စမြစ်ပစ္စည်းတွေ ထပ်ဖြည့်ထားလားဆိုတာ မတူကြလို့ သုတေသနရလဒ်တွေကို တစ်ထုတ်ကုန်နဲ့ တိုက်ရိုက် မချိတ်ဆက်နိုင်ကြောင်း ပြောထားတယ်။ (nccih.nih.gov)
• Boswellia – NCCIH က boswellia သုတေသနတွေ တစ်သီးပုဂ္ဂလနည်းနဲ့ မတူကြတာကို ပြောပြီး extract အမျိုးအစား မတူရင် သိစပ်ရလဒ်ကို အလွတ်မသုံးစေဖို့ သတိပေးထားတယ်။ (nccih.nih.gov)

ထုတ်ကုန်တခုမှာ proprietary blend လို့ ရေးပြီး ပါဝင်ပစ္စည်းတိုင်းရဲ့ mg ပမာဏကို မဖော်ပြထားဘူးဆိုရင် သုတေသနတွေထဲက result နဲ့ တိုက်ရိုက်မပြောနိုင်တော့ပါဘူး။ အဲ့ဒါဟာ “လိုက်တန်းပေးထားတဲ့ high‑tech formula” မဟုတ်ပါဘူး – မူရင်းရလဒ်နဲ့ မလက်ခံအောင် ဘေးကနေလှည့်ထားတာပါ။

အဆင့် ၅ – ၈–၁၂ ပတ်အတွင်း စမ်းသပ်ပြီး အကျိုးမရှိရင် ရပ်လိုက်ပါ

ကောင်းမွန်တဲ့ ဖြည့်စွက်စာ စမ်းသပ်မှုတခုဆိုရင် –

၁) ထုတ်ကုန်တခုတည်း ကို အစပြုသုံးပါ (တပြိုင်နက်တည်း လေးခုငါးခု မစတင်ပါနဲ့)
၂) ၈–၁၂ ပတ် သောက်သုံးမယ့် စီမံချက်ထားကြပါ (ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး မဖြစ်ချင်း) – သုတေသနအများစုက ၁၂ ပတ်လောက် သို့မဟုတ် ပိုကြာတတ်တယ်၊ GAIT က ၂၄ ပတ် လောက် လုပ်ခဲ့တယ်။ (ncbi.nlm.nih.gov)
၃) အပတ်စဉ် အောက်ပါ အချက်လေးတွေထဲက ၂–၃ချက်ကို သတ်မှတ်ပြီး စာရင်းသိမ်းပါ –
– လမ်းလျှောက်ပြီးနောက် နာကျင်မှု average
– လှေကားတက်သုံးရာမှာ သက်သာမှု
– မနက်စောစော တောင့်တင်းနေချိန် ဘယ်လောက်ကြာသလဲ
၄) သင့်အတွက် “ကောင်းလောက်ပြီ” ဆိုတာကို အကြို သတ်မှတ်ထားပါ –
– “နာကျင်မှု scale ၁၀ မှာ ၂ အဆင့်လောက် ကျလာသင့်တယ်”
– “၂၀ မိနစ် လမ်းလျှောက်ရတာမဟုတ်တော့ဘဲ ၄၅ မိနစ် လှမ်းလို့ရဖို့”
၅) အဲ့ဒီအချက်တွေထဲက တစုံတရာ မပြောင်းလဲဘူးဆိုရင် ရပ်လိုက်ပါ – ရှက်ရမယ်လို့မထင်၊ လက်ရှိလည်း သင် လုပ်လိုက်တဲ့ စမ်းသပ်မှုကို အဆုံးအစ ပြီးသွားပြီ။

GP/ဆေးဆိုင်ခွဲနဲ့ စကားပြောရာမှာ သုံးလို့ရမယ့် လုံခြုံရေး စစ်ဆေးစာရင်း (စင်ကာပူ-သုံး Script)

တဲ့အကြောင်းလိုအပ်ရင် ဖောက်သည်အနေနဲ့ လွယ်လွယ်ကူကူ မေးနိုင်ဖို့ အောက်ပါ စကားရပ်လေးတွေကို သုံးနိုင်ပါတယ် –

> “Glucosamine/chondroitin/MSM နဲ့ သံပုရာ သို့မဟုတ် fish oil ပါဝင်တဲ့ ဆစ်အုံးဖြည့်စွက်စာ တစ်မျိုး သောက်မလား စဉ်းစားနေပါတယ်။
> ဒါက လက်ရှိ သောက်နေတဲ့ ဆေးဝါးနဲ့ ကျွန်တော်/ကျွန်မ ရှိနေတဲ့ အခြေအနေစာရင်းပါ (စာရင်းပြပါ).
> သွေးယိုယွင်းနိုင်မှု၊ သွေးအောက်ချိုငှန်း ပြောင်းလဲနိုင်မှု၊ နယ်နိမိတ်တကာ ရပ်တည်နေတဲ့ ဆေးဝါးတချို့နဲ့ ထိတွေ့မှုတွေ ရှိမ/မရှိ စိတ်ပူရမလား – အထူးသဖြင့် warfarin/antiplatelets/SSRIs တို့နဲ့ အတူ သောက်နေရင်လား?
> ဒီနောက်ပိုင်းမှာ သွားဝါးခွဲစိတ်ရမယ်၊ ခွဲစိတ်ခွဲရမယ်ဆိုရင် ဘယ်လို ဖြည့်စွက်စာတွေ ရပ်သင့်လဲ?”

အကြောင်းအရာတွေကို သက်သေခံချက်နဲ့ ချိတ်လျက် ထပ်ရှင်းမယ်ဆိုရင် –

• Glucosamine/chondroitin + warfarin – NCCIH က warfarin သောက်နေသူတွေနဲ့ တွဲသောက်ရင် သွေးယိုယွင်းနိုင်မှု တိုးတက်လာနိုင်ကြောင်း ပြောထားတယ်။ (nccih.nih.gov)
• Omega‑3 + မအေးသော သွေးယိုယွင်းချိန် – NCCIH က omega‑3 ဖြည့်စွက်စာတွေက သွေးထွက်ရပ်ခြင်း အချိန်ကို တိုးစေတတ်ပြီး သွေးကြည်ဖျော်ဆေးတွေ၊ clotting ကို ထိန်းချုပ်ထားသည့် ဆေးဝါးတချို့နဲ့ အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ကြောင်း ပြောထားတယ်။ (nccih.nih.gov)
• သံပုရာ/curcumin + warfarin/သွေးယိုယွင်းမှု – Medsafe က warfarin နဲ့ သံပုရာ/curcumin ထုတ်ကုန်တွေ တွဲသောက်ရင် INR တက်လာနိုင်တဲ့ Case ကို ထုတ်ပြန်ပြီး သွေးယိုယွင်းမှု သက်ရောက်စေမယ့် ဆေးဝါးတွေနဲ့လည်း စိုးရိမ်ဖို့လိုကြောင်း သတိပေးထားတယ်။ (medsafe.govt.nz)
• SAMe + bipolar/serotonergic interactions – NCCIH က bipolar disorder ရှိသူတွေမှာ mania ဟာ ပိုဆိုးနိုင်ကြောင်း၊ serotonin တက်စေတဲ့ ဆေးဝါး/ဖြည့်စွက်စာတွေနဲ့လည်း interaction ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သတိပေးထားတယ်။ (files.nccih.nih.gov)

အနှုတ်ချုပ်

ဆစ်အုံးဖြည့်စွက်စာတွေဟာ သောက်သုံးကြည့်ဖို့ တန်ဖိုးရှိနိုင်ပေမယ့် သူတို့ကို တကယ့်ရည်ရွယ်ချက်အတိုင်း — *အဓိကကုသမှုနဲ့ တွဲဖက်သုံးမယ့် အကူအညီပစ္စည်း* အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသင့်ပါတယ်။ ကတ်တီးလိတ်ကို အလိုလျောက် ပြန်တည်ဆောက်ပေးမယ့် မာဂျိန်းဆရာ မဟုတ်ပါဘူး။

မေ့မနေသင့်တဲ့ အချက်သုံးချက် – Form, Dose, Time လို့ သတ်မှတ်ထားနိုင်တယ်။ Glucosamine sulfate လို့ရေးထားတာနဲ့ glucosamine HCl လို့ရေးထားတာက တူညီမနေသလို “fish oil 1000 mg” လို့ရေးထားတာနဲ့ တကယ့် EPA+DHA မီလီဂရမ်ပမာဏကလည်း တူညီမနေပါဘူး။ “Turmeric” လို့ပဲ ရေးထားတယ်ဆိုရင် standardised curcuminoids ကို တကယ့်အတိုင်း မရနေနိုင်ပါဘူး။ ပေါင်းစပ်ထုတ်ကုန်တွေက လက်တစ်လုံးနဲ့ ကူညီပေးနိုင်ပေမယ့် သင့်မျှော်လင့်ချက်တွေ ထဲက အသက်ဝင်တဲ့ ပါဝင်ပစ္စည်းတွေကို နေ့စဉ် သောက်သုံးမယ့် မီလီဂရမ်ပမာဏ မြင့်မားအောင် မပေးထားဘဲ သေးငယ်သေးငယ် sprinkle လုပ်ထားတာလည်း များတတ်တယ်။

Label ပေါ် လုံးဝ ၅ မိနစ်လောက် ခန့်ထိုင်ပြီး မီလီဂရမ်တွက်ကြည့်ပါ၊ ၈–၁၂ ပတ် အချိန်ကန့်သတ် trial တခု လုပ်ပြီး လက္ခဏာတွေကို ရိုးရှင်းလက်တွေ့ tracking လုပ်ပါ၊ သာမန်ကို မထပ်တဲ့ ဆီးချို၊ shellfish allergy, စိတ်ကျဆေးသောက်နေတာ၊ သွေးကြည်ဆေး သောက်နေတာ၊ ခွဲစိတ်နီးနီးရောက်နေပြီ ဆိုရင် ဆေးဆိုင်ခွဲ/GP ကို လိုက်ပေါင်းပြီး လုံခြုံဆုံး အနားလမ်းကို ရွေးလိုက်ပါ။

အထက်ပါ Label စစ်ဆေးရေးအခြေခံတွေကို သင် သေချာ နားလည်ပြီးပြီဆိုရင် ဖြည့်စွက်စာတွေကို online မှာ ဝယ်ယူကြည့် သည့်အခါလည်း ပိုမို သိမြင်အေးချမ်းလှတယ်ဆိုတာ ကိုယ်တိုင် သတိထားမိလိမ့်မယ်။

မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

FAQ 1

ဆစ်အုံးဖြည့်စွက်စာကို “ငါ့အတွက် မဟုတ်ဘူး” လို့ ချမှတ်မီ ဘယ်လောက်ကြာ သောက်သင့်သလဲ?
မျှော်လင့်ချက်တော်တော်အတိုင်းတော့ လက္ခဏာ tracking အတွက် ၈–၁၂ ပတ် လောက် သောက်သုံးသင့်ပါတယ်။ သင် မြှင့်မားမီ ရည်ညွှန်းလိုက်တဲ့ သုတေသနက ၂၄ ပတ်လို ကြာတယ် (GAIT လို) ဆိုရင် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး မဖြစ်လျှင် သင့်ဆရာဝန်နဲ့ ကြိုတင် သဘောတူထားပြီး ပိုကြာတဲ့ trial လည်း လုပ်လို့ရတယ်။

FAQ 2

Shellfish allergy ရှိရင် glucosamine သောက်လို့ ရမလား?
Glucosamine ထုတ်ကုန်အချို့မှာ shellfish shell များမှ ဖွံ့ဖြိုးထုတ်လုပ်ထားနိုင်လို့ ဒီကိစ္စက “မူရင်းရင်းမြစ်ကို စစ်ကြည့် + ဆေးဆိုင်ခွဲ/GP ကို မေးမယ်” ဆိုတဲ့ အမှုအရာ ဖြစ်လာပါတယ်။ ကြီးမားသည့် allergic reaction ဖြစ်ဖူးသူဆိုရင် လုံးဝ လက်လှမ်းမခံခင် ထုတ်ကုန်ရဲ့ sourcing နဲ့ လုံခြုံရေး အချက်အလက်တွေကို ဆေးဆိုင်ခွဲ/GP နဲ့အတူ သေချာအတည်ပြုရပါမယ်။

FAQ 3

ဆစ်အုံးဖြည့်စွက်စာတွေဟာ ibuprofen ဒါမှမဟုတ် celecoxib လို NSAID တွေထက် ပိုလုံခြုံသလား?
“ပိုလုံခြုံမလား” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းက သင့်လူနာအခြေအနေ နဲ့ သက်ဆိုင်နေတယ်။ ဖြည့်စွက်စာတွေကလည်း သွေးကြည်ဆေးတွေ၊ ဆီးချိုဆေးတွေ၊ စိတ်ကျဆေးတွေ နဲ့ interaction ဖြစ်နိုင်သလို ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ NSAIDs တွေမှာ GI, ကျောက်ကပ်, နှလုံးသွေးကြောနဲ့ ဆိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တွေ ရှိတယ်ဆိုတာ သိပြီးသား ဖြစ်ပေမယ့် ဖြည့်စွက်စာတွေကို “စျေးကွက်မှာ ရောင်းလို့ ရတာမို့ အလိုအလျောက် အန္တရာယ်မရှိဘူး” လို့ မထင်သင့်ပါဘူး။

FAQ 4

ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ဆစ်အုံးဖြည့်စွက်စာတွေ သောက်ပြီး လုံးဝ အကျိုးမခံစားရသလို ပြသနာတွေ ဖြစ်တာ ဘာကြောင့်လဲ?
အများအားဖြင့် formula ထဲမှာ ပါဝင်ပစ္စည်း အများကြီး ထည့်ထားပေမယ့် ပါဝင်ပစ္စည်းတစ်ခုချင်းစီအတွက် နေ့စဉ် သောက်မယ့် မီလီဂရမ်ပမာဏက သုတေသန ထဲက dose နဲ့ မတိုင်အောင် နည်းနေတာ ကြောင့်ဖြစ်တတ်တယ်။ နောက်ထပ်အကြောင်းတခုက ထုတ်ကုန်ကို အလွန် ခဏခဏ ပြောင်းသောက်နေကြတာ – ပါဝင်ပစ္စည်း အများစုက နာရီအနည်းငယ်မှာ မဟုတ်ပဲ ပတ်ပေါင်းအနည်းငယ်အတွင်းမှသာ စလက်လက် သက်သာမှုတွေ ပိုမိုသက်ရောက်ပါတယ်။

FAQ 5

ပမာဏနည်းနည်းသာ ထည့်ထားပြီး စျေးကြီးတဲ့ ပေါင်းစပ်ထုတ်ကုန်တွေကို ရှောင်ဖို့ ရိုးရိုးနည်းလမ်း တစ်ခုတည်းက ဘာလဲ?
အောက်ပါ စစ်ဆေးချက်နှစ်ချက် လုပ်ပေးရင် အများအားဖြင့် လုံလောက်ပါတယ် –
၁) သင် လက်တွေ့ သောက်မယ့် နေ့စဉ် မီလီဂရမ်ပမာဏ ကို တွက်ပါ။
၂) mg ပမာဏအလင်းလင်း ဖော်ပြထားမှု ရှိမ/မရှိ ကြည့်ပါ (mg မဖော်ပြထားတဲ့ proprietary blend တွေကို ရှောင်ပါ).
ပြီးရင် အဲ့ဒီနံပါတ်တွေကို သုတေသနထဲက typical dose တွေနဲ့ တိုက်တွန်းကြည့်ပြီး တကယ့် သက်သေခံထားတဲ့ ပမာဏအတွက်ပဲ ပိုက်ဆံသုံးလိုက်ပါ။

သက်သေခံစာရင်း

• https://www.nccih.nih.gov/health/glucosamine-and-chondroitin-for-osteoarthritis-what-you-need-to-know
• https://www.nccih.nih.gov/health/turmeric
• https://www.nccih.nih.gov/health/boswellia
• https://www.nccih.nih.gov/health/omega-3-supplements-what-you-need-to-know
• https://www.nccih.nih.gov/health/tips/things-to-know-about-omegas-for-heart-disease
• https://medsafe.govt.nz/safety/ews/2018/Turmeric.asp
• https://files.nccih.nih.gov/s3fs-public/SAMe_08-11-2015.pdf
• https://dchealth.dc.gov/sites/default/files/dc/sites/doh/service_content/attachments/Non-Opioid%20and%20Alternative%20Approaches%20to%20Pain.pdf
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4731911/
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10505327/
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3141601/
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK79541/
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK75771/
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3512263/
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11778613/
• https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements-glucosamine/art-20362874

သတိပေးချက်

ဤ blog တွင် ပါဝင်သည့် အချက်အလက်အားလုံး၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအမြင်များနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက် အားလုံးသည် အချက်အလက်ပေးရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်းသာဖြစ်ပြီး တိကျသေချာသော ခွဲခြားရောဂါသတ်မှတ်ခြင်း၊ ကုသခြင်း၊ ကုသပြီးနောင်လုံးဝနာမကျင်စေခြင်း သို့မဟုတ် အတည်ပြုခြင်း စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် လုံးဝ မရည်ရွယ်ထားပါ။ ဤ blog ပေါ်ရှိ အချက်အလက်/ဝတ္ထုအဖော်အချိန်များသည် သင်၏ ကိုယ်ပိုင် ဆရာဝန်/ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အလုပ်ရှင်မှ ရရှိနိုင်သော ကျန်းမာရေးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်များကို အစားထိုးရမည့် အရာ မဟုတ်ကြောင်း လုံးဝ အသိပေးလိုပါသည်။

ကျွန်ုပ်တို့ Nano Singapore Shop သည် သင့်ကျန်းမာရေးအခြေအနေ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ရောဂါတခုခုပေါ် မူတည်၍ ကျန်းမာရေးသို့မဟုတ် အာဟာရပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်မည်ဆိုပါက အရင်ဆုံး ဆရာဝန်တဦးအား အကြောင်းကြား ဆွေးနွေးရန် အထူး အားပေးလိုပါသည်။