• Functional dyspepsia (အစာအိမ်မချရောဂါ) ရှိသူများထဲမှ ၇၀% ခန့်မှာ အစားအစာ အာဟာရအမြင့် တုံ့ပြန်မှု သို့မဟုတ် အာရုံခံနိုင်ရည်နည်းခြင်း ရှိကြသည် (1)။
• စိတ်ဖိစီးမှုသည် functional dyspepsia ဖြစ်ပွားစေသော အရေးကြီး အန္တရာယ်ရထားအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိထားသည် (2)။
• SIBO (အူလမ်းကြောင်းသေးငယ်များ၌ ဘက်တီးရီးယားများ ပိုများခြင်း) ကို ကုသပေးခြင်းက functional dyspepsia ၏ လက္ခဏာများနှင့် အခြေအနေများကို మెరుగుపరచပေးနိုင်ခဲ့သည်။ (3)

စားပြီးနောက် ဗိုက်အောင့်အိမ်အောင့် ဖြစ်လား။ သင်မှာ အစားအစာကြောင့် အစာအိမ်မချ ဖြစ်နေချင်ပါသည်။ အစာများစွာစားခြင်း သို့မဟုတ် အချို့သော အစားအစာများ စားသောက်ခြင်းတို့ ပါဝင်လှူဒါန်းနိုင်သည့် ယေဘူယျ ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပေမယ့် အနေအသာမကောင်းစေသည့် အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အစားအစာကြောင့် အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေမည့် အကြောင်းရင်းအချို့ကို သင်မသိထားနိုင်သေးပါ။ အလွန်လျင်မြန်စွာ စားသောက်ခြင်းမှ စ၍ စိတ်ဖိစီးနေလောက်အောင် ဖြစ်နေခြင်းအထိ အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေမည့် အကြောင်းရင်းများ မျိုးစုံ ရှိနေနိုင်ပါသည်။ ဒီအခြေအနေကို ပိုမိုနားလည်နိုင်ရေးအတွက် သင်မသိထားလောက်တဲ့ အစားအစာအိမ်မချ ဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်း ထူးခြားချက်အချို့ကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားပါတယ်။

အစာအိမ်မချ လက္ခဏာများ

အစာအိမ်မချဆိုတာ မနေပူလောင်စေတဲ့ လက္ခဏာအမျိုးမျိုး ပေါင်းစည်းထားသည့် အခြေအနေတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုက်အောင့်အိမ်အောင့်၊ ပျို့ချင်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်နာကျင်ခြင်း၊ ရုတ်တရက်အော်ချွေးခြင်း (belching) နှင့် အန်လခုန် ဖြစ်ခြင်း စသည့် လက္ခဏာများ ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။ ဒီလက္ခဏာတွေဟာ ပိုမို့နည်းပါးအောင် သာမန်လောက်ကနေ လွန်စွာ ပြင်းထန်အောင် အဆင့်အတန်း ကွဲပြားနိုင်ပါတယ်။ အချို့အခါမှာ အစာအိမ်မချကြောင့် အန်ခြင်းတောင် ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ ဒီလို လက္ခဏာတွေ ထင်ရှားပြသနေလျှင် ဖြစ်နိုင်ရင်မြန်မြန် ဆေးဝါးဘက်ဖြစ်သူ ဆရာဝန်နဲ့ တွေ့ဆုံ ပြသသင့်ပါတယ်။

အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းများ

အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေမည့် အကြောင်းရင်းများ မျိုးစုံ ရှိနိုင်ပါတယ်။ အောက်တွင် အများဆုံး တွေ့ရလေ့ရှိသော အကြောင်းရင်းအချို့ကို ဖော်ပြထားပါတယ် –

1. အစာ အလွန်လျင်မြန်စွာနှင့် အရမ်းများများ စားသောက်ခြင်း

အစာကို အလွန်လျင်မြန်စွာနဲ့ အရမ်းများများ စားသောက်ရင် သင့်လို့သည့် အစာခြေဖျက် လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဖိအားပေးပြီး ကိုယ်ခန္ဓာရဲ့ သဘာဝ အစာခြေဖျက် လုပ်ငန်းစဉ်ကို လှုံ့ဆော်နှောက်ယှက်ချနိုင်လို့ အစာအိမ်မချ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အလွန်လျင်မြန်စွာ စားသောက်တဲ့အခါမှာ အစားအစာကို လုံလောက်အောင် မချွတ်ဖြတ်ပေးနိုင်တော့ပါဘူး၊ ဒါကြောင့် အစာအိမ်က အစားအစာတွေကို ခွဲခြမ်းကြေကွဲဖို့ ပိုခက်ခဲအောင် ဖြစ်စေပါတယ်။ အရမ်းများများ စားသောက်ခြင်းကလည်း အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းကို အလွန်အကျွံ စွမ်းအားသုံးစေပြီး အစာကို လိုအပ်တဲ့ အချိန်ထက် ပိုကြာလောက်အောင် ခြေဖျက်ဖို့ လိုအပ်လာစေပါတယ်။

အလွန်လျင်မြန်စွာနဲ့ အရမ်းများများ စားသောက်ရင် လေကို ပိုများများ မြိုသောက်သွားလို့ ဗိုက်အောင့်အိမ်အောင့် နှင့် မနေပူလောင်စေမည့် ဖိအားတွေ ထပ်ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အကြီးစား အစာတွေ စားသောက်ခြင်းက အစာအိမ်ကို ကျယ်လောင်အောင် ဖန့်ထွေးစေပြီး အစာအိမ်နဲ့ အစာမောင်းကြောင်း (esophagus) ကြား အစာကျစီးစေတဲ့ လုံးဝတ်ကြွင်း عض mię (LES) ကို ဖိအားဖြန့်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒီဖိအားကြောင့် LES သည် ပိုပွင့်ပွား သို့မဟုတ် အားနည်းသွားပြီး အစာအိမ်အက်ဆစ် ပြန်ကြောင့်လာရန် လွယ်ကူစေသဖြင့် ရင်အောင့်အိမ်အောင့် နှင့် အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။

အစာအိမ်မချကို ရှောင်ရှားဖို့ အစာကို နှေးနှေးစားပြီး သတိထားသဖြင့် စားသောက်ရန် အကြံပြုပါတယ်။ အစားအစာကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ချွတ်ဖြတ်ပေးပြီး တစ်မြို မြိုကြားမှာ အနည်းငယ် ရွံ့နားပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် တစ်နေ့တာလုံးအတွင်း အကြီးစား ထမင်းတစ်ဝိုင်း စားသောက်မယ့်အစား အနည်းငယ်စီ၊ မကြီးမကျယ် စားသောက်ပွားနေလို့ အစာအိမ်အပေါ် ဖိအားလျော့နည်းစေနိုင်ပြီး အစာခြေဖျက်မှုကို ပိုကောင်းစေနိုင်ပါတယ်။ ထမင်းစားချိန်အတွင်း သောက်ရေ သောက်ပေးခြင်းကလည်း အစာခြေဖျက်မှုကောင်းမြတ်အောင် ကူညီပေးနိုင်သလို အရမ်းများများ စားသောက်သွားမှုကိုလည်း လျော့နည်းစေပါတယ်။

2. အိပ်ချိန်နီးနားမှ အစာစားခြင်း

အိပ်မအိပ်မီ အချိန်နီးနားမှာ အစာစားသောက်ခြင်းက အစာခြေဖျက် လုပ်ငန်းစဉ်ကို နှောက်ယှက်စေသလို အက်ဆစ်ပြန်လည်ဆိုးရွားမှု (acid reflux) ဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်း တိုးစေပြီး အစာအိမ်မချကို ထပ်ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ သင် အစာစားသောက်လိုက်ချိန်မှာ ကိုယ်ခန္ဓာက အစာအိမ်ထဲသို့ ဝင်လာတဲ့ အစားအစာကို ထပ်သေးငယ်အောင် ခွဲခြမ်းကြေကွဲပြီး စုပ်ယူနိုင်ရန် စနစ်တကျ အလုပ်လုပ်လေ့ရှိပါတယ်။ အစာခြေဖျက်အင်ဇိုင်းများ ပြန်လည်ဖြန့်ချိပေးခြင်း၊ အစာလမ်းကြောင်းအတွင်း ကြွက်သားများကျိုကပ်ခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များ ပါဝင်ပါတယ်။

စားသောက်ပြီးနောက် ထိုင်နေမနေ နေရာချရင်း လဲပျက်အိပ်သွားလိုက်ရင် ဆက်လက်အရေးကြီးနေသော သွေးအားရှေ့သို့ (gravity) ကူညီမှုမရတော့သဖြင့် အစာအိမ်အက်ဆစ်နဲ့ အစားအစာအစိတ်အပိုင်းများ အစာအိမ်အတွင်းမှာပဲ ထိန်းထားထားဖို့ ခက်ခဲသွားပါတယ်။ ဒီလိုဖြစ်ရင် အက်ဆစ်ပြန်လည်ရောက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး အစာအိမ်အက်ဆစ်များ ပြန်ကြောင့် လာကာ အစာမောင်းကြောင်းထဲ ဝင်လာလို့ ရင်အောင့်အိမ်အောင့် နဲ့ အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ အိပ်ချိန်နီးနားမှာ အကြီးစား ထမင်းစားရင်လည်း အစာအိမ်က အစားအစာကို ခြေဖျက်နေရင်း သင် ဒီအခြေအနေနဲ့ လဲပျက်နေရသည့်အတွက် ဗိုက်အောင့်အိမ်အောင့် နှင့် မနေပူလောင်စေမည့် နာကျင်မှုတွေ ပိုဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။

အိပ်ချိန်နီးနားမှာ အစာစားသောက်တဲ့အတွက် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့ အစာအိမ်မချကို ရှောင်ရှားဖို့ အစာစားပြီးနောက် အနည်းဆုံး နာရီ ၂ မှ ၃ လောက် ကျော်လွန်သွားမှ လဲပျက်အိပ်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ခြင်းက အစာခြေဖျက်လုပ်ငန်းစဉ်ကို လုံလောက်အောင် ပြီးစီးစေပြီး အက်ဆစ်ပြန်လာမှု အန္တရာယ်ကို လျော့နည်းစေပါတယ်။ ထို့အပြင် အကြီးစား အစာမစားဘဲ ပိုပေါ့ပါးသည့် အစာတွေကို သို့မဟုတ် အရည်အာဟာရနည်း သြဇာသင့်အစားအစာတွေကို ရွေးချယ်စားသောက်ခြင်း၊ အဆီဓာတ်များလွန်းသည့် သို့မဟုတ် စပ်လှစီးလှ အစားအစာများကို ရှောင်ရှားခြင်းကလည်း ညအိပ်ချိန် အစာအိမ်မချ ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျော့နည်းစေနိုင်ပါတယ်။

3. အဖြားမြည်သော အရည်များကို သောက်သုံးခြင်း

အဖြားမြည်သော အရည်များ (carbonated beverages) သောက်သုံးရင် အူလမ်းကြောင်းထဲသို့ ငွေ့အမြည်း (gas) ဝင်လာစေခြင်းကြောင့် အစာအိမ်မချ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒီလို အရည်များအတွင်းမှာ လေဖြေထားသော ကာဗွန်ဒါယ်အောက်ဆိုဒ် ငွေ့ပါဝင်နေပြီး အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းတွင် ငွေ့အမြည် ပိုများစေတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဗိုက်အောင့်အိမ်အောင့်၊ မနေပူလောင်စေမယ့် မနေပူမှု၊ လက်ရှိစားပြီးနောက် အပြည့်အဝ ပြည့်နေသလို ခံစားရခြင်းတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

အဖြားမြည်သော လိမ္မော်ရည်/အရည်ယို သောက်သောက်နောက် ဗိုက်အောင့် နဲ့ ပြည့်နေရသလို ခံစားရတာက သင့်အစာအိမ်ထဲရှိ ငွေ့အမြည်တွေ လွှတ်ထုတ်နေတဲ့အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ငွေ့အမြည်များပြားလာခြင်းကလည်း အစာအိမ်ကို ကျယ်လောင်အောင် ဖန့်ထွေးစေပြီး အစာမောင်းကြောင်းမှ အစာအိမ်သို့ အစာကျစီးစေရန် ထိန်းချုပ်ပေးနေတဲ့ LES ကြွက်သားကို ဖိအားဖြန့်နိုင်ပါတယ်။ ဒီဖိအားကြောင့် LES သည် ပိုမိုလျော့နည်း သို့မဟုတ် အားနည်းသွားချင်တာကြောင့် အစာအိမ်အက်ဆစ် ပြန်ကြောင့်လာနိုင်ပြီး ရင်အောင့်အိမ်အောင့်၊ အစာအိမ်မချနှင့် အခြား အစာခြေဖျက် ပြဿနာတွေ ထပ်ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။

အဖြားမြည်သော အရည်များ အပြင် ပဲ၊ ပဲငါး၊ ဘရိုကလီ၊ ကြက်သွန်နီ/ကြက်သွန်ဖြူ စတဲ့ အသားအရည် အ fibers များသော အစားအစာတွေကလည်း ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း ငွေ့အမြည် ပိုဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ သင်အစာအိမ်မချ သို့မဟုတ် ဗိုက်အောင့်အိမ်အောင့် မကြာခဏ ဖြစ်လျှင် အဖြားမြည်သော အရည်များနဲ့ ငွေ့အမြည်များသော အစားအစာတွေကို လျော့ချသုံးစွဲကြည့်ပြီး လက္ခဏာ ပိုကောင်းလာမလာ စောင့်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။

4. ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း

ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းက အစာအိမ်အတွင်း စပ်ယပ်ခံရလွယ်သည့် အလွှာကို မနေပူလောင်စေသလို အစာအိမ်အက်ဆစ် ထုတ်လုပ်မှုကိုလည်း တိုးစေပါတယ်။ ဒီအကျိုးသက်ရောက်မှုတွေကြောင့် အစားအစာကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ အစာအိမ်မချကို ပိုမိုဆိုးရွားစေတတ်ပါတယ်။ ဆေးလိပ်သောက်တဲ့အခါ ရှူသွင်းရသော နီကိုတင်း (nicotine) က အစာအိမ်အက်ဆစ် ထုတ်လုပ်မှုကို လှုံ့ဆော်တတ်ပါတယ်။ အစာအိမ်အက်ဆစ်များ ပြန်ကြောင့်လာခြင်းကြောင့် ရင်အောင့်အိမ်အောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ဒါက အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ရပ်ပါ။

ထို့အပြင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းက အစာအိမ်အလွှာကို မနေပူလောင်စေပြီး ရောင်ရမ်းအောင် ဖြစ်လာစေတတ်ပါတယ်။ ဒီအကြောင်းကြောင့် အစာအိမ်ရောင်ရမ်းရောဂါ (gastritis) ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဗိုက်နာ၊ ပျို့ချင်ခြင်း၊ အန်ခြင်း စတဲ့ လက္ခဏာတွေ ပိုလျှံလာနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အစာမောင်းကြောင်းမှ အစာအိမ်သို့ အစာကျစီးမှု ထိန်းချုပ်ပေးနေတဲ့ LES ကြွက်သားကို သက်ရောက်မှု ပေးကာ အချိန်ကြာလာလျှင် ထိခိုက်အားနည်းစေနို်င်ပါတယ်။ ဒီလိုဖြစ်လာရင် အစာအိမ်အက်ဆစ် ပြန်ကြောင့် (acid reflux) ဖြစ်လာပြီး ရင်အောင့်အိမ်အောင့် နဲ့ အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။

အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေခြင်းအပြင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းက အစာအိမ်အူလမ်းကြောင်း အနာတုံ့ရောဂါ (peptic ulcer)၊ အစာအိမ်နှင့် အူအသားဆိုင်ရာ ကင်ဆာရောဂါများ၊ အခြား အစာခြေဖျက် ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်း တိုးစေပါတယ်။ သင် ဆေးလိပ်သောက်နေပြီး အစာအိမ်မချ သို့မဟုတ် အစာခြေဖျက် ပြဿနာတွေ မကြာခဏ ဖြစ်လျှင် ဆေးလိပ်အကြမ်းပိတ်ပင်ခြင်းက လက္ခဏာတွေ လျော့နည်းစေဖို့နှင့် အစာခြေဖျက် ကျန်းမာရေးအားလုံး ပိုမိုကောင်းမွန်စေဖို့ ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

5. စိတ်ဖိစီးမှု

စိတ်ဖိစီးနေခြင်း (stress) က သွေးလည်ပတ်မှုကို အစာအိမ်အူလမ်းကြောင်း ပိုမိုနည်းစေခြင်း၊ အစာအိမ်အက်ဆစ် ထုတ်လုပ်မှု တိုးစေခြင်း၊ အစာလမ်းကြောင်းအတွင်း ကြွက်သားတွေ တင်းကျပ်လာစေခြင်းနဲ့ အူလမ်းကြောင်းအတွင်း ဘက်တီးရီးယား ခြားနားမှု (gut bacteria balance) ကို ပြောင်းလဲစေခြင်းတို့ ကြောင့် အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ ကိုယ်ခန္ဓာက စိတ်ဖိစီးမှု ခံနေရင် ကော်တီဇော (cortisol) နဲ့ အက်ဒရီနလင်း (adrenaline) ဆိုတဲ့ ဟော်မုန်းနှစ်မျိုး ထုတ်လုပ်ပေးတတ်ပြီး ဒီဟော်မုန်းတွေက အစာခြေဖျက်စနစ်ကို လက်တွေ့ ထိခိုက်မှု ပေးတတ်ပါတယ်။ စိတ်ဖိစီးနေလို့ လူတိုင်းမှာ အစာအိမ်မချ မဖြစ်မနေလို့တော့ မဟုတ်ပေမယ့် စိတ်ဖိစီးနေလျှင် အစာအိမ်မချ မကြာခဏ ဖြစ်နေသူ များအတွက်တော့ အသက်ကြီးခြင်းလောက်အောင် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း၊ သက်သေချာဖြေရှင်းရန် သက်ငယ် ရေရှည် နေထိုင်ခြင်း (meditation) သို့မဟုတ် ဆရာဝန်/စိတ်လူနာအင်အားရှင်နဲ့ ကုသမှုလိုက်နာခြင်း စတဲ့ စိတ်ဖိစီးမှု လျော့နည်းစေမည့် နည်းလမ်းတွေကို သုံးသင့်ပါတယ်။

အစာအိမ်မချနှင့် ရင်အောင့်အိမ်အောင့်နှင့် အစာဖြင့် ပိုးဝင်ထိခိုက်မှု (Food Poisoning)

အစာဖျက်မကောင်းခြင်း (indigestion)၊ ရင်အောင့်အိမ်အောင့် (heartburn) နဲ့ အစာဖြင့်ပိုးဝင်ထိခိုက်ခြင်း (food poisoning) တွေဟာ အစာခြေဖျက်စနစ်မှာ မနေပူလောင်စေတတ်တဲ့ အခြေအနေတွေ ဖြစ်ပေမယ့် အကြောင်းရင်းနဲ့ လက္ခဏာတွေမှာ မတူညီကြပါဘူး။

Dyspepsia လို့လည်း ခေါ်လေ့ရှိတဲ့ အစာအိမ်မချဆိုတာ အပေါ်ပိုင်း ဝမ်းဗိုက် နာကျင်မူ သို့မဟုတ် မနေပူလောင်စေမူကို ရည်ညွှန်းတဲ့ ယေဘူယျ အမည်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဗိုက်အောင့်အိမ်အောင့်၊ ပျို့ချင်ခြင်း၊ စားပြီးနောက် အလွန်ပြည့်နေလောက်အောင် ခံစားရခြင်း စသည့် လက္ခဏာတွေနဲ့ တစ်ကွ ပြသလေ့ရှိပါတယ်။ အစာအိမ်မချဟာ အစာ အရမ်းများများ သို့မဟုတ် အလွန်လျင်မြန်စွာ စားသောက်ခြင်း၊ အဆီဓာတ်များလွန်း သို့မဟုတ် စပ်လှစီးလှ အစားအစာတွေ စားသောက်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ ဆေးလိပ် သောက်သုံးခြင်း အစရှိသည့် အကြောင်းရင်းတွေကြောင့် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

ရင်အောင့်အိမ်အောင့်ဆိုတာ အစာအိမ်အက်ဆစ်တွေ ပြန်ကြောင့်လာပြီး အစာမောင်းကြောင်းထဲ ဝင်လာတာကြောင့် ရင်ဘတ်ကနေ လည်ချောင်းအထိ မီးလောင်နေတာမျိုး ခံစားရတဲ့ အစာအိမ်မချ၏ ပုံစံတစ်ခုပါ။ အချို့ အစားအစာတွေ စားသောက်ခြင်း၊ ထမင်းစားပြီးချိန်နီးနားမှာ ချက်ခြင်း လဲပျက်နေရခြင်း၊ အလွန်ချမ်းသာထူထန် ပြင်းထန်လှပြီး အလေးချိန်များလာခြင်း စသည့် အကြောင်းရင်းတွေကြောင့် ရင်အောင့်အိမ်အောင့် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

အခြားတစ်ဖက်မှာတော့ အစာအလွန်အကျွံ ပိုးမျိုး၊ ဗိုင်းရပ်စ်သို့မဟုတ် ပရိုတိုဇို များ ပိုးပမာ ဝင်ရောက်စော်ကားထားတဲ့ အစားအစာ သို့မဟုတ် အရည်များ ကိုစားသောက်ခြင်းကြောင့် အစာဖြင့်ပိုးဝင်ထိခိုက်မှု (food poisoning) ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေမှာ ပျို့ချင်ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ဖျားနာခြင်း နဲ့ ဝမ်းဗိုက်နာကျင်ခြင်း စတဲ့ လက္ခဏာတွေ ထင်ရှားလေ့ရှိပါတယ်။ အစာဖြင့်ပိုးဝင်ထိခိုက်မှုဟာ အစားအစာကို မှန်ကန်မိမိ ထိန်းသိမ်းထားခြင်း၊ သိုလှောင်ထားခြင်း သို့မဟုတ် ချက်ပြုတ်ထားခြင်း မကောင်းခြင်းတို့ကြောင့် မျိုးစုံ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ယေဘုယျအားဖြင့် အစာအိမ်မချနဲ့ ရင်အောင့်အိမ်အောင့်တွေကို ထိန်းချုပ်ရင် အကြီးစားအစားအစာကို ရှောင်ရှားပြီး အချိန်ကြာကြာ နည်းနည်းစီ စားသောက်ပေးခြင်း၊ ရင်အောင့် ဖြစ်စေမည့် အစားအစာတွေကို ရှောင်ရှားခြင်း၊ ထမင်းစားပြီးချိန်နီးနားမှာ ချက်ချင်း လဲပျက်မနေရန် ရှောင်ရှားခြင်း စတဲ့ နေ့စဉ် လုပ် နည်းလမ်းတွေ ပြောင်းလဲပေးရုံနဲ့ အကူအညီ ရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အစာဖြင့် ပိုးဝင်ထိခိုက်မှုဖြစ်လာပြီဆိုရင် အထူးသဖြင့် ပြင်းထန်လာသွားလျှင် သို့မဟုတ် လကြာ ခဏကြာ ဆက်တိုက် ဖြစ်နေလျှင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကူအညီနဲ့ ကုသမှု လိုအပ်လာတတ်ပါတယ်။ သင့်မှာ အစာဖြင့်ပိုးဝင်ထိခိုက်မှု ဖြစ်နေလား စိတ်ပူ ရင် အခြားသူတွေထံ ပြန့်ပွား တိုက်ရိုက်မကျခြင်းအတွက် ချက်ချင်း ဆရာဝန် ဆန်းစစ်သင့်ပါတယ်။

အစာအိမ်မချကို ဘယ်လို ကာကွယ်နိုင်မလဲ

ကံကောင်းစွာနဲ့ အစာအိမ်မချကို ကာကွယ်ဖို့ သင်လုပ်နိုင်စရာ အဆင့်လိုက် လုပ်ရမယ့် အရာတွေ အျမန္လောက် ရှိပါတယ်။ အောက်တွင် အဆင်မပြေစေတဲ့ ဒီအခြေအနေကို ရှောင်ရှားဖို့ အကြံပြုချက်အချို့ကို ဖော်ပြထားပါတယ် –

• အစားအစာကို နှေးနှေး စားပြီး လုံလောက်အောင် ချွတ်ဖြတ်ပေးပါ
• ညနေပိုင်း နောက်ကျကျမှာ အစာစားတာ ရှောင်ပါ
• အဖြားမြည်သော အရည်များကို ရှောင်ရှားပါ
• ဆေးလိပ် သောက်သုံးခြင်းကို ရပ်စဲပါ
• စိတ်ဖိစီးမှုကို လျော့နည်းအောင် ကြိုးစားပါ
• အလုပ်လုပ်ဆောင်ထားသော (processed) နဲ့ အဆီဓာတ်များသော အစားအစာတွေကို ရှောင်ရှားပါ
• ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ပေးပါ

မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQs)

1. ဘယ်အစားအစာတွေက အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေသလဲ။

အချို့ အစားအစာတွေဟာ အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ ဥပမာ စပ်လှစီးလှ နဲ့ အဆီဓာတ်များသော အစားအစာတွေ၊ လိမ္မော်သီး၊ ပြောင်းဖူးသီး စတဲ့ အာစစ်ဓာတ်များသော အသီးအနှံနဲ့ သီးရည်တွေ၊ ခရုမ်းလုံး၊ အဖြားမြည်သော အရည်များ၊ ကော်ဖီနဲ့ လက်ဖက်ရည်များ၊ ကြက်သွန်နီနဲ့ ကြက်သွန်ဖြူတွေ အပါအဝင် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအစားအစာတွေဟာ အစာအိမ်အလွှာကို မနေပူလောင်စေတတ်ပြီး LES ကို လျော့နည်းစေကာ အစာအိမ်အက်ဆစ် ထုတ်လုပ်မှုကို တိုးစေသလို အစာအိမ်အတွင်း ငွေ့အမြည် ပိုများစေတတ်လို့ မနေပူလောင်စေမူ၊ ဗိုက်အောင့်အိမ်အောင့်နဲ့ ရင်အောင့်အိမ်အောင့်တွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လူတိုင်းရဲ့ အစာခြေဖျက်စနစ်က မတူညီကြတဲ့အတွက် တစ်ယောက်ကို အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေတဲ့ အစားအစာတစ်မျိုးက အခြားတစ်ယောက်ကို လုံးဝ သက်ရောက်မှု မပေးနိုင်ပါဘူး။ သင် အစာအိမ်မချ မကြာခဏ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်နေလျှင် ဆရာဝန် သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင်ထားသော dietitian ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ သွားပြောပြီး သင့်ကို သက်ရောက်မည့် အစားအစာတွေကို စိစစ်သတ်မှတ်ပေးစေနိုင်သလို လက္ခဏာတွေကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အစားအစာ စီမံခန့်ခွဲမှု အစီအစဉ်တစ်ခု လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့ ကူညီလိမ့်မယ်။

2. ညအိပ်ချိန်မှာ အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေတဲ့ အစားအစာတွေက ဘာတွေလဲ။

အိပ်ချိန်နီးနားမှာ အချို့အစားအစာတွေ စားသောက်ရင် ညအိပ်ချိန်အဝး အစာအိမ်မချ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမိုတိုးလာနိုင်ပါတယ်။ ထိုအစားအစာတွေမှာ –

• အဆီဓာတ်များသော အစားအစာများ – ကြော်ချက်အစားအစာမျိုးလို အဆီဓာတ်များလွန်းတဲ့ အစားအစာတွေက အစာခြေဖျက်ဖို့ ပိုကြာမြင့်ပြီး ညအိပ်ချိန်နီးနားမှာ စားသောက်ရင် မနေပူလောင်စေမဲ့ မနေပူမှုနဲ့ ဗိုက်အောင့်အိမ်အောင့်တွေ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။
• စပ်လှစီးလှ အစားအစာတွေ – စပ်လှစီးလှ အစားအစာတွေက ရင်အောင့်အိမ်အောင့် နဲ့ အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေတတ်ပြီး လဲပျက်နေချိန်မှာ ပိုဆိုးရွားသွားတတ်ပါတယ်။
• အာစစ်ဓာတ်များသော သီးနှံနဲ့ သီးရည် – လိမ္မော်သီး၊ ဂရိတ်ဖရူးသီး စတဲ့ အသီးအနှံနဲ့ သီးရည်တွေက အာစစ်ဓာတ်များလွန်းလို့ ရင်အောင့်အိမ်အောင့်နဲ့ အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။
• ခရုမ်းလုံး – ခရုမ်းလုံးထဲမှာ ကော်ဖိန်းနဲ့ LES ကို လျော့နည်းစေတတ်တဲ့ ဆက်စပ်အာနိတ်များ ပါဝင်လို့ အစာအိမ်အက်ဆစ် ပြန်ကြောင့်လာစေပြီး ရင်အောင့်အိမ်အောင့် ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။
• အဖြားမြည်သော အရည်များ – ဒီအရည်တွေက အစာအိမ်အတွင်း ငွေ့အမြည် ပိုများစေပြီး မနေပူလောင်စေတဲ့ မနေပူမှုနဲ့ ဗိုက်အောင့်အိမ်အောင့် ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။

ယေဘုယျအားဖြင့် ညအိပ်ချိန်နီးနားမှာ အကြီးစား ထမင်းသို့မဟုတ် အလွန်လုပ်အားထုတ်ရတဲ့ သွေးလျှောတက်အစားအစာ သို့မဟုတ် အရမ်းအလေးနက်တဲ့ အလတ်စားအသားရည်တွေ စားသောက်ခြင်းကို ရှောင်ရှားဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အိပ်မအိပ်မီ တကယ်စိတ်ကူးရင် အနည်းငယ် အလင်းပွစေမယ့် အစားအစာ သို့မဟုတ် အချိုသန့် သရုပ်ပြပေးမယ့် အသီးတစ်လက်မ သို့မဟုတ် ကြက်တူရွေးအနည်းငယ်လို အရည်အလတ်စားနဲ့ အလွယ်တကူ အစာခြေဖျက်နိုင်တဲ့ အစားအစာတွေကိုသာ ရွေးချယ်စားသောက်ပါ။

3. အစာအိမ်မချ ပျောက်ကင်းစေမယ့် အစားအစာတွေ ရှိပါသလား။

တိကျသေချာတဲ့ အစားအစာတစ်မျိုးတည်းနဲ့ အစာအိမ်မချကို လုံးဝပျောက်ကင်းစေနိုင်မယ်လို့ ဆိုလိုနိုင်မယ့် အရာ မရှိသလို အချို့ အစားအစာနဲ့ အရည်များကတော့ လက္ခဏာတွေ လျော့နည်းအောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။ ထိုအစားအစာများမှာ –

• ဇင်းဂျာ (ginger) – ဇင်းဂျာမှာ သဘာဝ မနေပူလောင်စေမှု နည်းစေတဲ့ (anti-inflammatory) ဓာတုဓာတ်တွေ ပါဝင်လို့ အစာအိမ်ကို သက်သာအောင် လုပ်ပေးနိုင်သလို ပျို့ချင်ခြင်းနဲ့ ဗိုက်အောင့်အိမ်အောင့်ကို လျော့နည်းစေတတ်ပါတယ်။
• ပီပော့မင့် (peppermint) – ပီပော့မင့်ကို အစာအိမ်အပေါ် သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်စေမယ့် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိတယ်လို့ တွေ့ရှိထားပြီး အစာအိမ်မချနဲ့ ဝမ်းဗိုက်နာကျင်မှုတွေ လျော့နည်းအောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။ (ဒါပေမယ့် အက်ဆစ်ပြန်လာလွယ်သူတွေမှာ LES ကို ပိုလျော့နည်းစေနိုင်လို့ သတိထားသင့်ပါတယ်။)
• ချမ်းမာမိုင် လက်ဖက်ရည် (Chamomile tea) – ချမ်းမာမိုင် လက်ဖက်ရည်မှာ မနေပူလောင်စေမှု လျော့နည်းစေသော (anti-inflammatory) နှင့် ကြွက်သားကျိုကပ်မှု လျော့နည်းစေသော (anti-spasmodic) ဓာတုဓာတ်တွေ ပါဝင်လို့ အစာလမ်းကြောင်းအတွင်း ကြွက်သားတွေကို လုံ့လစေပြီး ရောင်ရမ်းမှုနဲ့ ဗိုက်အောင့်ကို လျော့နည်းစေတတ်ပါတယ်။
• တိုက်ရိုက်အရသာမပါ သ Weißသည့် ယာဂလ် (plain yogurt) – ယာဂလ်ထဲမှာ အစာအိမ်အူလမ်းကြောင်းအတွက် အကျိုးရှိတဲ့ ပရိုဘိုင်အိုတစ် (probiotics) တွေ ပါဝင်လို့ အစာခြေဖျက်မှု ပိုကောင်းအောင် လုပ်ပေးပြီး အူလမ်းကြောင်းအတွင်း ရောင်ရမ်းမှုကို လျော့နည်းစေတတ်ပါတယ်။
• ငှက်ပျောသီး (banana) – ငှက်ပျောသီးက အစာခြေဖျက်ရ လွယ်ကူပြီး အစာအိမ်အက်ဆစ်ကို အနည်းငယ် မညီညာဖို့ ကူညီပေးနိုင်လို့ ရင်အောင့်အိမ်အောင့်နဲ့ အစာအိမ်မချ လက္ခဏာတွေ လျော့နည်းစေတတ်ပါတယ်။

လူတိုင်းရဲ့ အစာခြေဖျက်စနစ် မတူညီကြတဲ့အတွက် တစ်ယောက်မှာ အကျိုးရှိတာက အခြားတစ်ယောက်မှာ မဖြစ်နိုင်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သင် အစာအိမ်မချ မကြာခဏ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်နေလျှင် သင့်ကို သက်ရောက်မည့် အစားအစာတွေကို ရှာဖွေရန်နဲ့ လက္ခဏာထိန်းချုပ်မှု အစီအစဉ်တစ်ခု ဖန်တီးရန် ဆရာဝန် သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင် dietitian နဲ့ တိုင်ပင်သင့်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ်

အစားအစာကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ အစာအိမ်မချဟာ နာကျင်စိတ်ကူးဖြစ်စေပြီး အဆင်မပြေမှု များစွာ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ အလွန်များများ သို့မဟုတ် အချို့ အစားအစာအမျိုးအစားတွေ စားသောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်ပေမယ့် သင်မသိထားရသေးတဲ့ အကြောင်းရင်းအချို့လည်း ရှိနေပါတယ်။ အလွန်လျင်မြန်စွာ စားသောက်ခြင်း၊ အလုပ်လုပ်ဆောင်ထားသော အစားအစာများ စားသောက်ခြင်းနှင့် ဆေးလိပ် သောက်သုံးခြင်းတို့ကလည်း အစာအိမ်မချ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ ကံကောင်းစွာနဲ့ ဒီအခြေအနေကို ကာကွယ်ရန် သင် လိုက်နာနိုင်မယ့် အဆင့်လိုက် လုပ်ရမယ့် အရာတွေ ရှိပါတယ်။ အထက်ဖော်ပြထားသည့် အကြံပြုချက်တွေကို သတိပြုလိုက်နာပေးခြင်းဖြင့် အစားအစာကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ အစာအိမ်မချ ထိခိုက်မှုတွေကို ရှောင်ရှားနိုင်ပါတယ်။

ဖတ်ရတာ စိတ်ဝင်တစား ခံစားမိလား။ ဒီဆိုင်ရာ ဆက်စပ် အကျိုးရှိသည့် ဆောင်းပါးကိုလည်း ကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ် – သင့်သိထားသင့်တဲ့ အက်ဆစ်ပြန်လာစေမည့် အစားအစာ ၁၂ မျိုး

သင့်အစာအိမ်အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးကို ကူညီပေးမယ့် digestive enzyme အစားအစာဖြည့်စွက် တစ်မျိုးကို ရှာဖွေနေပါက Nano Singapore Shop ကို စဉ်းစားကြည့်နိုင်ပါတယ်။ အစားအစာခြေဖျက်မှုနဲ့ အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးအတွက် နာမည်ကြီးသော Digestive Wellness Formula ဟာ သင့်ရဲ့ အာဟာရလိုအပ်ချက်တွေကို ဖြည့်ဆည်းဖို့၊ သက်ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးတွေကို ခံစားရဖို့ ကူညီပေးနိုင်သော ရွေးချယ်စရာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုးကားချက်များ

1. Park, J. M., Choi, M. G., & Cho, Y. K. (2013). Prevalence of food allergy and intolerance in Korean patients with functional dyspepsia. Journal of Neurogastroenterology and Motility, 19(1), 70–77. https://doi.org/10.5056/jnm.2013.19.1.70
2. Talley, N. J., Walker, M. M., Holtmann, G. J., & Gastroenterological Society of Australia. (2015). Functional dyspepsia. Digestive Diseases and Sciences, 60(9), 2625–2633. https://doi.org/10.1007/s10620-015-3764-2
3. Khoshini, R., Dai, S. C., & Lezcano, S. (2008). A systematic review of diagnostic tests for small intestinal bacterial overgrowth. Digestive Diseases and Sciences, 53(6), 1443–1454. https://doi.org/10.1007/s10620-007-0065-1

သတိပေးစာ

ဒီဘလော့ဂ်ထဲမှာ ပါဝင်သော အကြောင်းအရာအားလုံး အပါအဝင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အမြင်များနှင့် ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ အချက်အလက် အရာရာတို့ကို အချက်အလက်ပေးရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဘလော့ဂ်ထဲမှာ ပါရှိသည့် သတင်းအချက်အလက်/ထုတ်ပြန်ဆိုထားသည့် စကားတွေဟာ မည်သည့်ရောဂါမျိုးကိုမဆို ခွဲခြားစစ်ဆေးရန်၊ ကုသရန်၊ ပြန်ကောင်းအောင်လုပ်ပေးရန် သို့မဟုတ် ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်းမဟုတ်ဘဲ သင့်ကိုယ်ရဲ့ ဆရာဝန်/ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူမှ ပေးနိုင်မယ့် ကျန်းမာရေးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်အစားထိုး အဖြစ် မသတ်မှတ်သင့်ပါ။  ကျွန်ုပ်တို့ Nano Singapore Shop မှ သင့်မှာ သီးခြားရောဂါ သို့မဟုတ် အခြေအနေတစ်ရပ် ရှိနေပါက အထူးသဖြင့် ကျန်းမာရေးသို့မဟုတ် အစားအစာ ပြောင်းလဲမှု တစ်စုံတရာ ပြုလုပ်မည်ဆိုပါက လိုအပ်သလို ဆရာဝန်နဲ့ အရင်ဆုံး တိုင်ပင်ရနိူင်ရန် လှုံ့ဆော်ပါသည်။